Dintaniw kk


 Xristianliqtin` tarmaqlari



Download 294.12 Kb.
Pdf ko'rish
bet24/42
Sana31.10.2020
Hajmi294.12 Kb.
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   42
2. Xristianliqtin` tarmaqlari. 

Xristianliqtin`  bo`linip  ketiw  sebepleri  birinshi  nawbette  Rim  imperiyasindag`i  siyasiy 

awxal,  dun`yaliq  ta`rtipler  men  belgilenedi.  Xristianliqtin`  bo`linip  ketiwinin`  diniy  sebepleri 

xa`m  bar,  biraq  dun`yaliq  sebepleri  birinshi  orinda  turadi.  Tariyxtan  belgili  eot  jilda,  ishki 

kelispewshilikler xa`m sirtqi xujimler na`tiyjesinde Rim imperiyasi ekige bo`linedi. 



-Batis (Rim) xa`m Shig`is(Vizantiya) xa`m Shig`is(Vizantiya) imperiya ruy jili bolsa Rim 

imperiyasi  tolig`i  menen  qulaydi.  Rim  imperiyasinin`  qulawi,  tabiyiy  ra`wishte,xristianliqtin`  

keyingi  ta`g`dirine  ta`sir  etpey  qalmadi.  Batis  Rim  imperiyasi  idiraw  na`tiyjesinde  oraylasqan 

xa`kimiyat  joqqa  shiqti.  Payda  bolg`an  ma`mleket  ele  xa`lsiz  edi.  Na`tiyjede  bul  awxal  Rim 

shirkew basshisinin` abirayinin` sheksiz da`rejede o`siwine alip keldi. Keyin ala Rim papasi dp 

atala basladi. 

Shig`is Rim imperiyasinda awxal basqasha edi. Bul jerde kushli imperator xa`kimiyatinin` 

saqlanip  qalg`anlig`i  Shig`is  imperiya  shirkewinin`  (Konstantinopol`  shirkewi)  sheklenbegen 

xuqiqqa  iye  boliw  mumkinshiligin  bermedi.  Vizantiyada  shirkew  imperatorg`a  boysindirildi. 

Na`tiyjede  Rim  shirkew  Konstantinopol`  shirkewin  o`zine  boysindira  almadi.  Bunnan  basqa 

diniy  taliymatlarda  bayan  etiwde  xa`m  jan`a  du`zilgen  shirkewlerdi  qadag`alaw  ma`selesine 

xa`m  tag`ida  da`ramatlardi  bo`listiriwde  xa`m  bul  eki  shirkew  ortasinda  kelispewshilikler  kelip 

shiqti.  Na`tiyjede  a`0tr  jili  Rim  papasi  Lev  IX  xa`m  Konstantinopol`  patriarxi  Kirudariy  bir 

birine  pa`nt  jasadi.  Xristianliq  a`ne  usi  sa`neden  baslap  ekige  bo`linip  ketti.  Olardin`  biri  Rim 

papasina  boysiniwshi  katolik  (uliwma  ja`xa`n)  shirkew,  ekinshisi  Konstantinopol`  patriarxina 

boysiniwshi pravoslavie (shin isenim) shirkew dep ataladi. 

Xristian  dini  bir  neshe  bo`limlerge  bo`linedi.  Olardin`  en`  irileri  joqari  ko`rsetilgenindey 

Katolitsizm xa`m Pravoslavie. Katolikler  xa`m pravoslavlar «Muqaddes ushlikke» isenedi xa`m 

bul  dinnin`  basqada  tiykarg`i  qag`iydalarin  ta`n  aladi.  Biraq  olar  arasindag`i  ayirmashiliqlar 

xa`m bar. Katolikler muqaddes Rux-O`uday  xa`m O`uday-Atadan xa`m O`uday  baladan kelip 

shiqqan  dep  esaplasa,  pravoslavlar  muqaddes-rux  tek  g`ana  O`uday-Atadan  kelip  shiqqan  dep 

seaplaydi.  Katolitsizm  «Bibliya»ni,  «Injil»di  (tek  g`ana  latin  tilinde  jazilg`an)  xa`m  muqaddes 

an`izlardi  yamasa  appostollar  qag`iydalar  jiyindisin  diniy  taliymat  derekleri  dep  seaplaydi. 

Ja`nede  katolik  shirkew  Injildi  tek  g`ana  ruxaniyler  bayan  etiw  mumkin  dep  seaplaydi. 

Katolitsizmnin`  ja`ne  bir  ayirmashilig`i  bul  Rim  papasinin`  jalg`izlig`i  xaqqindag`i  dog`ma.  Ol 

boyinsha  papa  katolik  shirkewinin`  baslig`i,  Isanin`  xa`kimi  xa`m  appostol  Petrdin`  orinbasari 

bolip  seaplanadi.  Katolik  shirkewinin`  ja`ne  bir  o`zgesheligi  bul  XIII  a`sirde  islep  shig`ilg`an 

«sawap isler» xaqqindag`i ta`liymat. Bul taliymat boyinsha xa`r adam o`x gunasin juwiw ushin 

shirkewden  kshirim  satip  aliwg`a  bolatug`in  edi.  Papalar  usi  taliymat  tiykarinda  orta  a`sirlerde 

gunalardi  keshiriw  xaqqindag`i  jarliqlar  (iidul`gentsiya)  menen  sawda  etiwde  alip  bardi. 

Katoliklerdin`  diniy  a`njumanlarinda  basqalarda  o`zgeshe  misal  ushin  balani  shoqindirg`anda, 

olar  pravoslavlarday  suwg`a  batirip  almaydi,  al  onin`  ustinen  suw  quyadi.  Shoqintirilg`annan 

keyin xush-boy may balalig`inda emes, pravoslavlarday, al er jetkennen keyin surtiledi. Adamlar 

qan  xa`m  vino  menen  emes,  tek  g`ana  nan  menen  prichashenie  qiladilar  (prichashenie  degende 

Isanin` kelbeti xa`m qani qosilg`an nan xa`m vinoni tatiw). 

Shrqing`anda  ush  barmaq  menen  emes,  bes  barmaq  penen  bejeriledi  (Atanaq  xristianliqta 

muqaddes  belgi,  diniy  siyiniw  predmeti).  Katoliklerdin`  meresimin  da`bdebeli  xa`m  tantanali 

boliw  menen  ajiralip  turadi.  Katolitsizmnin`  nizamlastirilg`an  qag`iydalari  basqalardan 

ayirmashilig`i 

diniy  siyiniw  tiykarinan  latin  tilinde  bejerilgen.  (biraq  g`oyt  Vatikan  olardi  milliy  tilde  o`tiriw 

ruxsat etti). 

Ruxaniylerdin` uylenbesligi (pravoslavlarda tek g`ana monaxlar) 

Diniy ma`rtebeden shig`iw mumkin emes. 



Kardinallar  institutunin`  orin  alg`ani  (Kardinal  Rim  papasina  keyin  joqari  ruxaniy).  Olar  tek 

Papa  ta`repinen  tayinlanip,  al  Kardinallar  awqami  Papni  saylaydi.  Xa`zirgi  kuni  dun`yada  a`r0 

qarsi  Vatikan  dun`ya  katolik  shirkewinin`  orayi.  %z  atin  Rim  qalasi  jayasqan  jeti  tepeliktin` 

birinin`  ati.  Ol  Petr  ibadatxanasi  xa`m  XV  a`sir  baslap  Papalar  saylanatug`in  Sikstin  qalasi 

jaylasqan appostollar sarayi binalar birlespesi. a`iu0 j baslap papanin` ra`smiy qarargaxi a`og`o j 

papa  Piy  XI  menen  Italiya  xukimetinin`  baslig`i  Musolin  ortasinda  duzilip  shartnamag`a 

muwapiq Vatikan qala-ma`mleket statusina iye boldi. Onin` territoriyasi rrg`o turadi. 

 Pravoslavie  shirkewinin`  katolik  shirkewinen  ayirmashilig`i,  pravoslaviyada  birden  bir 

diniy  oray,  shirkewlerdin`  birden  bir  baslig`i  joq.  Bul  jag`day  dun`yaliq    sebeplerden  basqa, 

pravoslaviyanin`  da`slepki  xristianliqtin`  politsentrik  da`stu`r  a`mel  qilg`an.  Xa`zirgi  waqitta 

pravoslaviya  a`t  avtokafel`  (g`a`rezsiz)  shirkew  bar  Bular  Konstantinopol`,  Aleksandriya, 

Antioxiya,  Ierusalim,  Rus,  Gruziya.  Serb,  Rumin.  Bolgar,  Kipr,  Ellada,  Alban,  Polyak.  Chex 

xa`m  Amerika  shikewleri.  Bul  shirkewler  turli  ja`miyetlik  sharayatlarda  is  ko`rgenligi  ushin 

tu`rli  siyasiy  bag`darlarina  iye  bolip,  zamanin`  aktual  ma`selelerine  tu`rli  qatnaslar  beriledi. 

Pravoslaviyada xa`r bir adamnin` e tuwilg`an ku`ni boladi degen taliymat alg`a su`riledi. Birinshi 

kun  –bul  adamnin`  tuwilg`an  kuni,  biraq  bul  a`xmiyetli  kun  emes,  sebebi  ol  adam  jaqsi  adam 

yamasa jaman adam bolama bul belgisiz. Ekinshi tuwilg`an kuni-bul onin` shoqintirilg`an ku`ni. 

Bul birinshi kunnen  a`xmiyetlirek. Sebebi ekinshi kuni adam ma`n`gi jasaw ushin xuqiqi aladi. 

Biraq  ol  jaqsi  xristian  bolama  bul  belgisiz.  Sonin`  en`  a`xmiyetli  tuwilg`an  kun-  bul  adamnin` 

o`lgen  ku`ni.  Sebebi  bul  kuni  adamnin`  ta`g`diri  yag`niy  onin`  ma`n`gi  azab  shegiw  ushin 

dozaqqa tusiw yamasa ma`n`gi a`zlikte jasaw ushin beyishke tusiw ma`selesi sheshiledi. 

Pravoslaviyada  xristianliq  u  sirli  meresimi  o`zgeshe  orin  iyeleydi.  Bular  shoqindiriw,  nan 

xa`m  vino  tartiw,  ruxaniydin`  atag`in  beriw,  tawbe  etiw,  mira  su`rtiw,muqaddes  zaytun  mayin 

surtiw, neke meresimi. 




Download 294.12 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   42




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
fanining predmeti
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Navoiy davlat