Elektr maydoni


Elektromagnit to'lqin shkalasi



Download 0.96 Mb.
bet4/4
Sana13.05.2020
Hajmi0.96 Mb.
1   2   3   4
1.2. Elektromagnit to'lqin shkalasi

Xertz va Lebedevning tajribalari elektromagnit nurlanish va yorug'likning bir xil xususiyatini aniqladi. Shunday qilib, Maksvell gipotezasi yorug'lik ekanligi isbotlandi elektromagnit to'lqinlar.



Keyingi tadqiqotlar infraqizil va ultrabinafsha nurlanish, rentgen va γ-nurlanish bilan bog'liqligini tasdiqladi. Shuning uchun, elektromagnit to'lqinlar to'lqin uzunligi va chastotalarning juda keng diapazoniga ega ( va ν), bu o'zaro nisbat bilan bog'liq:


.

Ular hosil qilish va ro'yxatga olish usullari, shuningdek xususiyatlari bo'yicha farqlanadi (1.1-jadval). Turli xil elektromagnit to'lqinlar orasidagi chegaralar o'zboshimchalik bilan.

1.1-jadval

To'lqinlarning nomi







Emitter

Radio to'lqinlari

10 3  10 -4

10 5  10 12

Tebranish davri, naycha generatori

Infraqizil nurlanish

510 -4  810 -7

10 11  410 14

(atomlar, lazerlar)

Ko'rinadigan yorug'lik

810 -7  410 -7

410 14  710 14

(atomlar, lazerlar)

UV nurlari

410 -7  410 -9

710 14  10 17

(atomlar, lazerlar)

Rentgen tekshiruvi

nurlanish



210 -9  610 -12

10 17  10 19

1-rentgen naychasi

gamma nurlanishi

< 610 - 12




Yadro jarayonlari

Maksvellning yorug'lik uchun elektromagnit nazariyasiga ko'ra:





qayerda n  Given ma'lum bir muhit uchun yorug'likning mutlaq sinishi indeksi.



1.3. Optikaning asosiy qonunlari

va ularning oqibatlari

1. Yorug'likning to'g'ri chiziqli tarqalishi qonuni (bir hil muhitda).

2. Yorug'lik nurlarining mustaqillik qonuni (mos kelmaydigan).

3. Yorug'lik aks ettirish qonuni:



(nur 2 yoqilganiga qarang) anjir 1.2).

4. Yorug'likning sinish qonuni:




.

5. Agar yorug'lik optik zichroq muhitdan tarqalsa (katta sinishi indeksi bilan) n  1 - masalan, suv) optik jihatdan kamroq zich bo'lgan muhitga (bilan n 2 < n  1 - masalan, havo), keyin, sinish qonuniga ko'ra, uchun n  2  1 bizda bo'ladi:




Kasallik burchagi oshgani sayin, sinish burchagi ham ortadi, ba'zilariga esa i  sinish burchagi pr r  pr teng bo'lmaydi. Bunday burchak i  pr chaqirdi umumiy ichki ko'zguning marjinal burchagi  (sm . anjir 1.2) Kasallik burchagida kattaroq i  pr voqea nurlari (yoqilgan) anjir 1.2  nur 2) birinchi vositada to'liq aks ettiriladi, bu shundan dalolat beradi to'liq ichki aks ettirish.



Shakl 1.2

6. Fresnel 1 ko'rsatganidek, yorug'lik optik zichroq bo'lgan interfeysdan aks etganda ( n  2  n  1) yarim to'lqin yo'qolishi mavjud. Agar n  1  n  2, keyin yarim to'lqin yo'qolishi yo'q.

Yorug'likning elektromagnit tabiati (to'lqinlar tabiati) hodisalarni batafsil tushuntirish imkoniyati bilan isbotlangan interferentsiya, diffraktsiya, polarizatsiya va yorug'likning tarqalishi.

Boshiga

Keyingi ma'ruzaga Tarkibga

Sarlavhaga

1 J. C. Maksvell (1831–1879)  Ingliz fizigi.

2 G. Gerts (1857–1894)  nemis fizigi.

1 J. Nishon (1852–1914)  Ingliz fizigi.

2 P.N. Lebedev (1866–1912)  rus tajriba muhandisi.

1 V. Roentgen (1845–1923)  nemis fizigi.

1 O. Fresnel (1788–1827)  Frantsuz fizigi.

orugʻlikning yutilishi - muhitdan oʻtayotgan yorugʻlik intensivligining yorugʻlikning muhitdagi zarralar bilan oʻzaro taʼsiri natijasida kamayishi. Bunda, odatda, muxit isishi, ionlanishi yoki atom va molekulalari gʻalayonlanishi mumkin. Yutilgan yoruglik kvanti yutuvchi muxit elektronlari bilan oʻzaro taʼsirlashib, energiyasini ularga uzatadi. Demak, yorugʻlik yutilsa, uning intensivligi kamayadi; intensivlik kamayishi quyidagicha ifodalanadi: 1=10e~"x. Buger—Lambert—Ber konunitz. asosan yorugʻlik intensivligi yutuvchi muhit qatlami qalinligi x ga bogʻliq holda eksponensial kamayadi. / — x qatlamdan oʻtgan yoruglik intensivligi; /0 — muhitga tushayotgan yorugʻlik intensivligi; s — muhit xossasiga bogʻliq yutish koeffitsiyenta. Yutish koeffitsiyenta yutilgan yorugʻlik chastotasi v (toʻlqin uzunligi X) ga bogʻliq, lekin uning intensivligiga va demak, yutuvchi muhit qatlamining qalinligiga bogʻliq emas. Formuladagi x= ^ deb olinsa, ///0=ye boʻladi, yaʼni bunday muhitda yorugʻlik intensivligi ye=2,72 marta kamayadi. Yutish koeffitsiyenta yorugʻlik chastotasi (toʻlqin uzunligi)ga bogʻliq.



Максвелл Максвелл
Download 0.96 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
sinflar uchun
fanining predmeti
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
Referat mavzu
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
ishlab chiqarish
fizika matematika
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati