Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус таълим вазирлиги


Mustahkamlash uchun savollar



Download 0.8 Mb.
Pdf ko'rish
bet23/25
Sana15.05.2021
Hajmi0.8 Mb.
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   25
Mustahkamlash uchun savollar 

1. 


Og`zaki 

va 


 

yozma 


 

nutqning 

o`zaro 

farqlari 

 

 

 



haqida 

gapiring. 

2. 

Yozma ish turlari haqida so`zlang. 



3. 

Yordamchi xarakterdagi yozma ishlar haqida   nimalarni bilasiz? 

4. 

Asosiy yozma ish turlari haqida gapiring. 



  

Mazkur mavzu bo`yicha tayanch iboralar:  

19, 20, 65, 70, 83 

 

Mavzu: Nutq madaniyati va o`qituvchining nutqi. 

Reja. 

1. 


O`qituvchi nutqiga qo`yiladigan talablar. 

2. 


O`qituvchi nutqining o’azilatlari. 

3. 


O`qituvchi notiq sifatida 

4. 


Xulosa. 

Nutqning to`g`riligi uning adabiy til me`yorlariga mosligidir. To`g`ri nutq o`zida adabiy 

tilning  fonetik  talaffuz,  lug`aviy  so`z  yasalishi,  grammatik,  uslubiy  me’yorlarini 

mujassamlashtirgan  bo`lishi  lozim.  Bularning  birortasidan  chetlashgan  nutq  to`g`ri  nutq  bo`la 

olmaydi. 

Har bir nutqning o`ziga xos xususiyatlari bo`ladi. O`qituvchilarning o`quvchilarga o`quv 

materiallarini tushuntirish, ular bilan suhbatlar olib borishiga qarab quyidagi nutq xususiyatlarini 

ko`rsatish mumkin. 

Ba`zi  o`quvchilarning  nutqi  juda  ta`sirchan  bo`ladi.  Bunday  o`qituvchilar  nutqi  his-

tuyg`u  bilan  sug`orilgan,  ular  o`zlari  gapirayotgan  gaplardan  ta’sirlanadilar,  ana  shundagina 

o`quvchilarga ham muayyan kayfiyatni yuqtiradilar. 

Boshqa  o`qituvchilarda  esa  nutq  ancha  oxista,  ta`sirsiz,  kam  ifodali  qat`iy  izchilikka 

rioya qilingan holat dalilli va mantiqiy bo`ladi. Bunday nutqni     «diskursiv», ya`ni mulohazali 

nutq deyiladi. ularning nutqlari emotsional hamda diskursiv emas, nima o`quvchilar ular nutqni 

yaxshi  o`zlashtiradilar.  Bunday  nutqlarda  zo`r  ishonch  kuchi  yangraydi.  Gapirayotgan  gapga 

chuqur ishonch paydo qiluvchi kishining irodasi borligi sezilib turadi. o`z o`quvchilarida ishonch 

hosil qiladi.

 

Ta’lim-tarbiya  ishlarida  pedagog  nutqi  uchun  xarakterli  bo`lgan  sifatlarni  ikki  guruhga 




bo`lish mumkin: nutqning to`g`riligini ta`minlovchi sifatlar va ta`lim berish, tarbiyalash vositasi 

tufayli  uni  amalga  oshiruvchi  sifatlar.  Birinchi  guruhdagi  pedagogik  nutq  sifatiga  nutqning 

leksikasi,  uslub  fonetikasi,  talaffuz  etilishi,  so`zlardagi  urg`u,  jumlalar  benuqson  bo`lishi, 

shevachilik,  arxaizm,  vulgorizmdan  qochish,  nutqni  buzuvchi  va  ortiqcha  so`zlar  ishlatmaslik 

kiradi. 

O`quv materialining tushunarli qilib bayon etish uchun o`sha fanni chuqur bilish g`oyat 

katta  ahamiyatga  ega.  Materialni  yaxshi  bilish  o`qituvchining  uni  soddalashtirib  bayon  etishga 

imkon beradi. 

O`qituvchi  o`z  nutqining  mukammal  bo`lishi  uchun  g`amxo`rlik  qilishi  va  bunday  nutq 

uning ishida ishonchli qurol bo`lib xizmat qilmog`i lozim. 

Tinglovchilarga  tegishli  ta`sir  ko`rsatadigan  pedagogik  xususiyatlar  ikkinchi  gyryh  nutq 

sio’atiga  taalluqlidir.  Bunga  dastavval  nutqning  mazmundorligi  shuningdek,  uning  ravshan, 

yengil  bo`lishi,  o`quv  materialining  tushunarli  qilib  berish  kiradi.  Boshlang`ich  sinf 

o`qituvchilari  ona  tilining  jonkuyar  havaskori,  targ`ibotchisi,  himoyachisidir.  U  o`z 

o`quvchilariga  ona  tilining  beqiyos  boyligini  bosiqlik,  donolik,  ishtiyoq  bilan  singdirib  borishi, 

ona tili so`zlaridan bahra olish hissiyotini uyg`otishi lozim. 

O`z nutqining qulay va to`g`ri tuza bilishda badiiy adabiyotni o`qib turish ayniqsa, katta 

ahamiyatga  ega. Kitob  o`qiganda  kishidagi lug`at  boyligi  ko`payadi,  fikrning  obrazliligi  ortadi, 

nutq ravshan, chiroyli va adabiy bo`ladi hamda grammatik jihatdan yaxshilanadi. O`qituvchining 

yaxshi, io’odali o`qiy olishi, chiroyli deklamatsiya qilishi, ayniqsa, til va adabiyot o`qituvchilari 

uchun juda muhim ahamiyatga ega. 

 

Mustahkamlash uchun savollar. 



1. 

O`qituvchi nutqitga qo`yiladigan talablar nimalardan iborat? 

2. 

 O`qituvchi nutqining fazilati deganda nimani tushunasiz? 



3. 

Sizningcha, notiq o`qituvchi qanday bo`lishi kerak? 




Download 0.8 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   25




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat