Феъл сыз туркуми



Download 0.57 Mb.
Pdf ko'rish
bet3/71
Sana12.01.2021
Hajmi0.57 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   71
o'qiydi - o'timsiz.  

 

III. FE'L NISBATLARI. 

 

 

Fe'l  orqali  ifodalangan  ish  –  harakat  va  holat  bilan  shaxs  orasidagi 



munosabat turlicha bo'lishi mumkin. Masalan, o'qidim, ishladi kabi fe'llar o'zida 

ishlovchi  shaxsni  ham  ko'rsatib  turibdi.  Agar  qaror  o'qildi,  topshiriq  bajarildi 

desak, ish-haraktning o'zi haqida xabar bor, lekin uni bajaruvchi shaxsni mazkur 

fe'llar  anglatmaydi.  Ish-harakatning  bajaruvchisi  (sub'yekti)  bilan  predmeti 




 

(ob'yekti)  orasidagi  yoki  bir  necha  bajaruvchi  sub'yektlar  orasidagi 



munosabatlarning ifodalanishi fe'l nisbati deyiladi. Masalan, Nazira kitob sotib 

oldi; gapida sotib oldi – harakatning bajaruvchisi (sub'yekti) Nazira bo'lib, u ega 

orqali  harakatning  predmeti  (ob'yekt)i,  kitob  esa  vositasiz  to'ldiruvchi  orqali 

ifodalangan. Bunda harakatning asosiy bajaruvchisi kitobdir, ya'ni to'ldiruvchidir. 

Nazira – ega esa harakat bajarilishida vosita bo'lgan bajaruvchi shaxs.  

 

Fe'l nisbati maxsus forma yasovcha qo'shimchalar yordami bilan yasaladi 



(aniq  nisbat  bundan  mustasno).  Bu  qo'shimchalar  fe'lning  ma'nosini  tamomila 

o'zgartirmaydi,  balki  unga  qo'shimcha  ma'no  qo'shadi.  Ana  shu  qo'shimcha 

ma'nolar  gap  ko'rinishining  qanday  bo'lishini  bildirib  turadi.  Ega  va 

to'ldiruvchining qanday forma va ma'noda birikishi fe'l nisbatining ma'nosi bilan 

bog'lanadi.  

 


Download 0.57 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   71




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
matematika fakulteti
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
bilan ishlash
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
Navoiy davlat
Buxoro davlat
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti