Defektologiya, maxsus psixologiya nazariyasi va texnologiyalar


)  shevachilik,  nutqiy  savodsizlik,  til  bilmaslikning  ifodasi  bo`lmagan  xususiyatlar



Download 1.11 Mb.
Pdf ko'rish
bet8/75
Sana15.07.2021
Hajmi1.11 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   75
2)  shevachilik,  nutqiy  savodsizlik,  til  bilmaslikning  ifodasi  bo`lmagan 

xususiyatlar; 

 



 



3)  nutqning  psixofiziologik  mexanizmlaridagi  chetlashish  bilan  bog’liq 

bo`lgan xususiyatlar; 

4)  o`z-o`zidan  yo`qolmaydigan,  balki  mustahkamlanadigan  barqaror 

xususiyatlar; 



5)  nutq  buzilishining  xarakteriga  bog’liq  holda  mustahkamlanadigan 

barqaror xususiyatlar; 



6)  bolaning 

keyingi 


psixik 

rivojlanishiga 

tez-tez 

salbiy 


ta’sir 

o`tkazadigan xususiyatlar. 

Bunday  tarif  nutq buzilishlarini  nutqning  yoshga bog’liq  xususiyatlaridan, 

uning  bolalarda  va  kattalarda  vaqtinchalik  buzilishidan;  nutqning  territorial 

dialektli  va  sosial-madaniy  omillari  bilan  bog’liq  xususiyatlaridan  farqlash 

imkoniyat yaratadi. 

O`zbekiston  Respublikasi  Ta’lim  to`g’risidagi  qonunning   23  moddasiga 

ko`ra   rivojlanishda    jismoniy  yoki  psixik   kamchiliklarga  ega  bo`lgan  anomal  

bolalar  ta’lim  olish  huquqiga  ega.  Bizning  mamlakatimizda  anomal  bolalarga 

yordamni  tashkil  etish  –  inson  haqida  g’amxo`rlik   ko`rsatilishining  yorqin  

namunalaridan  biridirO`zbekistonda  anomal  va  nogiron  bolalarga  yordamgni 

tashkil  etish  maxsus  maktab  internatlar,  zaif  eshituvchi  bolalar  uchun   maktab 

internatlari; aqlan zaif bolalar uchun maktabgacha tarbiya muassasalari o`quv kuni  

uzaytirilgan maktablar, maktab-internatlar, profesional mexnat kolejlarida  maxsus 

guruxlar; zaif ko`ruvchi va zaif eshituvchi, og’ir nutq nuqsonlari bor bolalar uchun 

maktbgacha tarbiya  muassasalari,  maxsus maktab internatlar, o`rta umumiy ta’lim 

maktablari  qoshida  nutqiy  sinflar;  ruµiy  rivojlanishi  sustlashgan  bolalar  uchun 

o`rta  umumiy ta’lim  maktablari qoshida tenglashtirish sinflari,  maktab  internatlar; 

xarakat-tayanch  a’zolari jaroxatlangan bolalar muassasalari, maktab-internat; o`rta 

umumiy ta’lim maktablari qoshida logopedik  punktlar ishlab turibdi.  

Sog’liqni  saqlash  vazirligi  qoshida  anomal  bolalarga  tibbiy  yordam 

ko`rsatadigan 

maxsus  

psixonevrologiya 

sanatoriylari, 

stasionarlar 

bor, 

poliklinikalarda  surdologik,  logopedik kabinetlarda  mutaxassis-defektologlar tibbiy 



xodimlar bilan hamkorlikda tegishli ishlarni olib bormoqdalar. Og’ir nutq nuqsonlari 


 

bor bolalar uchun xalq maorifi  ministrligi qoshida maktabgacha yoshdagi bolalarga  



mo`ljallab,  nutqiy  bog’chalar  yoki  bolalar  bog’chalari  qoshida   nutqiy  guruxlar 

tashkil  etilgan.  Bu  turdagi   maxsus  bog’chalarning  asosiy  vazifasi  nutq 

kamchiliklarini iloji boricha barvaqt aniqlab bularni  bartaraf etish va shu yo`l bilan 

og’ir  nutq  nuqsonlarining  odini olish, ikkilamchi asoratni bartaraf etishdir. Maktab 

yoshidagi  logopat,  ya’ni  nutqida  kamchiligi  bo`lgan  bolalar  uchun  ommaviy 

umumiy  ta’lim   maktablarida  logopedik   punktlar  tashkil  etilgan.  Tekshirishlar 

natijalari logopedik xulosalarda yakunlanadi. Logopedik xulosalar asosida bola bilan 

olib  borilishi  kerak  bo`lgan  chora  –tadbirlar,  reja  tuziladi.  Rivojlanishida  nuqsoni 

bo`lgan  bolalar  me’yorda  rivojlanayotgan  tengdoshlari  orasidagi  xarakterli 

farqlardan biri – ruhiy jarayonlarning etarli rivojlanmasligi hisoblanadi. Rivojlanishi 

orqada  qolgan  bolalarning  umumiy  tavsifi  uning  verbal  imkoniyatlari  doimo  past 

ekanligini  ko`rsatadi.  Shuningdek,  bola  nutqining  rivojlanish    darajalari  va  intelekti  

orasida  o`zaro  murakkab  munosabatlar  hukm  suradi.    Maxsus  usullar  yordamiad 

bolalarni faqat lozim bo`lgan so`zlarning ma’nosini tushuntiribgina qolmasdan, balki 

undan  o`z  nutqida  faod  qo`llashga  o`rgatib  boriladi.  Bilish  faoliyatining  holati, 

atrofdagilar bilan bolaning muloqatga kirishish imkoniyati, odob – axloq normalarini 

o`zlashtirish,  ijtimoiy  adaptasiyaning  muvaffaqiyatli  bo`lishi  ko`p  jihatdan  bola 

nutqining  rivojlanish  darajasiga  bog’liq.  Nutqida  nuqsoni  bor  bolalar  bilan  olib 

boriladigan  ta’lim  tarbiya  jarayonida  bolalar  quyidagi  bilim,  ko`nikma,  malakalar 

bilan qurollantiriladi: 

-  Bolalarni  nutq  kamchiliklarini  bartaraf  etish  va  shu  bilin  birga  idrok, 

xotira, tafakkur, tasavvur kabi bilish qobiliyatlarini rivojlantirish; 

-  Korreksion – pedagogik ish faoliyatini to`g’ri yo`lga qo`yish; 

-  Bu  jarayonda  qo`llaniladigan  ish  metod  va  usullarini  analiz,  sintez, 

taqqoslash, 

umumlmshtirish, 

konkretlashtirish 

kabi 


aqliy 

operasiyalardan 

foydalanish; 



 

-  Bolalarning  individual  va  psixik      xususiyatlarini  hisobga  olgan  holda 



nutq  o`stirishga  qaratilgan  maxsus  usullardan  foydalanish  va  ularni  hayotga 

moslashtirish;         

 

 

Shu  maqsadni  amalga  oshirish  uchun  biz  tadqiqotimizning  maqsadini  va 



ustivor vazifalarini belgilab oldik. 


Download 1.11 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   75




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
nomidagi samarqand
bilan ishlash
Darsning maqsadi
fanining predmeti
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
fanlar fakulteti
o’rta ta’lim
Toshkent axborot
Alisher navoiy
haqida umumiy
fizika matematika
Ishdan maqsad
moliya instituti
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
махсус таълим
respublikasi axborot
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
nazorat savollari