Davlat va huquq



Download 1.56 Mb.
bet17/30
Sana12.01.2017
Hajmi1.56 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   30

munosabatlarni muvaffaqiyatli rivojlantirish uchun muhimdir. Bu

munosabatlarni aniq huquqiy tartibga solishga erishish uchun huquq

ijodkorligining ilmiy zaminini muttasil takomillashtirib borish lozim.

3-§. Qonun ijodkorligi jarayoni va bosqichlari

Qonun davlat hokimiyatining maxsus faoliyati mahsuli sifatida

vujudga keladi. Davlat amrining oliy ifodasi bo‘lmish qonun,

hokimiyatning alohida vakolatli organi tomonidan amalga

oshiriladigan murakkab jarayon natijasida yaratiladi.

Qonunchilik (qonunni yaratish) jarayoni – davlat oliy vakillik

organining konstitutsiyada belgilangan tartibda yangi qonunlarni

167


yaratishga, amaldagi qonunlarga qo‘shimcha va o‘zgartirish

kiritishga qaratilgan, shuningdek, eskirgan qonunlarni bekor qilish

borasidagi harakatlari yig‘indisi bo‘lib, u qonun bilan tartibga

solinishi zarur bo‘lgan munosabatlarni aniqlash, qonun loyihasini

tayyorlash, uni muhokama etish va qabul qilishni o‘z ichiga oladi.

Qonunchilik jarayoni muayyan tartib, tashkillashganlik ifodasi

sifatida mamlakatda qonunchilik hokimiyatini amalga oshirish shakli

hisoblanadi. Qonunning oliyligi, jamiyat hayotidagi ustuvor mavqei

qonunchilik jarayonining ilmiy va amaliy ahamiyatini belgilab

beradi. Zero, qonun yaratish jarayonining mukammal tartibga

solinganligi sifatli va talab darajasidagi qonunning tug‘ilishi uchun

zamin bo‘lib xizmat qiladi.

Qonunchilik jarayonining ta’rifi ikki ma’noga ega: birinchidan,

bu qonun loyihasining parlamentga kiritilishidan boshlab, to u qabul

qilingunga qadar davlat organlari tomonidan ro‘yobga chiqariladigan

vakolatlar bo‘lsa, ikkinchidan, qonunchilik hokimiyatini amalga

oshirishda ishtirok etadigan turli subyektlar o‘rtasidagi

munosabatlarni tartibga soluvchi protsessual qoidalar ifodasi

(shakli)dir. Qonunchilik jarayonining muhim xususiyati shundaki,

uning mazmunini tashkil etuvchi harakatlar tartibi va ularni amalga

oshirish tartibi konstitutsiyaviy tarzda belgilab qo‘yiladi.

Qonun ijodkorligi jarayoni, an’anaga ko‘ra, ushbu jarayonning

turli bosqichlarida ishtirok etuvchi organlar o‘rtasidagi vakolatlarni

taqsimlash ma’nosida talqin etiladi. Garchand, qonun chiqarish

faoliyatida u yoki bu mustaqil subyektlar ishtirok etsalarda,

qonunchilik jarayoni, asosan, parlamentning qonun yaratish faoliyati

tartibi bo‘lib qolaveradi.

Qonun ijodkorligi jarayoni quyidagi besh bosqichdan iborat:

1) qonunchilik tashabbusi;

2) qonun loyihasini muhokama qilish;

3) qonunni Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinishi;

4) qonunning Senat tomonidan ma’qullanishi;

5) qonunni imzolash va e’lon qilish.

Mazkur bosqichlarga alohida-alohida to‘xtalamiz.

Birinchi bosqich – qonunchilik tashabbusi. Qonunni yaratish

jarayoni, ya’ni qonun chiqaruvchi organ doirasidagi bevosita faoliyat

qonunchilik tashabbusi ro‘yobga chiqishidan boshlanadi.

168


Qonunchilik tashabbusi huquqi – Konstitutsiyada belgilangan

vakolatli organlar, tashkilotlar va shaxslar tomonidan muayyan

qonun loyihasini yoki yangi qonun qabul qilish to‘g‘risida,

shuningdek, qonunni o‘zgartirish yohud uni bekor qilish to‘g‘risidagi

taklifni Oliy Majlis e’tiboriga taqdim etilishi va parlament tomonidan

bu masalani belgilangan tartibda ko‘rib chiqish haqida tegishli qaror

qabul qilishdir.

Mamlakatimiz Asosiy qonunida qonun chiqarish jarayonining

alohida bosqichi hisoblanmish qonunchilik tashabbusi huquqi

o‘zining yuridik ifodasini topgan. E’tirof etish lozimki, qonunchilik

tashabbusi Oliy Majlisda emas, balki faqat Qonunchilik palatasida

ro‘yobga chiqariladi.

Qonunchilik tashabbusi huquqiga O‘zbekiston Respublikasining

Prezidenti, o‘z davlat hokimiyatining oliy vakillik organi orqali

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy

Majlisi Qonunchilik palatasining deputatlari, O‘zbekiston

Respublikasining Vazirlar Mahkamasi, Konstitutsiyaviy sudi, Oliy

sudi, Oliy xo‘jalik sudi, Bosh prokurori egadirlar. Bu huquqni

qonunchilik tashabbusi huquqiga ega bo‘lgan subyektlar qonun

loyihasini O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik

palatasiga kiritish orqali amalga oshiradilar (Konstitutsiyaning 83-

moddasi).

Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti o‘zining

qonunchilik tashabbusi huquqidan foydalanib, 2006-yilning 8-

noyabrida Oliy Majlisning Qonunchilik palatasiga «Davlat

boshqaruvini yangilash va yanada demokratlashtirish hamda

mamlakatni modernizatsiya qilishda siyosiy partiyalarning rolini

kuchaytirish to‘g‘risida»gi Konstitutsiyaviy qonun loyihasini kiritdi1 .

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi

to‘g‘risidagi qonunning 27-moddasi «Qonunchilik tashabbusi» deb

nomlanib, unda yuqoridagi konstitutsiyaviy norma quyidagi qoida

bilan yanada aniqlashtirilgan: «Davlat daromadlarini kamaytirish

yoki davlat xarajatlarini ko‘paytirish, shuningdek, budjet moddalari

bo‘yicha o‘zgartishlarni nazarda tutuvchi qonunlarning loyihalari

faqat O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ijobiy

1 Халі сґзи. 2006 йил, 9 ноябрь.

169

xulosasi bo‘lgan taqdirda kiritilishi mumkin» (27-moddaning 2-



qismi).

Qonunchilik tashabbusi huquqiga ega bo‘lgan subyektlarning

qonun loyihasini parlamentga kiritishi va uni ko‘rib chiqish tartibi

«O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining

Reglamenti to‘g‘risida»gi qonunda belgilab berilgan. Xususan,

mazkur Reglamentning 12-moddasida quyidagi qoidalar bayon

etilgan:

Qonun loyihasini Qonunchilik palatasiga qonunchilik tashabbusi

huquqiga ega bo‘lgan subyektlar kiritadilar.

Qonun loyihasini Qonunchilik palatasiga kiritishda quyidagilar

taqdim etilishi kerak:

1) qonun loyihasiga uning konsepsiyasi bayon qilingan holdagi

tushuntirish xati;

2) o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi,

shuningdek, qonun loyihasi kiritilishi bilan bog‘liq qonunlarni o‘z

kuchini yo‘qotgan, deb topish to‘g‘risidagi qonun loyihasi;

3) o‘zgartirilishi, qo‘shimchalar kiritilishi, o‘z kuchini yo‘qotgan

deb topilishi yoki qabul qilinishi lozim bo‘lgan qonun osti

hujjatlarining ro‘yxati;

4) moddiy xarajatlarni talab qiladigan qonun loyihalari uchun

moliyaviy-iqtisodiy asoslar;

5) davlat daromadlarini kamaytirish yoki xarajatlarini

ko‘paytirishni, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti

moddalari bo‘yicha o‘zgartirishlarni nazarda tutuvchi qonun

loyihalari yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar

Mahkamasining xulosasi.

Qonun loyihasi Qonunchilik palatasi tomonidan birinchi o‘qishda

qabul qilinguniga qadar uni kiritgan qonunchilik tashabbusi

huquqining subyekti loyiha matnini o‘zgartirish yoki o‘zi kiritgan

qonun loyihasini qaytarib olish huquqiga ega.

Ikkinchi bosqich – qonun loyihasini muhokama qilish. Qonun

loyihasini muhokama etish qonun yaratish jarayonining muhim

bosqichidir. Bu bosqich qonun chiqaruvchi organga qonun loyihasi

taqdim etilib, u sessiya kun tartibiga kirgach boshlanadi. Qaror

topgan an’anaga ko‘ra, qonun loyihasi ikki xil tarzda muhokama

qilinadi: aksariyat hollarda, umumiy qoidaga binoan, parlament –

170

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining



majlislarida muhokama etiladi; mamlakat hayotining o‘ta muhim

masalalarini tartibga solishga qaratilgan qonunlarning loyihalari

esa keng xalq muhokamasiga chiqariladi. Barcha qonun loyihalarini

umumxalq muhokamasiga qo‘yish majburiy qoida emas. Umumxalq

muhokamalari so‘nggi yillarda qonunchilik tajribamizda keng

qo‘llanilayotgan demokratik institutdir.

Qonun loyihasi avval parlament muhokamasiga qo‘yiladimi yoki

umumxalq muhokamasiga kiritiladimi, degan savolga aniq javob

berish mushkul. Chunki parlament ba’zi loyihalarni avval o‘zi

birinchi o‘qishda muhokama etib, lozim topsa, uni umumxalq

muhokamasiga kiritish uchun matbuotda e’lon qilish to‘g‘risida

qaror qabul qiladi. Ba’zan esa parlament loyihani umumxalq

muhokamasiga chiqarib, muhokama yakunlarini aniqlaganidan

keyingina uni o‘z muhokamasidan o‘tkazib, qabul qiladi. Har

qanday holatda ham umumxalq muhokamasidan o‘tgan qonun

loyihasi yana parlament muhokamasidan o‘tadi, aks holda loyiha

qonun sifatida qabul qilinmaydi.

Umumxalq muhokamasi aslida qonun loyihasi yuzasidan xalq

bilan bo‘ladigan bevosita kengashuv, maslahatlashuvdir. Qonun

loyihalarini umumxalq muhokamasiga kiritish xalq ommasi

tajribasini mujassamlashtirish, jamoatchilik fikrini aniqlash va

qonunda xalq manfaatlarini, xohish-irodasini to‘la-to‘kis aks ettirish

imkonini beradi.

O‘zbekiston Konstitutsiyasining 9-moddasiga muvofiq, jamiyat

va davlat hayotining eng muhim masalalari xalq muhokamasiga

taqdim etiladi. Bu qoida muhim qonun loyihalariga ham taalluqli.

Umumxalq muhokamasini amalga oshirishning protsessual, tashkiliy

jihatlari «Qonun loyihalarining umumxalq muhokamasi

to‘g‘risida»gi qonunda o‘z ifodasini topgan. Gap qonun loyihasini

xalq muhokamasiga chiqarish to‘g‘risidagi qarorni kim, qaysi organ

qabul qilishi, bu haqda tashabbus bilan chiqishga kimlar vakolatli

ekanligi xususida bormoqda. Masalan, ushbu qonunga ko‘ra, qonun

loyihasini umumxalq muhokamasiga chiqarish haqidagi taklifni

qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlari kiritishi mumkin.

Loyihani bunday muhokamaga chiqarish to‘g‘risidagi qarorni esa

respublika parlamenti qabul qilishga haqli.

171

Qonun loyihasini dastlabki tarzda ko‘rib chiqishda fraksiyalar



va deputatlar guruhlari ishtirok etishga haqli. Qonun loyihasini

dastlabki tarzda ko‘rib chiqish natijalari asosida mas’ul qo‘mita

uni Qonunchilik palatasi majlisining kun tartibiga kiritish yoki qonun

loyihasini kiritgan organga (shaxsga) qaytarish to‘g‘risida

Qonunchilik palatasining Kengashi oldiga masala qo‘yadi» (28-

modda).


Qonun loyihasining asosiy muhokamasi Qonunchilik palatasining

majlislarida amalga oshiriladi. Qonunchilik palatasi qonun

loyihasini, qoida tariqasida, uch o‘qishda ko‘rib chiqadi.

Qonun loyihasini Qonunchilik palatasi majlislarida birinchi

o‘qishda ko‘rib chiqish chog‘ida mazkur qonun loyihasini qabul

qilish zarurati, qonun loyihasining konsepsiyasi, uning O‘zbekiston

Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga muvofiqligi,

shuningdek, qonunni amalga oshirish bilan bog‘liq xarajatlar va

moliyalash manbalari to‘g‘risidagi masala muhokama qilinadi.

Qonunchilik palatasi muhokama natijalari bo‘yicha qonun

loyihasini maromiga yetkazish va keyingi o‘qishda ko‘rib chiqish

uchun palataga kiritish muddatini belgilagan holda uni birinchi

o‘qishda qabul qilish yoki qonun loyihasini rad etish to‘g‘risida

qaror qabul qiladi.

Qonunchilik palatasi muhokamasiga qonun loyihasining muqobil

variantlari kiritilgan taqdirda ular bir vaqtda ko‘rib chiqilishi kerak.

Qonunchilik palatasi deputatlarining qaror qabul qilish uchun talab

qilinadigan eng ko‘p miqdordagi ovozini to‘plagan qonun loyihasi

birinchi o‘qishda qabul qilingan hisoblanadi. Qonun loyihasining

qolgan variantlari Qonunchilik palatasi tomonidan rad etilgan, deb

topiladi.

Mas’ul qo‘mita qonun loyihasini ikkinchi o‘qishga tayyorlash

chog‘ida tushgan takliflarni umumlashtiradi. U asosli deb topgan

takliflar qonun loyihasining matniga kiritiladi.

Qonun loyihasi Qonunchilik palatasida ikkinchi o‘qishda ko‘rib

chiqilayotganida Mas’ul qo‘mita ma’qullagan takliflar ham,

ma’qullamagan takliflar ham muhokama qilinadi. Qonun loyihasi

bo‘yicha ovoz berish moddama-modda o‘tkaziladi.

Qonunchilik palatasi muhokama natijalari bo‘yicha qonun

loyihasini maromiga yetkazish va keyingi o‘qishda ko‘rib chiqish

172

uchun palataga kiritish muddatini belgilagan holda uni ikkinchi



o‘qishda qabul qilish yoxud qonun loyihasini rad etish to‘g‘risida

qaror qabul qiladi.

Uchinchi o‘qishda qonun loyihasi muhokama qilinmasdan

yaxlitligicha ovozga qo‘yiladi.

Uchinchi bosqich – qonunni qabul qilish. Qonunchilik

jarayonining yana bir muhim bosqichi – qonun loyihasini tasdiqlash,

qonunni qabul qilish bosqichidir. Bu bosqichning ahamiyati va

mas’uliyati shundaki, bunda qonun loyihasiga rasmiy yuridik kuch

baxsh etiladi, u qonunga aylanadi. O‘zbekiston Respublikasining

qonunlari ikki yo‘l bilan qabul qilinadi:

– birinchisi , qonunning O‘zbekiston Respublikasi Oliy

Majlisining Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinishi va Senat

tomonidan ma’qullanishi;

– ikkinchisi, qonunni umumxalq ovoz berishi (referendum)

yo‘li bilan qabul qilish.

Qonun ovoz berish yo‘li bilan qabul qilinadi. Qonun loyihasiga

ovoz berish uch xil shaklda amalga oshiriladi:

1) moddama-modda;

2) bo‘lim yoki bob bo‘yicha alohida-alohida;

3) loyiha to‘lig‘icha ovozga qo‘yiladi.

Har bir qonunni qabul qilish chog‘ida ovoz berish tartibi Oliy

Majlis palatalari tomonidan alohida belgilanadi. Qonunlarni qabul

qilishning, ovoz berishning umumiy qoidalari O‘zbekiston

Respublikasining Konstitutsiyasida va Oliy Majlis palatalarining

amaldagi Reglamentlarida belgilab berilgan. Qonun Qonunchilik

palatasi tomonidan palata deputatlari umumiy sonining ko‘pchilik

(yarmidan ortiq) ovozi bilan qabul qilinadi. O‘zbekiston

Respublikasining Konstitutsiyasi, konstitutsiyaviy qonunni qabul

qilish, ularga o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi

qonunlarni qabul qilish uchun Qonunchilik palatasi deputatlari

umumiy sonining uchdan ikki qismidan iborat ko‘pchilik ovozi

talab qilinadi.

Qonunchilik palatasi to‘liq yuridik kuchga ega bo‘lgan hujjat

qabul qila olishi uchun deputatlarning muayyan qismi majlisda

hozir bo‘lishi va ovoz berishda ishtirok etishi talab qilinadi. Yuqorida

ta’kidlaganimizdek, qonunlar «Qonunchilik palatasi deputatlari

173

umumiy sonining ko‘pchilik ovozi bilan» qabul qilinadi. Bu yerda



mana shu «ko‘pchilik ovoz» degan iboraga aniqlik kiritish lozim.

Zero, parlamentarizm tajribasida bu borada aniq mezonlar mavjud.

Jumladan, «nisbiy ko‘pchilik», «oddiy ko‘pchilik», «mutlaq

ko‘pchilik» va «malakali ko‘pchilik» tushunchalari qo‘llaniladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalarida ovoz

berish demokratik tarzda amalga oshiriladi. Avvalo, har bir deputat

yoki senator shaxsan o‘zi ovoz berish huquqiga ega. Chunki ovoz

berish deputatning yoki senatorning o‘z fikrini, u yoki bu masalaga

shaxsiy munosabatini bildirishi, irodasini ifoda etishidir. Parlament

a’zosi ovoz berish uchun boshqa hamkasbini vakil qilishi mumkin

emas.

Parlamentning har ikki palatasida ovoz berish tartibi ularning



reglamentlarida belgilab qo‘yilgan.

Unga asosan O‘zbekiston xalq deputatlarining kamida beshdan

bir qismi talabiga muvofiq sessiyada elektron tarmoqdan foydalangan

holda yoxud deputatlar (senatorlar)ning nomlari yozilgan byulletenlarni

topshirish yo‘li bilan nomma-nom ovoz berish o‘tkaziladi.

Byulletenlarda «yoqlayman», «qarshiman» yoki «betarafman» degan

so‘zlar bo‘ladi. Deputat yoki senator byulletendagi ana shu

so‘zlardan birini qoldirib, qolganlarini o‘chirishi kerak. Ovozlarni

hisoblab chiqish paytida yuqorida ko‘rsatilgan so‘zlarning bittadan

ortig‘i qoldirilgan yoki har uchala so‘z o‘chirib tashlangan, yo

bo‘lmasa ko‘zda tutilmagan qaror varianti yozib qo‘yilgan

byulletenlar haqiqiy emas, deb topiladi.

Qonunlar umumxalq ovoz berishi (referendum) orqali ham qabul

qilinadi.

Qonunchilik palatasi qabul qilgan qonun o‘n kun ichida Senatga

ko‘rib chiqish uchun yuboriladi. Senatga qonun bilan birga qonun

loyihasini Qonunchilik palatasiga kiritish chog‘ida taqdim etilgan

hujjatlar ham yuboriladi.

To‘rtinchi bosqich – qonunning Senat tomonidan ma’qullanishi.

Qonunchilik palatasi to‘g‘risidagi qonunning 29-moddasida qabul

qilingan qonun Senatga yuborilganidan so‘ng amalga oshiriladigan

harakatlar belgilangan. Senat qonunni ma’qullash yoki rad etish

to‘g‘risida qaror qabul qiladi. Senat rad etgan qonun Qonunchilik

palatasiga qaytariladi.

174

Agar Qonunchilik palatasi deputatlar umumiy sonining uchdan



ikki qismidan iborat ko‘pchilik ovozi bilan qonunni yana ma’qullasa,

qonun O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan qabul

qilingan hisoblanadi hamda Qonunchilik palatasi tomonidan

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga imzolash va e’lon qilish

uchun yuboriladi.

Basharti Senat quyi palata qabul qilgan qonunni ma’qullamay,

rad etsa, parlament palatalari o‘rtasida kelishuv komissiyasi tuziladi.

Senat rad etgan qonun yuzasidan Qonunchilik palatasi va Senat

yuzaga kelgan kelishmovchiliklarni bartaraf etish uchun Qonunchilik

palatasi deputatlari va Senat a’zolari orasidan teng asosda kelishuv

komissiyasi tuzishi mumkin.

Qonunchilik palatasida kelishuv komissiyasi tuzish to‘g‘risidagi

tashabbus Qonunchilik palatasining Spikeridan, shuningdek,

fraksiyalar va deputatlar guruhlaridan chiqishi mumkin. Kelishuv

komissiyasi tarkibiga nomzodlar yuzasidan Qonunchilik palatasining

Spikeri va Senat Raisi o‘zaro maslahatlashib oladilar. Ushbu

komissiyaning Qonunchilik palatasidan ko‘rsatilgan tarkibi uning

majlisida tasdiqlanadi. Kelishuv komissiyasining har bir palatadan

saylangan a’zolari o‘z tarkibidan ko‘pchilik ovoz bilan komissiyaning

hamraislarini saylaydilar.

Komissiya, qonunning yagona matnini ishlab chiqish maqsadida,

Senatning har bir e’tirozini alohida-alohida ko‘rib chiqadi. Kelishuv

komissiyasining qarorlari kelishuv komissiyasi tarkibiga kirgan

Qonunchilik palatasi deputatlari va senatorlarning alohida-alohida

ovoz berishi orqali qabul qilinadi. Qaror, agar komissiyaning har

bir palatadan saylangan a’zolarining ko‘pchiligi uni yoqlab ovoz

bergan bo‘lsa, qabul qilingan hisoblanadi. Kelishuv komissiyasi

o‘z ishining natijalari yuzasidan kelishmovchiliklarni bartaraf etish

xususidagi takliflarni o‘z ichiga olgan xulosa qabul qiladi. Xulosaga

qonunga doir o‘zgartishlar va qo‘shimchalar loyihasining matni

ilova qilinadi. Xulosa Qonunchilik palatasi va Senatdan saylangan

kelishuv komissiyasining hamraislari tomonidan imzolanib,

tegishlicha Qonunchilik palatasi va Senatga topshiriladi.

Basharti, Qonunchilik palatasi Senat rad etgan qonunni palata

deputatlari umumiy sonining uchdan ikki qismidan iborat ko‘pchilik

ovozi bilan yana ma’qullasa, qonun O‘zbekiston Respublikasi Oliy

175

Majlisi tomonidan qabul qilingan hisoblanadi hamda imzolash va



e’lon qilish uchun O‘zbekiston Respublikasining Prezidentiga

yuboriladi.

O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti qaytargan qonunni

qayta ko‘rib chiqishda Qonunchilik palatasi quyidagi qarorlardan

birini qabul qiladi:

– qonunni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining

mulohazalari va takliflarini inobatga olgan holda qabul qilish;

– qonunni bundan buyon ko‘rib chiqmaslik;

– qonunni avvalgi qabul qilingan tahririda ma’qullash.

Bordi-yu, qonun avval qabul qilingan tahrirda Qonunchilik

palatasi deputatlari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismidan

iborat ko‘pchilik ovozi bilan ma’qullansa, Senatga ma’qullash uchun

yuboriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining, konstitutsiyaviy

qonunining, ularga o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritish

to‘g‘risidagi qonunlarning loyihalarini qabul qilish uchun

Qonunchilik palatasi deputatlari umumiy sonining uchdan ikki

qismidan iborat ko‘pchilik ovozi talab qilinadi. Qonunchilik palatasi

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga o‘zgartishlar va

qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi qonun loyihasini tegishli taklif

kiritilganidan keyin olti oy ichida uning keng muhokamasini

inobatga olgan holda ko‘rib chiqishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti qaytargan qonun qayta

ko‘rib chiqish uchun bevosita Qonunchilik palatasiga yuboriladi.

O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti qaytargan va Qonunchilik

palatasi qayta ko‘rib chiqishda ilgari qabul qilingan tahrirda

ma’qullagan qonun belgilangan tartibda Senatga yuboriladi. Mas’ul

qo‘mita ushbu qonun yuzasidan xulosa beradi. Mas’ul qo‘mitaning

xulosasi olinganidan keyin qonunni Senatda qayta ko‘rib chiqish

to‘g‘risidagi masala belgilangan tartibda Senat majlisining kun tartibi

loyihasiga kiritiladi. Senat qayta ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha

qonunni ma’qullash yoki rad etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

Senat tomonidan qayta ko‘rib chiqishda senatorlar umumiy

sonining uchdan ikki qismidan iborat ko‘pchilik ovozi bilan

ma’qullangan qonun imzolash va e’lon qilish uchun belgilangan

tartibda Senat qarori bilan birga O‘zbekiston Respublikasining

Prezidentiga yuboriladi.

176


Senatning qayta ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha qonunni

ma’qullash yoki rad etish to‘g‘risidagi qarori mazkur qaror qabul

qilingan kundan e’tiboran o‘n kun ichida Qonunchilik palatasiga

yuboriladi. Agar Senat rad etgan yoki O‘zbekiston Respublikasining

Prezidenti qaytargan qonun Qonunchilik palatasida qayta ko‘rib

chiqilganida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining yoki

Senatning e’tirozlarini hisobga olgan holda yangi tahrirda qabul

qilinsa, ushbu qonunni Senat yangidan qabul qilingan qonun sifatida

belgilangan tartibda ko‘rib chiqadi.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasini, konstitutsiyaviy

qonunni, ularga o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi

qonunlarni ma’qullash uchun senatorlar umumiy sonining uchdan

ikki qismidan iborat ko‘pchilik ovozi talab qilinadi.

Beshinchi bosqich – qonunni imzolash va e’lon qilish. O‘zbekiston

Respublikasi Konstitutsiyasiga kiritilgan yangi qo‘shimcha va

o‘zgartishlar mazmuniga ko‘ra, qonun ijodkorligining yakuniy

bosqichi o‘ziga xos protsessual qoidalar bilan Asosiy qonunning

84-moddasida bayon etilgan. Unga ko‘ra, qonun Qonunchilik

palatasi tomonidan qabul qilinib, Senat tomonidan ma’qullanib,

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolangach va

qonunda belgilangan tartibda rasmiy nashrlarda e’lon qilingach,

yuridik kuchga ega bo‘ladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi

tomonidan qabul qilingan qonun qabul qilingan kunidan e’tiboran

o‘n kundan kechiktirmay O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining

Senatiga yuboriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati ma’qullagan

qonun imzolash va e’lon qilish uchun O‘zbekiston Respublikasining



Download 1.56 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   30




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent davlat
toshkent axborot
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik