Injenerlik konstruksiyalari 5340700 «Gidrotexnika qurilishi


-tugun (momet oluvchi nuqta)



Download 2.62 Mb.
bet7/32
Sana27.09.2021
Hajmi2.62 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   32
4-tugun

(momet oluvchi nuqta)


4,5 kN 3 kN


SM4= 0 F12-3+ 4,5-8 - 3-4 = 0 ^ Fi2= - 8кН


2-qirqim





SY = 0 F24+4,5 - 3- 3 = 0 ^

F24= 1,5 кН


3-qirqim


W


F


14


F13

SY = 0 F14-cosa-F13 = 0 ^ F14= -F13/cosa


4-qirqim

F13


SY = 0 F13- 3 = 0 ^ F13= 3kN F14=-F13/cosa= -3/(3/5)= - 5kN.


  1. Belgilangan tayoqchalarga tushadigan kuchning ta’sirini aniqlaymiz: \-qirqim


Ra


12


4-tugun

(momet oluvchi nuqta)


2-qirqim





SY = 0 F24 +Ra = 0^


RA = - F24 (o„ng tarmoq tenglamasi)


SM4 = 0

Fi2'3+ Ra'8 = 0 ^ Ra = - 3 kN


3-qirqim


4-qirqim

F13


a F


14


F


13


SY = 0

F13 + F14cosa = 0 ^ F13 = - F14 3/5


SY = 0 F13 - 1 = 0 ^ F13 = 1


  1. Aniqlangan kuch va momentlar bo‘yicha ularning epyuralarini quring.


45





1 . 2


Ra


1


8/3


IDr—




^—" " "


1 r


b


2/3 4/3 2/3





4


4


1/4


1








5/3


8/3 F


12


  1. F


24


F


13


F


14


1


  1. Masala. 4.8-rasmda ko‘rsatilgan fermani hisoblang. Fermaning tayanch va oraliq tugunningpayvand choklarini hisoblang.

Hisoblash uchun berilganlar: chizmadan fermaning uzunligi L = 1 5 m; fermaning qadami b = 6 m; S = 2 , 5 m ; m = 2 , 7 m ; h = 3 m . Fermalar bir biri bilan maxsus metall orqali bog‘langan bo‘lib, uning ustiga meyoriy solishtirma og‘irligi д™ = 0 , 6 2 кN/m2bo‘lgan qoplama yopishtirilgan. Qoplama ustidagi hosil


46



bo‘ladi-gan qorning meyoriy solishtirma og‘irligi pmor = 0 ,5 kN/m2. Metallning
ishonchlilik koeffitsiyenti Ymi = 1. Ferma BCr3cn5 markali po‘latdan yasalgan,
elektrodning markasi Э42А.


Yechish. BCr3cn5 markali po‘lat uchun hisobiy qarshilik, shakildor po‘lat
uchun Ru = 2 3 5 M P a = 2 3, 5 к N / sm2 , po‘lat taxta uchun Ru = 2 2 5 M P a =


  1. 2, 5 к N/sm 2. 4. 8-rasmdan foydalanib, fermaning geometrik o‘lchamlarini
    aniqlaymiz: fermaning balandligini topamiz:


3


L 15 h 3 h

h = - = — = 3 m; taa = — = -—— = 0,4; sina = -— = o o

  1. 5 w 3 ■ 2,5 3m 3 ■ 2,7

3-2,5

cosa = -— = -——^ = 0,926 -> a = 216'.


= 0,37;


a)


3m 3 ■ 2,7

q


a


ш


жнинжгггт





F





  1. rasm. 4.2-masala uchun: a-hisob chizmasi; b-qo„yilgan va reaksiya kuchlari.


47



Qoplama bilan bog‘liq fermaning solishtirma og‘irligi g™ = 0 , 2 . . . 0 , 4 k N/m 2

2

oraliqda bo‘ladi, uni 0,4 kN/m deb qabul qilamiz.

Fermaning gorizontal tekislikdagi proeksiyasining har bir m ga ta’sir qiladigan doimiy o‘zgarmas me’yoriy solishtirma kuchni quyidagi formula orqali aniqlaymiz: g m = (g q1 + g™) ■ cosa = ( 0 , 6 2 + 0 , 3 ) ■ 0,9 2 6 = 0,8 5 kN/m2.

Fermaning gorizontal tekislikdagi proeksiyasining har bir m ta’sir qiladigan o‘zgarmas me’yoriy solishtirma kuchning to‘la qiymati quyidagi formula orqali aniqlanadi:

g = (g m ■ 7dmu + P ™0r ■ Xq ormu) ■ /mi = ( 0 , 8 5 ■ 1 , 1 + 0 , 5 ■ 1 , 4) ■ 1 = 1 , 6 3 kN/m2



bu yerda ydm j = 1 , 1 va 0 rm j = 1 , 4 tegishli ravishda doimiy va qor solishtir­ma kuchlarining ishonchlilik koeffitsiyentlari.

Ferma tugunlaridagi hisobiy kuchlarni aniqlaymiz (-,b-rasm):

F1=i±t = 163225'6 = 12,2 kN. F±= q ■ £ ■ b = 1,63 ■ 2,5 ■ 6 = 24,5 kN.

Ferma tayanchlaridagi reaksiya kuchlarini quyidagi formula yordamida aniqla-

7- n n 2F1 + 5F2 2-12,2 + 5-24,5 r , ..

nadi: ^ = —- = 2 = = 7 3 , 5 kN .

Tayanch tugunining hisobi (4.8,a-rasmdagi 1-tugun). Uzunligi 270 sm bo‘lgan tayoqchaga (4.8-rasm)161 kN kuch qo‘yilgan. Bunda siqilgan va cho‘zilgan ferma elementning mustahkamligi uchun ish sharoiti koeffitsiyenti 0,95; egiluvchanligi A>6 0 bo‘lgan ferma panjarasining siqilgan elementlari uchun ish sharoiti koeffitsienti 0,8.

Bo‘ylama egilish koeffitsiyenti p = 0 , 5 bo‘lgandagi dastlabki kerak bo‘ladigan kesim yuzasini (2.3) formuladan foydalanib aniqlaymiz:

Л Fb 161 Л A A 7

A = = = 14,4 sm2.

1P'Ru'Yish 0,5-23,5-0,95

Fermaning yuqori qismi 7 5x6 teng yonli metall burchakdan tashkil topgan deb hisoblab, uni o‘lchamlarini ilovaning 1-jadvalidan olamiz: A = 2 ■ 8, 7 8 = 17,56 sm2; Jx = ]y = 46,6 sm4; z0 = 2,06 sm; ix = 2,3 sm; iy = 3,4 sm.

Ikkita metall burchak orasiga qo‘yilgan qalinligi S = 0,8 sm bo‘lgan metall taxta kesimining y o‘qi bo‘yicha inertsiya momentini aniqlaymiz:


48










0

o

2

Ш




200





  1. rasm. 4.2-masala uchun, 1-tayanch tuguni: 1-tayanch po„lat taxta; 2-tayoqchalar payvandlanadigan po„lat taxta (fason); 3-qovurg‘a; 4- temir-beton ustuni; 5- anker bolt; 6-ankerning gaykasi.


Tayanch tugunining gorizontal tayoqchaning uzunligu 250 sm bo‘lib, u 5 0x5 teng yonli metall burchakdan tashkil topgan deb hisoblab, uni o‘lchamlarini ilova­ning 1-jadvalidan olamiz:

A = 2 ■ 4,8 = 9,6 sm2; Jx = 11,2 sm4; z0 = 1,42 sm; ix = 1,53 sm; iy = 2,38 sm

Ikkita metall burchak orasiga qo‘yilgan qalinligi S = 0,8 sm bo‘lgan metall taxta kesimining y o‘qi bo‘yicha inersiya momentini aniqlaymiz:


49



( s\2 ( °>Q\2 J = 2JX + 2 A(z0+-) = 2^1 1 , 2 + 2^4, S^f 1, 4 2 + -^-) =5 4 sm4.

Gorizontal tayoqchaga uni cho‘zuvchi 150 kN kuch ta’sir qilmoqda.

Dastlabki kerak bo‘ladigan kesim yuzasini (2.1) formuladan foydalanib aniqlay-

л F3 150 £ н 2

miz: A = —-— = = 6 , 7 sm 2.

Ru'Yish. 23,5-0,95

Inersiya radiusi: iy = 4JJA = V 54/9,6 = 2 , 3 7 sm.

Egiluvchanligi: AX = £/ iX = 2 5 0/ 1, 5 3 = 1 6 3 ;

Ay = ^y/ iy = 75 0/2,3 S = 3 1 5 .



bu yerday = ^ = = 7 5 0 sm .

Tugundagipayvandlarni hisoblash. BCT3cn5 markali po‘latga markali Э42А elektrod uchun qirqishdagi hisobiy qarshilikni ilovaning 12-jadvalidan olamiz, unga ko‘ra uning qiymati R q = 1 S 0 MP a = 1 S kN/sm2 ga teng. Payvandlash qo‘lda ba- jariladi deb hisoblab, chokning ko‘rsatkichlarini /?ch = 0 , 7 ; /?q = 0 , 3 i?a ych = 1 deb qabul qilamiz.

  1. po‘lat taxtaning yuqori qismiga 2 ta 7 5x6 teng yonli metall burchak pay- vandlangan va ularga 161 kN tortuvchi kuch qo‘yilgan. Tashqi payvand chokining kateti at = 6 mm, ichki payvand chokining kateti a i = 4 mm ga teng.

Tashqi payvand chokiga ta’sir qiluvchi kuchni quyidagi formula orqali aniqlash mumkin: Ft = /ch ■ Fb = 0 , 7 ■ 1 6 1 = 1 1 3 kN .

Ichki payvand chokiga ta’sir qiluvchi kuchni quyidagi formula orqali aniqlash mumkin: Fi = ■ Fb = 0 , 3 ■ 1 6 1 = 4 S kN .

Tashqi chokning hisobiy uzunligini quyidagi formula orqali aniqlash mumkin: n Ft из „ r-

"trh — ^ — — 7,5 sm.

?--Rq-at-P ch'Y ch'Yish 2-18-0,6-0,7-1-1

Ichki chokning hisobiy uzunligini quyidagi formula orqali aniqlash mumkin:

о Ft 48 r

tjrh = = = 5 sm.

lcn 2-Rq-avpch-Ych-Yish 2-18-0,4-0,7-1-1

Payvandlanmagan joylarni hisobga olgandagi chokning uzunliklari:

Ltch = ^tch + 1 sm = 7,5 + 1 » 9 sm; Lich = £ich + 1 sm = 5 + 1 = 6 sm


50



  1. po‘lat taxtaga gorizontal qilib, 2 ta 5 0x5 teng yonli metall burchak pay- vandlangan va ularga 150 kN tortuvchi kuch qo‘yilgan. Tashqi payvand chokining kateti at = 6 mm, ichki payvand chokining kateti at = 4 mm ga teng.

Tashqi payvand chokiga ta’sir qiluvchi kuchni quyidagi formula orqali aniqlash mumkin: Ft = 3ch ■ Fb = 0 , 715 0 = 1 0 5 kN.

Ichki payvand chokiga ta’sir qiluvchi kuchni quyidagi formula orqali aniqlash mumkin: Ft = (3q ■ Fb = 0,3^15 0 = 45 kN.

Tashqi chokning hisobiy uzunligini quyidagi formula orqali aniqlash mumkin:

n Ft Ю5

Ctrh — ^ — — 7 sm.

2-Rq-a.f /?ch'Ych'Y ish 2-18-0,6-0,7-1-1

Ichki chokning hisobiy uzunligini quyidagi formula orqali aniqlash mumkin:

n Fi 45 . r

£jrh = = = 4,5 sm.

lcn 2-Rq-avpch-Ych-Yish 2-18-0,4-0,7-1-1

Payvandlanmagan joylarni hisobga olgandagi chokning uzunliklari:

Ltch = ^tch + 1 sm = 7 + 1 = 8 sm; Lich = ich + 1 sm = 4,5 + 1 » 6 sm

Fermat temir-beton ustunga o‘rnatilgan, ustunning siqilishdagi solishtirma qar­shiligi Rb = 11,5 MPa = 1, 15kN/sm2. Ferma ustun bilan o‘lchami 20 x 20 sm bo‘lgan metall taxtayordamida bog‘langan. Uningyuzi A ta = 40 0 s m2.

Temir taxtaga tushadigan reaktiv bosimni quyidagi formula orqali aniqlaymiz:

p= b = 7-^ = 0 , 1 8 4 < 1 , 1 5 kN/sm2.


Download 2.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   32




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat