Ikkinchi tartibli xususiy hosilali chiziqli differensial tenglamalarni kanonik shaklga keltirish usullari



Download 153.43 Kb.
bet3/3
Sana24.09.2019
Hajmi153.43 Kb.
1   2   3

ii) Ko’p o’zgaruvchili hol uchun kvadratik formlar usuli. Agar qaralayotgan ikkinchi tartibli xususiy hosilali chiziqli diffrensial tenglama uch yoki undan ortiq erkli o’zgaruvchilarga bog’liq funksiyaga nisbatan tuzilgan bo’lsa, u holda bu tenglamaning tipini topish uchun unga mos kvadratik forma qaraladi:

. (1.2.13)

Agar shunday almashtirish topilib, (1.2.13) kvadratik forma



(1.2.14)

kanonik ko’rinishga ega bo’lsin. Chunki har qanday simmetrik matrissa diagonal shaklga keladi va uning diagonal elementlari 1,-1,0 lardan iborat bo’ladi.

Agar (1.2.14) formada bo’lib, barcha qo’shiluvchilar bir xil ishorali bo’lsa, u holda bu bu sohada tenglama elliptic tipli deyiladi.

Agar (1.2.14) formada bo’lib, qo’shiluvchilar orasida turli ishorali hadlar mavjud bo’lsa, u holda bu sohada tenglama giperbolik tipli deyiladi.

Agar (1.2.14) formada bo’lsa, u holda bu sohada tenglama parabolik tipli deyiladi.

Ba’zan (1.2.14) ning asos matrisasi tuziladi:



.

Qaralayotgan tenglamada izlanayotgan yechimni ikki marta uzluksiz differensiallanuvchi funksiyalar sinfidan deb qaraganimiz uchun takroroi xususiy hosilalar ikaalasi ham bir vaqtda mavjud va bir-biriga tengligi bizga matematik analiz kursidan ma’lum. Shuning uchun ham biz tenglamadgi koeffisientlar uchun deb qaraymiz. Shu sababli yuqorida kiritilgan  matrissa o’z-o’ziga qo’shma (transponirlangan matrissasi o’ziga teng) bo’lgan kvadratik matrissadan iborat bo’ladi. Bunday matrisalarni albatta diagonal shaklga keltirish mumkin. Keltirilgan shakldagi barcha elementlar noldan farqli va bir xil ishorali 1 yoki -1 dan iborat bo’lsa tenglama bu nuqtada elliptic tipli, agar qaralayotgan nuqtada diagonal matrissaning elementlari har xil ishorali 1 va -1 lardan iborat bo’lsa bu nuqtada tenglama giperbolik tipli va nihoyat dioganalda 0 ham qatnashsa bu nuqtada tenglama parabolic tipga ega bo’ladi.



Aim.uz


Download 153.43 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
sinflar uchun
fanining predmeti
таълим вазирлиги
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
vazirligi muhammad
махсус таълим
Toshkent axborot
umumiy o’rta
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
pedagogika fakulteti
fizika matematika
universiteti fizika
Navoiy davlat