Iqtisodiy tahlilning mazmuni, predmeti va vazifalari


Iqtisodiy tahlilning predmeti



Download 24.84 Kb.
bet2/4
Sana27.09.2021
Hajmi24.84 Kb.
1   2   3   4
Iqtisodiy tahlilning predmeti.

Iqtisodiy tahlil fanining predmeti – iqtisodiy axborotlar tizimi bo‘lib

aks etgan obyektiv va subyektiv omillar ta’sirida yuzaga kelgan va kela-

digan korxonalar faoliyatidagi xo‘jalik jarayonlari va boshqa turli fao-

liyatlar, ularning ijtimoiy-iqtisodiy samaradorligi hamda yakuniy mo-

liyaviy natijalar hisoblanadi.

Fanning predmeti ta’rifidan shu narsa ko‘rinadiki, iqtisodiy tahlil

korxonalarning asosiy xo‘jalik jarayonlari va boshqa turli faoliyatlari

hamda ularning yakuniy moliyaviy natijalarini o‘rganadi. Korxonalar-

dagi xo‘jalik jarayonlari asosiy faoliyat, ularni tashkil etish hamda

yuritish bilan bog‘liq bo‘lgan barcha ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarni

qamrab oladi. Korxonaning boshqa faoliyatlarini xo‘jalik jarayonlari

bilan birgalikda amalga oshiriladigan moliyaviy hamda investitsiya

faoliyati, soliq to‘lovlari kabi munosabatlar tashkil etadi. Iqtisodiy

tahlilda korxona iqtisodi faqat dinamik holatda emas, balki statik tarzda

ham o‘rganiladi.

Korxona faoliyatida obyektiv va subyektiv omillar ta’sirida yuzaga

kelgan xo‘jalik jarayonlari mazmuni quyidagicha izohlanadi.

Obyektiv omillar mavjud bo‘lgan iqtisodiy qonunlar bo‘lib ular

asosida xo‘jalik jarayonlari yuzaga keltiriladi va boshqariladi. Misol

uchun, talab va taklif qonuni. Bozorda talab oshsa mahsulotga bo‘lgan

narx ham oshadi. Bu bilan korxona ishlab chiqaradigan mahsulotlari

hamda sotib oladigan xomashyolar bahosini belgilab olib shu asosda

faoliyatini rejalashtiradi. Shuningdek, korxona faoliyatiga ta’sir etuvchi

tashqi ijtimoiy-iqtisodiy voqeliklar ham obyektiv omillar bo‘lib hisob-

lanadi. Misol uchun, davlatning soliqlar bo‘yicha siyosati va undagi

zaruriy o‘zgarishlar yoki hamkorlikdagi korxonalarda kutilmagan o‘zga-

rishlarning sodir bo‘lishi va shu kabilar.

Subyektiv omillar shaxslar faoliyati (korxona xodimlari) bilan

bog‘langan bo‘lib, ularning voqelikka ta’siri natijasida sodir bo‘ladi.

Misol uchun, garchand xo‘jalik amaliyoti obyektiv shartlar, omillar

asosida bashoratlanib rejalashtirilsada, ularning iqtisodiy munosabatlar

tarzida yuzaga chiqarilishi, amalga oshirilishi subyektiv tarzda sodir

bo‘ladi. Ya’ni xo‘jalik faoliyatining asosi obyektiv omillardan tashkil

topsada, ulardan ilmiy asosda foydalanish bu shaxslarning bilimi,

malakasi, tadbirkorligiga bog‘liq.

Yakuniy moliyaviy natijalar korxona faoliyatining hisobot davri

davomida erishgan foyda yoki zararini ifodalab beradi. Mazkur ko‘r-

satkichlar iqtisodiy tahlilda turli tomondan tizimli va kompleks o‘rga-

niladi. Bundan tashqari moliyaviy hisobot shakllaridagi axborotlar

asosida korxona moliyaviy holati keng ko‘lamda tahlil qilinadi.

Korxonalardagi xo‘jalik jarayonlari va boshqa faoliyatlarning

natijalari rejalashtirishdan oldin hamda rejaning bajarilishi bo‘yicha ham

samaradorligini o‘rganish tahlilda muhim tadbirlardan biri hisoblanadi.

Bu bilan har bir faoliyat va ularga ta’sir etgan omillar bo‘yicha muhim

xulosalar olinadi. Samaradorlik ko‘rsatkichlarini o‘rganish korxona fao-

liyatlari bo‘yicha boshqaruv qarorlarini qabul qilishda o‘ta muhim aha-

miyatga ega. Iqtisodiy tahlil fanining predmeti ta’rifida iqtisodiy axborotlar tizimi

bo‘lib aks etgan, obyektiv va subyektiv omillar ta’sirida yuzaga kelgan

xo‘jalik subyektlaridagi xo‘jalik jarayonlari va boshqa faoliyatlar,

ulardagi ijtimoiy-iqtisodiy samaradorlik hamda yakuniy moliyaviy

natijalar hisoblanadi, deb ta’kidlab o‘tildi. Darhaqiqat, korxonalardagi

barcha xo‘jalik munosabatlari iqtisodiy axborotlar ko‘rinishida aks etadi

va ular yaxlit tizimni tashkil qiladi. Mazkur tizimda turli xildagi, turli

darajadagi, turli vaqtdagi iqtisodiy munosabatlar axborotlar ko‘rsat-

kichlar tarzida ifodalab beriladi. Ushbu tizimdagi axborotlar iqtisodiy

tahlil uchun baza bo‘lib hisoblanib, ular asosida tadqiq ishlari amalga

oshiriladi. Boshqaruv subyektiga kelib tushgan axborotlar belgilangan

maqsad va vazifalardan kelib chiqib foydalaniladi. Shuning uchun

korxonada axborotlarning sifati, yetarli bo‘lishi, o‘z vaqtida yetkazib be-

rilishi kabi tadbirlarni ilmiy asosda tashkil etilishi iqtisodiy tahlilni davr

talablari darajasida bo‘lishiga, pirovard natijada esa maqbul boshqaruv

qarorlarini qabul qilinishida muhim ahamiyat kasb etadi.


Download 24.84 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat