Guruh talabasi Toirov Shaxzodning “Biznes boshqaruv asoslari” fanidan


Xodim boshqarish tamoyillari va usullari



Download 0.5 Mb.
bet17/39
Sana15.05.2021
Hajmi0.5 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   39
3. Xodim boshqarish tamoyillari va usullari
O‘ziga xos faoliyat turi bo‘lgan boshqarishning maqsadi ijtimoiy mehnatnitartibga solish va muvofiqlashtirishdan iborat. Bu ta’rif «umumiy boshqarish»ga ham taalluqlidir. Boshqarish to‘rt kichik sohaga bo‘linadi, ular boshqarish ishining turli tarkibiy jihatlarini: mahsulotni boshqarish, bozorni boshqarish, moliyaviy boshqarish va xodimni boshqarishni ochib beradi. Keyingi vaqtlargacha “xodimni boshqarish” tushunchasining o‘zi bizning boshqaruvga doir tajribamizda yo‘q edi. To‘g‘ri, har bir korxona va tashkilotni boshqarish tizimi kadrlarni boshqarish va jamoani ijtimoiy rivojlantirishni boshqarishdan iborat kichik funksional tizimga ega edi, lekin kadr boshqarishgadoir ishlarning ko‘pchilik qismini bo‘linmalarning rahbarlari ado etishardi.Hozirgi sharoitda pog‘onali (ierarxik) boshqarishdan, ma’muriy ta’sirko‘rsatishning qat’iy tizimidan, amalda cheklanmagan ijrochilik xokimiyatidan bozor munosabatlariga sekinlik bilan o‘tish sodir bo‘lmoqda. U iqtisodiy usullarga tayanadi. SHu munosabat bilan butunlay yangicha yondashuvlarni ishlab chiqish zarur bo‘lib qolmoqda. Ma’lumki, tashkilot ichida asosiy kuch — xodimlar, uning tashqarisida esa mahsulot iste’molchilaridir. SHu boisdan ishlovchining ongini iste’molchi tomonga (boshliq tomonga emas) burish zarur; talon-taroj, isrofgarchilikka emas, foydani o‘ylamasdan ijro qiluvchiga emas, balki tashabbuskor tomonga burish kerak. Sog‘lom iqtisodiy ma’noga asoslanuvchi ijtimoiy normalarga o‘tish lozim. Hozirgi vaqtda kadrlarni boshqarishning maqsadi korxona doirasida inson resurslarini samarali tashkil etishni ta’minlashdan iborat ekanligi hech kimga sir emas. Masalan, V. Grant va J.Smitning “Kadrlar ma’muriyati va ishlab chiqarish munosabatlari” nomli kitobida ko‘rsatib o‘tilishicha, “kadrlarni boshqarish funksiyasi korxonani boshqarish tizimining asosiy elementi bo‘lgan inson omilini birxillashtirish,unga baho berish, muvofiqlashtirish va nazorat qilish bilan bog‘liqdir”. Biroq kadrlar muammosini yana ham kengroq tushunish tarafdorlar ham bor. Masalan, Vashington universitetining boshqarish va tashkil etish professori Uondel French universal kadrlarni boshqarish konsepsiyasining eng ashaddiy himoyachilaridan biridir. “Kadrlarni boshqarish jarayoni: inson resurslari ma’muriyati” kitobida umumiy boshqarish jarayonining “kadrlarni boshqarish dinamik aspekt sifatida” tasvirlanadi. SHuni aytish kerakki, tashkiliy maqsadlarga erishmoq uchun asosiy vosita bo‘lgankadrlarni boshqarish tushunchasi ancha ilgari ishlab chiqilgan. Orduey Tid va Genri Metgelfning “Kadrlar ma’muriyati: uning prinsiplari va amaliyoti” kitobida (birinchi marta 1920 yilda nashr etilgan) ko‘rsatib o‘tilganidek, “kadrlar ma’muriyati tashkil etish faoliyatini rejalashtirish, nazorat qilish, boshqarish va muvofiqlashdir, u eng kam odam kuchi va qiyinchiliklarsiz muayyanmaqsadga erishishni, tashkilotning barcha a’zolari farovonligi haqida g‘amxo‘rlikqilishni o‘z ichiga oladi”. Keyinchalik Anri Fayolning mashhur besh bo‘g‘inli boshqaruv sxemasi (rejalashtirish, tashkil etish, tasarruf qilish, koordinatsiya, nazorat) o‘rnigatashkil etishning ancha murakkab boshqaruv jarayonlari va operatsiyalariningmaqsad va resurslarining o‘zaro bog‘liqligi modeli joriy etiladi. SHu munosabatbilan U.Frenchning tashkilotni muntazam Tadbirkorlik faoliyati ustuvor yo‘nalishlarining o‘zgarishi (biznesning amal qilishi) ishlab chiqarish faoliyati prinsiplarining o‘zgarishiga olib keldi,bu esa o‘z navbatida xodim bilan ishlashga ta’sir ko‘rsatadi.Xodimlarni boshqarish ikki guruhdan iborat tamoyillarga asoslanadi.Umumiy tamoyillar; tashkiliy tamoyillar

1. Samaradorlik

2.Konsentratsiya

3. Ilg‘orlik

4. Ixtisoslashtirish

5. Istiqbollik

6. Muvoziylik(paralellik)

7. Komplekslilik

8. Ixchamlik

9. Tezkorlik

10. Izchillik

11. Maqbullik

12. Uzluksizlik

13. Oddiylik

14. Me’yoriylik

15. Ilmiylik

16. Texnologik birlik

17. Ko‘p bo‘g‘inlilik

17. Badastirlik

18. Avtonomlilik

19. Boshqarishda kollegiallik

20. Barqarorlik

21. Ko‘p qirralilik

22. Rejalilik

23. Rag‘batlantiruvchanlik

24. Tanlash va joy joyiga qo‘yish

25. Samarali bandlilik.

Har bir tamoyil xodimlarni boshqarishning u yoki bu jihatini takomillashtirishga xizmat qiladi. Boshqarish uslubi- bu rahbarning boshqaruv jarayonida qo‘llaydigan barchaeng yaxshi chidamli usullar yig‘indisidir. Rahbar o‘ziga xos usul vauslubda ish yuritishi lozim. Rahbar odamlarni boshqara turib korxonaning pirovard maqsadini ko‘ra oladi va o‘z orqasidan ergashtiradi. Rahbar barcha mutaxassis va xodimlarning faoliyatini ish va uning turlaridan kelib chiqib qovushtira bilishi kerak. Boshqaruv jarayonida uchta aniq usul bor: avtoritar (direktiv), demokratik(kollegial) va liberal. Serg‘ayrat rahbar ongli ravishda har bir usulning ijobiy tomonlarini oladi va korxonaning samarasini ta’minlashda qo‘llaydi.




Download 0.5 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   39




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
guruh talabasi
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
samarqand davlat
toshkent davlat
navoiy nomidagi
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
matematika fakulteti
tashkil etish
Darsning maqsadi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
bilan ishlash
fanining predmeti
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fizika matematika
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
sinflar uchun
universiteti fizika
o’rta ta’lim
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
tibbiyot akademiyasi
pedagogika fakulteti
umumiy o’rta
Samarqand davlat