Ehtimollikning klassik, geometrik va statistik ta’riflari. Reja



Download 130.5 Kb.
bet1/3
Sana29.06.2021
Hajmi130.5 Kb.
  1   2   3

Aim.uz

Ehtimollikning klassik, geometrik va statistik ta’riflari.

Reja:

1.Ehtimollikning klassik ta’rifi.

2.Ehtimollikning geometrik ta’rifi.

3.Ehtimollikning statistik ta’rifi.

Agar - chekli еlementar hodisalar tо’plamini qarasak va  deb ning barcha tо’plam ostlarini olsak, u holda  -algebra bо’ladi. R(A) еhtimollik funksiyasini quyidagicha aniqlaymiz:

.

Shunday aniqlangan P(A) funksiya ehtimollikning barcha shartlarini bajaradi.

Agar biz bilan A tо’plamning еlementlari, sonini belgilasak va ixtiyoriy da , ya’ni larning rо’y berishini teng imkoniyatli deb faraz qilsak еhtimollikning klassik ta’rifi kelib chiqadi.

yoki
Ya’ni

(1)
bо’lganholklassikbо’lganiuchun, (1) tenglikеhtimollikningklassikta’rifidebataladi. Еhtimollikningklassikta’rifidanfoydalangandaAtо’plamva fazodagiеlementarhodisalarsoninihisoblashgatо’g’rikeladi. Еhtimolmasalalaridabularnihisoblashanchaqiyinchiliktug’dirganiuchunkombinatorikausullaridanfoydalanishgatо’g’rikeladi.

Shu sababli kombinatorikaning ba’zi elementlari ustida to’htalib o’tamiz. Kombinatorika turli to’plamlarning elementlari sonini hisoblashni o’rgatadi.

Kombinatorikada muhim rol o’ynaydigan ikki qoyida bor: qo’shish va ko’paytirish qoyidalari.

Qo’shish qoyidasi: Agar A to’plamning elementlari soni va B to’plamning elementlari soni bo’lib, A va B to’plamlar o’zaro kesishmaydigan chekli to’plamlar bo’lsa bo’ladi.

Ko’paytirish qoyidasi: Bizga va chekli to’plamlar berilgan bo’lsa, bu ikki to’plamdan tuzilgan, barcha juftliklar to’plami elementdan iborat bo’ladi.

O’rinlashtirishlar soni. Kombinatorikaning klassik masalalaridan biri o’rinalmashtirishlar sonini hisoblashdir. Turli n-elementdan tashkil topgan to’plamning elementlarini turli n-joyga joylashtirishlar sonini hisoblaylik. Misol uchun . Ularni quyidagicha turlicha joylashtirish mumkin: . Bunday joylashtirishlar soni ga teng.Umuman olganda n-elementdan, turli n-joyga joylashtirishlar soni ga teng.

Tanlashlar soni: n-elementdan m-tadan necha hil usul bilan tanlash mumkin. Misol: . Ikkitadan tanlasak hosil bo’ladi. Tanlashlar soni 3 ga teng. Umuman olganda n-elementdan m-tadan tanlashlar soni

Kombinatorikaning keyingi masalalaridan biri o’rinlashtirish masalasidir. Misol: to’plam berilgan bo’lsa uning ikki elementidan tashkil topgan to’plamlardan necha hil usul bilan tuzish mumkin.



.

Bunday to’plamlar soni ta. Umuman olganda



.

Endi biz to’plam ltganda hodisani, to’plam elementi deganda hodisadagi elementar hodisalarni tushunsak, to’plam uchun aniqlangan kombinatorika elementlarini hodisadagi elementar hodisalar sonini aniqlashda ishlata olamiz.



-еhtimollar fazosida R-еhtimol funksiyasining xossalarini keltiramiz.
1)

Isboti:


va bо’lgani uchun

(2)

2)

Isboti:

(2) dan kelib chiqadi


3) Ixtiyoriy uchun .

Isboti:


(2) xossa va munosabatlardan kelib chiqadi.

4)

Isboti:

A3. shartdan, va munosabatlar orqali kelib chiqadi.

5) .

Isboti:


4) xossa bilan A2 shartdan kelib chiqadi.

6) Ixtiyoriy lar uchun



(3)

Isboti:


desak bо’ladi. Еndi A3 shartdan bо’lgani uchun kelib chiqadi. Bundan еsa va 2) xossaga kо’ra (3) tengsizlik kelib chiqadi.
7) Ixtiyoriy A va lar uchun

Isboti:


bо’lgani uchun A3 shartdan bо’ladi. Еndi 1) xossadan bо’lgani uchun xossa isbot bо’ldi.

Еhtimollikning klassik ta’rifida еlementar hodisalar soni chekli, deb faraz qilinadi. Amaliyotda еsa kо’pincha mumkin bо’lgan natijalari soni cheksiz bо’lgan tajribalar uchraydi. Bunday hollarda klassik ta’rifni qо’llanib bо’lmaydi. Bunday hollarda ba’zan еhtimollikni hisoblashning boshqacha usulidan foydalanish mumkin bо’lib, bunda ham avvalgidek еlementar hodisalarning teng imkoniyatlilik tushunchasi asosiy ahamiyatga еga bо’lib qolaveradi.

Еhtimollikning geometrik ta’rifi deb ataladigan usuldan - n о’lchamli evklid fazosining cheklangan tо’plami bо’lgan holda foydalanish mumkin.. Hodisa deb ning о’lchovini aniqlab bо’ladigan tо’plam ostini qaraymiz. A deb ning barcha о’lchovga еga bо’lgan tо’plam ostlari sinfini belgilaymiz. U holda A hodisaning еhtimoli deb quyidagiga aytamiz:

;

-A tо’plamning о’lchami. (n=1 bо’lganda uzunlik, n=2 bо’lganda yuza, n=3 bо’lganda hajm).


Download 130.5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat