Guruh bitiruvchisi Mo`yiddinova O`g`iloyning Masala yechishning algebraik usuli



Download 0.6 Mb.
Pdf ko'rish
bet11/24
Sana22.05.2021
Hajmi0.6 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   24
3. Arifmetik masalalarniig turlari 

Arifmetik masalalarni 2 turga bo‟lish mumkin, 

a) 1 ta arifmetik amallar bilan yechiladigan sodda masalalar; 

b) 2 ta va undan ortiq amallar bilan yechiladigan murakkab masalalar. 

Turli  xildagi  sodda  masalalarni  yechish  jarayonida  o‟quvchilar  arifmetik 

amallarning ma`nosini tushunib, qaysi holda qaysi amalni qo‟llash mumkinligini bilib 

oladilar.  Arifmetik  amallarni  qo‟llashda  murakkab  masalalarni  yechishga  asta-sekin 

o‟tib boriladi. 

Arifmetik  masalalarni  yechish  orqali  qurilishni,  xo‟jalik  va  madaniyatini, 

mamlakatning  qurilish  madaniyati,  qishloq  xo‟jaligi,  ishlab  chiqarish  sohasidagi 

yutuqlar bilan tanishib boradilar. 

Masalalar  yechish  orqali  o`quvchilar  yozma  va  og‟zaki  hisoblash  qobiliyatini, 

murakkab masalalarni yechish orqali esa sonli formulalarni o‟zlashtirish qobiliyatini 

rivojlantiradi. 

Arifmetik 

masalalarni 

yechishda 

arifmetik 

amallarning 

xossa 

va 


qonuniyatlaridan foydalaniladi. 


16 

 

Masala yechish ketma-ketligida quyidagilarni amalga oshirish lozim: 



1. Masalani tanlashni o‟rganish va uni mustaqil o‟qiy olish. 

2.  Masalani  dastlabki  tahlil    qilish,    ma`lum  noma`lumdan,  muhimni 

nomuhimdan ajratish, berilgan bilan izlanayotganlar orasida bog‟lanish o‟rnatish. 

3. Masalani qisqa yozish malakasi. 

4. Sodda  masalalarni  yechishda  amal  tanlashni  asoslab  berish  va  murakkab 

masala tahlilini amalga oshirish, so‟ngra yechish rejasini tuzish. 

5. Yechimni  bajarish,  uni  o‟qituvchi  talabiga  mos  qilib  daftarga  yoki  doskaga 

yozib masala savoliga javob berish. 

6.  Masala yechimini tekshira olish. 

Masalan,  2-sinfda  masalalarni  turli  xil  yo‟l  bilan  yechish  tavsiya  etiladi.  "Ikki 

qishloqdan  bir-biriga  qarama-qarshi  ikki  o‟quvchi  chiqdi.  Birinchi  o‟quvchi  4  km/s 

bilan, ikkinchi esa 3 km/s bilan yurdi. Agar ikki o‟quvchi uchrashgunga 2 soat vaqt 

o‟tgan  bo‟lsa,  bu  qishloqlar  orasidagi  masofa  qancha?"  Bu  masalani  ikkita  sonli 

formula yozuvida berish mumkin. 

x=(4+3)*2 va x=4*2+3*2 

ikkalasini  yechish  orqali  ko‟paytirishning  qo‟shishga  nisbatan  qonuni 

to‟g‟riligiga ishonch hosil qiladi. 

"Nechta  ko‟p  va  necha  marta  ko‟p",  "Nechta  kam  va  necha  marta  kam"  kabi 

gaplarning ma`nosini arifmetik amallarda qo‟llaydilar. 

Masalalar  yechishda  eng  avvalo  berilganlar  va  izlanayotgan  sonlar  va  ular 

orasidagi bog‟lanishni aniqlash kerak. 

Sodda masalalar yig‟indi, ayirma va qoldiqni topishga doir bo‟lishi mumkin. 

1.Predmetlar to‟plamning yig‟indisini topishga doir. 

2.Bir 


narsadan 

ikkinchisini 

ayirganda 

qancha 


qolishga 

doir. 


3-4. Ayirmani bilishga doir. 


17 

 

a) bir narsa ikkinchisidan qancha katta; 



b) biri ikkinchisidan qanchaga kam. 

Sodda masalalarda berilganlar orqali izlanayotganini topish, aksincha izlangan 

son  orqali  berilganini  topish  mumkn.  Bunday  amallar  bajarishni  o‟zaro  teskari 

amallar deyiladi. 

1. O‟quvchi 4 ta qizil va 3 ta ko‟k bayroq tayyorladi. O‟quvchi qancha bayroq  

tayyorlagan. 

Masalada yig‟indini topish talab qilinadi. 

1.  O‟quvchi  7  ta  bayroq,  shundan  3  tasi  ko‟k  bayroq  tayyorladi.  Nechta  qizil 

bayroq tayyorlagan? 

Masalada 1 -qo‟shiluvchini topish talab qilinadi. 

2.  O‟quvchi  7  ta  bayroq  tayyorladi,  shundan  4  tasi  qizil,  bir  nechtasi  ko‟k 

bayroq, qancha ko‟k bayroq  tayyorlandi. 

Masalada ikkinchi qo‟shiluvchini topish  talab qilinadi. 

Ko‟paytirishga va bo‟lishga doir ham o‟zaro teskari masalalar tuzish mumkin. 

Sodda masalalarni yechishda murakkabligiga qarab quyidagilarga bo‟lish mumkin. 

a) masalalarni o‟zlarining malakalari bilan yechiladigan masalalar; 

b) sodda fikrlash bilan yechiladigan masalalar; 

v)  mazmunida  "nechta  ko‟p",  "nechta  kam"  savollarini  o‟z  ichiga  oladigan 

masalalar. 


Download 0.6 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   24




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat