Davriy sistemaning V a gruppasidagi elementlari (Fe temir, Co-Kobalt, Ni-nikel) xossalari va ishlatilishi



Download 33.73 Kb.
bet7/7
Sana29.08.2021
Hajmi33.73 Kb.
1   2   3   4   5   6   7
Nikel Ni. Tabiatda nikel o’zining asosiy minerallari. NiS. FeS, millerit NiS, gersdorfit NiAsS, permanit NiAsSb holida uchraydi. Ular asosan mis-nikel sulfidlarga boy polimetall rudalarda bo’ladi. Bundan tashqari, nikelning magnitli silikati (Ni, Mg)6 (OH)8Si4O10 ham uchraydi.

Nikel asosan mis-nikel sulfid rudalardan olinadi. Bir qancha pirometallurgik jarayonlar natijasida NiO ni ko’mir bilan qaytarib, xomaki nikel olinadi va elektrolitik (NiSO4 eritmasiga tushirib) usulda tozalanadi. Nikelni elektrolitik tozalashda ruda tarkibidagi platina metallar balchiq tarzida elektrolizyor tubiga cho’kadi. Olingan nikelning deyarli 80% i nikelli qotishmalar va turli po’latlar tayyorlash uchun sarflanadi. Nikel kumush kabi oq, qattiq metall, uning Moos shkalasidagi qattiqligi 3,8 ga teng (temirga nisbatan bir oz yumshoq). Nikelning ikki allotropik shakl o’zgarishi bor. α- nikel 2500C dan yuqorida β-nikelga aylanadi. β –nikel yoqlari markazlashgan kub panjarada kristallanadi. Nikel ferromagnit moddalar turkumiga kiradi. Nikel kimyoviy aktivlik jihatidan temir bilan kobaltdan keyinda turadi. U 5000C dagina kislorod ta’sirida oksidlanadi. Nikel (ayniqsa kukun holatidagi nikel) qizdirilganda galogenlar, oltingugurt, selen, fosfor, mishyak, surma va boshqa metallmaslar bilan reaksiyaga kirishadi. Uning Ni3S2, Ni3Se2, Ni3P, NiAs, Ni3C, Ni2B, NiB tarkibli metallsimon birikmalari olingan. Nikel boshqa metallar bilan qattiq eritmalar va intermetall birikmalar hosil qiladi. Nikelning o’tga chidamli qotishmalari raketa, gaz turbina va atom texnikasida katta ahamiyatga ega. Ular tarkibida Ni3AI, Ni3Ti kabi moddalar hosil bo’ladi. Uning nikelin [(73,% Ni, 15%Cr, 7% Fe, 24%Ti, 3% (AI + Nb + Mn + Si)], nixrom (60 % Ni, 40% Cr) va boshqa qotishmalari elektrotexnika sanoatida qo’llaniladi. Nikelning mis bilan hosil qilgan monelmetall (70% Ni, 30% Cu) qotishmasi kimyoviy ta’sirga chidamlidir. Uning magnit xossali qotishmalari ham ma’lum. Nikelning temir bilan hosil qilgan qotishmasi – invar qizdirilganda hajmini o’zgartirmaydi, neyzilberg qotishmasi (20% Ni, 40-70% Cu va 5-40% Zn) oksidlanmaydi.




Nikelning kislotalarga munosabati xuddi temir va kobaltnikiga o’xshash. U ishqorlarda erimaydi.
Download 33.73 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
matematika fakulteti
tashkil etish
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi muhammad
fanining predmeti
pedagogika universiteti
bilan ishlash
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
nomidagi samarqand
fizika matematika
Ishdan maqsad
haqida umumiy
fanlar fakulteti
sinflar uchun
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
Ўзбекистон республикаси
moliya instituti
Referat mavzu
umumiy o’rta
Toshkent axborot
Alisher navoiy
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
nazorat savollari
Samarqand davlat