Geografiya va iqtisodiy bilim asoslari


Jahon aholisi soni dinamikasi



Download 5.32 Mb.
bet9/150
Sana29.08.2021
Hajmi5.32 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   150
Jahon aholisi soni dinamikasi


 

Yillar oralig’i

Yillar

1-milliard

...

1804 yilga kelib

2-milliard

123

1804-1927

3-milliard

33

1927-1960

4-milliard

14

1960-1974

5-milliard

13

1974-1987

6-milliard

12

1987-1999

7-milliard

14

1999-2013

8-milliard

15

2013-2028

9-milliard

26

2028-2054

10-milliard

129

2054-2138

Agar dastlabki 500 yilda (1000-1500 yillar) yer yuzi aholisi 135 millionga ko’paygan bo’lsa, 1500-1750 yillarda yoki 250 yilda esa bu ko’rsatkich 288 millionni tashkil qildi, ya’ni aholining o’sishi 2 marta tezlashdi. XVIII asrning ikkinchi yarmidan boshlab aholining o’sishi yanada tezlashdi.

Dunyo aholisining 1000 yildan 2005 yilgacha bo’lgan o’sishiga nazar tashlasak, aholi eng tez ko’paygan davr XX asrdir. 1900-1950 yillarda yer shari aholisi har yili o’rtacha 0,90% dan ko’paygan bo’lsa, 1950-2000 yillarda bu ko’rsatgich 1,75% ga yetdi.

XXI asrning dastlabki yillarida esa dunyo aholisi sonining ko’payish sur’ati birmuncha sustlashdi. 2000 – 2009 yillarda dunyo aholisining o’rtacha yillik ko’rsatgichi 1.42 % tashkil etmoqda.

Xozirgi davrda (2017 y) dunyo aholisi 7.5 milliardga yetdi.
3. Aholini ruyxatga olish jarayoni. Har bir davlat aholisining soni va yosh-jinsiy tarkibidagi mutanosiblik, uning rivojlanish istiqboli dasturlarini ishlab chiqishda asosiy omil, zamin hisoblanadi. Ana shu nuqtai nazardan dunyo va uning alohida hududlari, davlatlari, xalqlari bo’yicha aholi soni va tarkibini yuqorida qayd etilganidek juda qadimdan boshlab hisobga olib kelinadi. Aholi soni va tarkibini hisobga olish uslublari, dasturlari, texnikalari jamiyat rivojlanishiga monand doimo rivojlanib, takomillashib keldi. Aholini hisobga olishda, uning umumiy soni, yosh-jinsiy tarkibi bilan bir qatorda oilaviy tarkibi, tug’ilish, o’lim, nikoh va ajrim kabi demografik jarayonlar, aholi migratsiyasi haqida ham ma’lumotlar to’planib boriladi.

Aholini hisobga olishda to’plangan ma’lumotlarni aniqligi, to’la qamrovi va muntazamligi juda muhimdir. Masalan, O’zbekiston aholisi soni tarkibi haqida ma’lumotlar to’planganida, tug’ilgan chaqaloqlardan boshlab barcha yoshdagi aholi soni, eng kichik mahalla, qishloq, tuman, viloyat va shaharlar aholisi, ularning ijtimoiy-demografik tarkibi haqida ma’lumotlar aniq va har bir yil, davr uchun muntazam hisoblab borilishi lozim.

Jahondagi barcha davlatlarda aholining ijtimoiy-iqtisodiy va demografik holatlari hisobga olinib, ma’lumotlar muntazam to’planib boriladi. Hozirgi davrda aholini hisobga olishning asosiy to’rt turi mavjuddir: aholi ro’yxati o’tkazish; demografik jarayonlarning doimiy ro’yxatga olish; tanlama va sotsiologik-demografik tadqiqotlar; aholining turli ro’yxatlari va registrlari. Aholini hisobga olishda eng asosiy va aniq manba – umumiy aholi ro’yxati o’tkazishdir.


Download 5.32 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   150




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat