Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус таълим вазирлиги



Download 0.8 Mb.
Pdf ko'rish
bet18/25
Sana15.05.2021
Hajmi0.8 Mb.
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   25
TALAFFUZ NORMALARI. 

 

Kishilar  yoshlikda  o`zi  mansub  bo`lgan  sheva  normalari  asosida  til  o`rganadilar. 

Dialektal normalar juda qat`iy va qattiq amal qilgani uchun ularni buzish, ulardan qutulish oson 

ish  emas.  Nutq  shaxsiy  hodisa.  Nutqni  har  bir  shaxsning  o`zi  tuzadi.  Normativlarni  tanlash, 




baholash  ham  shaxs  tomonidan  bajariladi.  Norma  bir  variantni  tanlaganiga  qaramasdan,  uning 

yonida  boshqa  (shaxsiy)  variantlar  ham  turadi.  Agar  so`zlovchi  adabiy  normalarni  yaxshi 

egallamagan  bo`lsa  yoki  o`z  shevasi  bergan  "shaxsiy"  variantni  afzal  deb  qarasa,  uning  nutqi 

adabiy normadan chetlashuvi mumkin. 

Adabiy normani  buzish nutq  so`zlayotgan jarayonda to`siq  hosil  qilmagan  hollarda  ham 

tinglovchiga malol keladigan nimanidir paydo qiladi. Qiyoslang: Rais boradigon bo`pti. 

Talaffuz deganda tilning tovush sistemasi  - fonemalar,    ularning    sifatlari,    ma`lum   

fonetik sharoitlarda o`zgarishlari ko`zda tutiladi. 

O`zbek tili xususiyat jihatidan qariyb mustaqil qardosh tillarga teng bo`lgan uch lahjadan 

tarkib  topgan.  Bu  lahjalar  adabiy  tilda  so`zlayotgan  kishilar  nutqida  har  qadamda  o`zining 

borligini sezdirib turadi. 

Adabiy  talaffuz  ba`zi  bir  uslubiy  xususiyatlariga  ham  egadir.  Ba`zan  so`z,  so`z 

birikmalarining  oddiy  talaffuzidan  nazmiy  yoki  kitobiy  talaffuzi  farq  qilib  turadi.  Bunday 

talaffuzda  so`zlar  uslubiy  buyokka  ega  buladi.  So`zlashuv  nutqida  esa  ular  uslubiy  buyoksiz 

aytila  beradi.  So`zlarning  talaffuzi  turli  shaxslarda  turli  nutq  sharoitlariga  ko`ra  qandaydir 

darajada o`ziga xoslik kasb etishi mumkin.  

 


Download 0.8 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   25




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
guruh talabasi
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
samarqand davlat
toshkent davlat
navoiy nomidagi
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
matematika fakulteti
tashkil etish
Darsning maqsadi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
bilan ishlash
fanining predmeti
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fizika matematika
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
sinflar uchun
universiteti fizika
o’rta ta’lim
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
tibbiyot akademiyasi
pedagogika fakulteti
umumiy o’rta
Samarqand davlat