Iqtisodiyot nazariyasi


Nominal ish haqi - bu ma’lum vaqt davomida olingan pul summasi



Download 67.97 Kb.
bet6/12
Sana12.05.2020
Hajmi67.97 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Nominal ish haqi - bu ma’lum vaqt davomida olingan pul summasi

yoki pul shaklidagi ish haqi. Misol uchun, mexanika zavodi

ishchisi yanvar oyida 200 ming so‘m, fevral oyida 190 ming so‘m,

mart oyida 220 ming so‘m ish haqi oldi. Bular nominal ish haqi hisoblanadi.

Real ish haqi - bu nominal ish haqi summasining qanchalik

tovarlar va xizmatlar miqdorini sotib olishga yetadigan quvvatidir.

Boshqacha aytganda real ish haqi - bu nominal ish haqining

«xarid qilish» qobiliyatidir. O‘z-o‘zidan aniqki, real ish haqi nominal

ish haqi miqdoriga va xarid qilinadigan tovarlar (va xizmatlar)

narxiga bog‘liq. Shunday ekan, real ish haqi boshqa sharoitlar bir

xil bo‘lganda, nominal ish haqiga to‘g‘ri mutattosibdir Va iste’mol

buyumlari va xizmatlar narxining darajasiga teskari mutanosibdir. Bu

miqdorlar nisbatini formulada quyidagicha tasvirlash mumkin:



bu yerda; Vp- real ish haqi; VH- nominal ish haqi; R - iste’mol

buyumlari va xizmatlaming narx darajasi.

Bizning misolimizda ishchining nominal ish haqi yanvar oyiga nisbatan

fevral oyida 95 foizni, mart oyida 110 foizni tashkil etgan edi.

Real ish haqi darajasining o‘zgarishini aniqlash uchun esa iste’mol

buyumlari va xizmatlaming narx darajasi to‘g‘risida ma’lumot zarur

bo‘ladi. Aytaylik, narx darajasi yanvar oyiga nisbatan fevralda 1,08,

mart oyida esa 1,2 baravar oshgan bo‘lsin. U holda ishchining real ish

haqi fevral oyida 176 ming so‘mni, mart oyida esa 183 ming so‘mni

tashkil etadi. Ya’ni, ishchining real ish haqi yanvar oyiga nisbatan

fevral oyida 88 foiz, mart oyida 91,5 foiz darajasida bo‘ladi.

Real ish haqi darajasiga tovarlar va xizmatlar narxidan tashqari

belgilangan soliqlar miqdori va boshqa turli sharoitlar ham ta’sir qiladi.

Masalan, soliq turlari va miqdori qancha ko‘p bo‘lsa real ish haqi

shuncha pasayadi, yoki aksincha.

Nominal ish haqi ishchining ishlab topgan pul daromadi darajasini,

real ish haqi esa uning iste’moli va farovonlik darajasini tavsiflaydi.

Ish haqi aholi daromadlarining asosiy tarkibiy qismlaridan birini

tashkil qilib, u istiqbolda ham o‘zining yetakchi rolini saqlab qoladi.

Birinchi Prezidentimiz tomonidan mamlakatimizdagi real ish haqini

oshirish masalalari ilgari surilib, real ish haqining oshishi - bu

iqtisodiyotning qanday sur’atlarda rivojlanayotganini, mamlakatning

moliyaviy ahvoli mustahkamlanayotganini, mutanosib monetar siyosat

qanday ta’miiilattayotganini yaqqol aks ettiradigan o‘ziga xos

ko‘zgu va ko‘rsatkichdir, deb ta’riflandi.




Download 67.97 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
sinflar uchun
fanining predmeti
таълим вазирлиги
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
vazirligi muhammad
махсус таълим
Toshkent axborot
umumiy o’rta
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
pedagogika fakulteti
fizika matematika
universiteti fizika
Navoiy davlat