Defektologiya, maxsus psixologiya nazariyasi va texnologiyalar


Bolalar nutqining grammatik tomonini o`rganish



Download 1.11 Mb.
Pdf ko'rish
bet41/75
Sana15.07.2021
Hajmi1.11 Mb.
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   75
Bolalar nutqining grammatik tomonini o`rganish 

Buning uchun bolalarga quyidagi vazifalarni bajarish taklif etiladi: 

syujetli rasmlar asosida gap tuzish; 



narsalarga  oid  rasmlardan  foydalangan  holda  birlikdagi  otlardan 

ko`plikdagi  otlarni  hosil  qilish  (koptok-koptoklar,  kalam-kalamlar,  kitob-kitoblar 

va hokazo); 

otlardan  kichraytirish  -  erkalash  shakllarini  hosil  qilish.  Masalan:  uy-



uycha, stol-stolcha; 

otlardan sifat yasash. 



Bunda  asosiy  diqqat  bolalarning  kay  tarzda  gap  tuzishiga  qaratiladi. 

Bolaga  rasmlar  yoki  davomli  rasmlar  asosida  hikoya  qilish,  oddiy  va  murakkab 

mazmunli  matnlarni  so`zlab  berish  taklif  etiladi.  Bunda  so`zlarni  bog’lab,  matn 

mazmunini  kay  darajada  so`zlab  berishi  va  undagi  kamchiliklar  hisobga  olib 

boriladi.  Bolaning  nutq  faolligi  darajasi,  monologik  suhbatga  oid  nutqdan 

foydalanish  imkoniyatlari  belgilanadi.  Bundan  tashqari,  bolaning  nutqiy 

muomalada  tashabbuskorligi,  she’r,  ashula  bilishi  kabilar  ham  hisobga  olib 

boriladi. 

Bolaning  faqat  nutqini emas, balki  uning ruhiy  xususiyatlarini, shaxsining 

e’tibor  talab  tomonlari,  aqliy  holatini  ham  o`rganib  boriladi.  Logoped  tekshirish 




 

36 


jarayonida  bolani  faqat  kuzatib,  u  bajargan  vazifalarni  baxolabgina  kolmay,  balki 

kerak bo`lganda bolaga yordam berishi lozim. Tekshirish jarayonida bola faoliyati, 

uning  Qiziqishi,  muvaffakiyat  va  muvaffakiyatsizlikka  munosabati,  qiyinchilikni 

qanday  qabul  qilishi  va  uni  bartaraf  etish  usullari,  yo`l  quyilgan  xatolarni 

to`g’rilash kobiliyatini hisobga olish lozim. 

Bolani  charchatib  kuymaslik,  shuningdek,  bola  harakatining  faollik 

darajasini  pasaytirmaslik  uchun  tekshirish  vaqtida  ish  turlarini  uzgartirib  turiladi. 

Ish  jarayonida  bolaga  va  uning  ota-onasiga  bo`lgan  munosabat,  xushmuomalalik 

bilan  tekshirish  ruhiy-terapevtiv  ta’sir  etish  asosida  bo`lishi  kerak.  Tekshirish 

usullari bir xillikka ega bo`lmay, balki hamma vaqt xususiy yo`nalishdadir.To`g’ri 

tashkil  etilgan  tekshirish  ishlari  tabaqalashtirib  aniqlash  masalalarini  hal  etishga 

imkon beradi  va shu qatorda tuzatishga qaratilgan  ish  uslublarini to`g’ri tanlashda 

katta ahamiyatga egadir. 


Download 1.11 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   75




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
nomidagi samarqand
bilan ishlash
Darsning maqsadi
fanining predmeti
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
fanlar fakulteti
o’rta ta’lim
Toshkent axborot
Alisher navoiy
haqida umumiy
fizika matematika
Ishdan maqsad
moliya instituti
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
махсус таълим
respublikasi axborot
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
nazorat savollari