Defektologiya, maxsus psixologiya nazariyasi va texnologiyalar


Lug’at boyligi holatini o`rganish



Download 1.11 Mb.
Pdf ko'rish
bet40/75
Sana15.07.2021
Hajmi1.11 Mb.
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   75
Lug’at boyligi holatini o`rganish 


 

34 


Suhbat vaqtida bolalar nutqini kuzatish bola lug’ati boyligi haqida ma’lum 

tasavvurlarni beradi. Lekin nutq kamchiliklarini mufassal aniqlash uchun bolaning 

maqsadga qaratilgan lug’at boyligi darajasini belgilab olish zarur. 

Lug’at  boyligini  tekshirish  uchun  maxsus  usullar  qo`llaniladi:  narsalarni 

nomlash, narsalarni tasvirlanishiga ko`ra nomlash, narsalar nomini umumlashtirish 

va boshqalar. 

Bolaga narsalar yoki narsalar tasvirlangan rasmlar, ularning harakati, sifati 

va  belgilarini  taklif  etiladi.  Narsa  va  rasmlar  mavzular  bo`yicha  tanlanadi: 

o`yinchoqlar, idish-tovoqlar, uy jihozlari, kiyimlar, oyoq kiyimlari, odamning tana 

qismlari,  uy  hayvonlari  va  yovvoyi  hayvonlar,  o`simliklar,  odamlar  kasbi,  yil 

fasllari. 

Bolaga yana quyidagi vazifalar taklif etiladi: 

rasmlar bo`yicha va ko`rsatilgan ish harakatini nomlash; 



«Bola  nima  qilyapti?»  -  bola  ish  harakatini  nomlash  bilan  savolga 

javob  berishi  kerak.  «Men  nima  kilyapman?»  -  ish  harakati  amalda  namoyish 

etiladi; 

narsalarni  nomlash.  Bola  nomlashi  kerak  bo`lgan  narsalar  yoki 



ularning  harakati,  sifat  belgilari  tasvirlangan  narsalar  rasmi  ko`rsatiladi.  Bunda 

logoped  bolaga  savollar  orqali  murojaat  etadi:  «Bu  nima?»,  «Bu  kim?»,  «Nima 

qilyapti?», «Qanday?», «Kimniki?»; 

tasvirlanganiga ko`ra narsalarni nomlash: «Qaysi hayvon sut beradi?», 



«Nima bilan yozamiz?» va boshqalar; 

umumlashtiruvchi  so`zlarni  ajratish:  bir  qator  narsalarni  yoki 



narsalarga  oid  rasmlarni  bitta  umumiy  so`z  bilan  nomlash.  Masalan:  olma,  anor, 

uzum,  bexi,  shaftoli,  anjir,  limon,  yoki  ularning  rasmlari  ko`rsatiladi  va  savol 

beriladi:  «Bu  ko`rsatilgan  narsalarni  bir  so`z  bilan  qanday  nomlaymiz?»  bunda 

imkoni  boricha  turli  bo`g’inli  so`zlar  talaffuzi  tekshiriladi:  parafaziya, 

perseverasiya, eliziya, kontaminasiyaning bor yoki yo`qligi belgilanadi. 

rasmlardan  foydalangan  holda  ularni  harakati  bilan  nomlash  taklif 



etiladi.  Bolaga  rasmlarni  ko`rish  taklif  etiladi,  bunda  bola  ramsdagi  narsa  qanday 


 

35 


harakat  kila  olishini  aytib  berishi  lozim  (tayyora  uchayapti,  kaldirgoch  uchayapti, 

qo`g’irchoq o`tiribdi, bola yuguryapti, Qiz so`zyapti). Quyidagi savol bilan bolaga 

murojaat etish mumkin: «Bola nima kilayapti?» va hokazo. 

Narsaning  belgisini  aniqlash.  Osmon  qanday?  -  (havo  rang),  palto 



kimniki? - (onamniki). 

Ma’nodosh  so`zlar  va  antonimlarni  tanlash:  issik-sovuk,  shirin-



achchik, baland-past, yo`g’on-ingichka. 

Bir o`zakli so`zlarni bilish (bog’cha, bog, bogbon). 



Otlardan  sifat  hosil  qilish:  «Stol  yogochdan  qilingan».  Qanday  stol? 

(yogochli);  «Mashina  temirdan  qilingan.  Qanday  mashina?  (temirli);  «Guruchli 

taom». Qanday taom? (guruchli). 




Download 1.11 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   75




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
fizika matematika
nomidagi samarqand
fanlar fakulteti
moliya instituti
sinflar uchun
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
Ўзбекистон республикаси
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
таълим вазирлиги
respublikasi axborot
Toshkent axborot
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat