Baxtiyor mengliyev


Muntazam  (proporsional)  ziddiyat



Download 1.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet82/227
Sana31.10.2020
Hajmi1.62 Mb.
1   ...   78   79   80   81   82   83   84   85   ...   227
Muntazam  (proporsional)  ziddiyat.  Muntazam  (proporsional) 
ziddiyatda  bir  belgi  juftlangan  turli  birliklar  uchun  ziddiyat 
ko‘rsatkichi  bo‘lib  xizmat  qiladi.  Masalan,  “jins”  belgisi  ota-ona, 
aka-opa,  singil-uka,  tog‘a-xola  lug‘aviy  zidlanishlari  uchun 
umumiy. Lekin ular bu belgini o‘z-o‘zicha “bo‘lib olishadi”. “jins” 
belgisini  [aka]  leksemasi  “erkak”,  [opa]  leksemasi  “ayol” 
ko‘rinishida xususiylashtiradi. 
Darajali  ziddiyat.  Darajali  ziddiyat  a’zolari  kamida  uchta 
bo‘lib, ziddiyat belgisining o‘sib borishiga ko‘ra a’zolar qator hosil 
qiladi.  Masalan,  tilning  ko‘tarilishiga  ko‘ra  unli  fonemalar 
darajalanishi  quyidagicha:  [a]  –  [e]  –  [i]  yoki  [o]  –  [o‘]  –  [u]. 
Bunda  belgi  birinchi  a’zoda  kuchsiz,  ikkinchi  a’zoda  o‘rtacha  va 
keyingi a’zoda kuchli yoki aksincha bo‘lishi mumkin.  
Darajali  ziddiyat  ham  barcha  sath  birliklarida  uchraydi. 
Masalan,  leksikada  [ninni]  –  [chaqaloq]  –  [go‘dak]  – 
[bola]...,[turq]  –  [bashara]  –  [bet]  –  [yuz]  –  [chehra]...
morfologiyada  harakat  nomi  –  sifatdosh  –  ravishdosh  (“fe’lni 
o‘zgalash darajasiga ko‘ra” belgisi asosida) kabi.  
70


А’zolari  miqdoriga  ko‘ra  ziddiyat  ikki  a’zoli  (binar)  va  ko‘p 
a’zoli  ziddiyatga  bo‘linadi.  Masalan,  noto‘liq  ziddiyat  ikki  a’zoli 
(binar), darajali ziddiyat esa ko‘p a’zoli (ternar) ziddiyatdir. 
Lisoniy birliklar orasidagi ziddiyatlarni to‘g‘ri anglash va idrok 
etish ular mohiyatini aniq tushunish va talqin qilishning asosidir.  
 

Download 1.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   78   79   80   81   82   83   84   85   ...   227




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
fanining predmeti
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Navoiy davlat