Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус таълим вазирлиги



Download 0.8 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/25
Sana15.05.2021
Hajmi0.8 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25


O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS 

TA`LIM VAZIRLIGI 

 

NAMANGAN DAVLAT UNIVERSITETI 

 

 

PEDAGOGIKA FAKULTETI 

 

BOSHLANG`ICH TA`LIM METODIKASI KAFEDRASI 

DOTSENTI, FILOLOGIYA FANLARI NOMZODI 

MUHAYYOXON HAMIDOVA TOMONIDAN 

TAYYORLANGAN 

 

«O`QITUVCHI NUTQI MADANIYATI» 

 

O’ANIDAN 

 

 

MA`RUZA MATNLARI 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NAMANGAN-2015 

 


 

 

Ushbu  «O`qituvchi  nutqi  madaniyati»  fanidan  ma`ruzalar  matni 



boshlang`ich ta`lim  va  sport  tarbiyaviy  ish,   maktabgacha ta`lim  va  bolalar  sporti 

hamda pedagogika-psixologiya yo`nalishi talabalari uchun tayyorlangan.  

 

Tuzuvchi:   



 dotsent, f.f.n. M.Hamidova 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

T U Sh U N T I R I III    X A T I   

Insondagi  barcha  qobiliyatlar  ichida  eng  muhimi  bo`lgan  nutq  qobiliyatiga 

e`tibor  berish  keyingi  yillarda  bir  qator  tilshunoslarning  e`tiborini  jalb  qila 

boshladi.  Bu  e`tiborning  asosiy  natijalaridan  biri  shu  bo`ldiki,  jahon 

tilshunosligida,  ayniqsa  rus  tilshunosligida  nutq  madannyati  bo`yicha  yaratilgan 

darslik,  ish  qo`llanmalarga  tayanib,  o`zbek  tiligunosligida  bir  qator  qo`llanma  va 

darsliklar  yaratildi.  Shuning  oqibati  o`laroq,  «Kadrlar  tayyorlash  milliy  dasturi» 

talablaridan  kelib  chiqib,  hozirda  pedagogika-psixologiya  bakalavr  yo`nalishi 



bo`yicha  ta`lim  olayotgan  4-kurs  talabalari  uchun  yaratilgan  o`quv  rejasiga 

«O`qituvchi  nutqi  madaniyati»  bo`yicha  ma`ruza  va  amaliy  mashg`ulot  darslari 

o`tish kiritildi. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Kirish

Ma`lumki,  uzoq  o`tmishga  ega  bvlgan  o`zbek  xalqi  ta`lim-tarbiyaga  oid  boy  merosga  ega 

bo`lib,  avlodlarda  insonparvarlik,  kamtarlik,  mehnatsevarlik,  do`stlik,  mehr-oqibat,  birodarlik, 

odoblilik  kabi  umuminsoniy  fazilatlarni  tarbiyalab  kelgan.  Sharq  mutao’akkirlarining 

ta`lim-tarbiyaga  oid  asarlari  ham  ana  shu  boy  merosning  tub  negizini  tashkil  etadi.  Lekin 

mustabid  tuzum  davrida  bu  durdona  asarlardan,  undagi  odob-axloqqa  oid  injuga  barobar 

fikrlardan yetarlicha o’oydalana olmadik. 

Shukurki,  milliy  istiqlol  tuo’ayli  o`zbek  xalqining  ham  ko`kragiga  shabada  tegdi. 

Tariximizga,  madaniyatimizga  yangicha  nazar  bilan  qaray  boshladik.  Shuiingdek,  o`z 

yechimini kutayotgan muammolarni ijobiy hal qilishga bel bog`ladik. 

Barcha  sohalar singari  ona tilimiz  va u bilan  bog`liq muammolar ham asta -sekin  yechimini 

topmoqda.  Xususan,  nutq  madaniyatiga  doir  masalalarni  hal  qilishda  tilshunos  olimlarimizning 

mehnatlari,  izlanishlari 

tahsinga 

loyiqdir. 

Taniqli 

tilshunos 

olim 

Nizomiddin 



Mahmudovning «Til», «Ma`rio’at manzillari» nomli, Nusratilla Jumaxo`janing «Istiqlol va ona 

tilimiz» kabi risolalari ana shu sohadagi izlanishlarning yorqin misolidir. 

Nutq  madaniyati  jamiyat  madaniy  taraqqiyoti,  millat  ma`naviy  kamolotining  muhim 

belgisidir.  Mamlakatimizda  ma`naviy-ma`rio’iy  islohatlar  davlat  siyosatining  ustuvor 




yo’nalishi deb e`lon qilingan bugungi kunda nutq madaniyati masalalari har qachongidan ham 

dolzarblik kasb etadi. 

Respublikamizning  «Davlat  tili»  haqidagi  Qonuni,  «Ta`lim  to`grisida»gi  Qonuni,  «Kadrlar 

tayyorlash  milliy  dasturi»  va  boshqa  hujjatlarida  ma`naviy-ma`rio’iy  tarbiya,  til  masalalariga 

alohida  e`tibor  berilgan.  Har  qanday  kadr,  eng  avvalo,  o`z  ona  tilining  chnnakam  sohibi 

bo`lmogi  lozim.  Prezidentimiz  I.A.  Karimov  O`zbekiston  Respublikasi  Oliy  majlisining  1997-

yil  29-avgustdagi  IX  sessiyasida  so`zlagan  nutqida:  «O`z  o’ikrini  mutlaqo  mustaqil,  ona  tilida 

ravon,  go`zal  va  lo`nda  io’oda  eta  olmaydigan  mutaxassisni,  avvalambor,  rahbar  kursisida 

o`tirganlarni  bugun  tushunish  ham,  oqlash  ham  qiyin»-deb  ta`kidlaydi.  (Barkamol  avlod-

O`zbekiston taraqqiyotining poydevori.- Toshkent, 1997.- 9 bet). 

  Nutq  madaniyati  hozirgi  davr  tilshunoslik  o’anining  dolzarb  muammolaridan  biridir.  Bu 

muammoni  hal  etish  umummadaniyatimiz  taraqqiyoti,  shuningdek,  oliy  maktablarda,  o`rta 

maxsus o`quv  yurtlarida,  o`rta  maktablar  va  umuman  dars  o`tish  jarayonini  yaxshilash 

bilan  ham  bog`liq,  Shuni  qayd  qilish  kerakki,  bugungi  kunda  o`qituvchi  nutqi  madaniyati 

kursini  barcha  o`quv  yurtlarida  o`rgatish  quvonarlidir.  Chunki  notiqlik  san`ati  sirlarini 

o`rganish, o`z o’ikrini bayon qilayotgan, har bir til vositasini kerakli va lozim bo`lgan o`rinda 

qo`llash, mantiqan barcha sohada xizmat qiluvchi har bir mutaxassis  uchun,  umuman,  har  

qanday  madaniyatli  kishi  uchun  hayotiy  zarurat  deb  hisoblanishi  kerak.  O`zbek  adabiy  tili  va 

uning  normalarini  ilmiy  o`rganish  ham  o`zbek  nutqi  madaniyati    sohasi  uchun  nihoyatda 

muhimdir.  Adabiy  tilning  rivojlanish  qonuniyatlarining  adabiy  til  me`yorlarining  umumiy 

holatini,  undagi  turg`un  va  noturg`un  hodisalarni  chuqurroq  tekshirmay  turib  adabiy  tilning 

nutq madaniyati haqida gapirish aslo mumkin emas. 

Til ham,  fe`l-atvor ham odamga qon bilan  kirib uning  butun jismu  joniga  taralib ketuvchi 

an`analar ekan, bularga e`tibor bermaslik, hamisha katta-kichik fojialarni keltirib chiqaradi. 

 


Download 0.8 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
nomidagi samarqand
bilan ishlash
Darsning maqsadi
fanining predmeti
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
fanlar fakulteti
o’rta ta’lim
Toshkent axborot
Alisher navoiy
haqida umumiy
fizika matematika
Ishdan maqsad
moliya instituti
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
махсус таълим
respublikasi axborot
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
nazorat savollari