Baxtiyor mengliyev


Maqol.  Grammatik  jihatdan  gap  holida  shakllangan,  xalq  donishmandligi  mahsuli  bo‘lgan  barqaror  birikma  maqol



Download 1.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet219/227
Sana31.10.2020
Hajmi1.62 Mb.
1   ...   215   216   217   218   219   220   221   222   ...   227
Maqol.  Grammatik  jihatdan  gap  holida  shakllangan,  xalq 
donishmandligi  mahsuli  bo‘lgan  barqaror  birikma  maqol  dеyiladi. 
Misol:  To‘g‘ri  o‘zadi,  egri  ozadi.  Ko‘ngli  qoraning  yuzi  qora. 
Maqollar  yaxlit  holda  yashaydi  va  xalqning  ma’naviy  boyligi 
191


hisoblanadi.  Faqat  shu  jihatdan  ular  lisoniy  imkoniyat  sifatida 
baholanib, lisoniy birliklarga xos xususiyatlarga ega deyiladi. 
 
Mantiqiy mushohada uchun 
1)  Odamning  olasi  ichida  maqolining  asos  va  hosila  ma’nosini 
izohlang. 
O‘zga yurtda shoh bo‘lguncha, o‘z yurtingda gado bo‘l maqoliga 
nutq vaziyatidan kelib chiqib baho bering. 
 
Maqolning aksariyati qo‘shma gap shaklli bo‘ladi: 1. O‘zga yurtda 
shoh bo‘lguncha, o‘z yurtingda gado bo‘l. 2. Bеkorchining bеti yo‘q, 
qozon  osar  eti  yo‘q.  3.  Bodom  po‘sti  bilan,  odam  do‘sti  bilan.  4. 
Kamtar  bo‘lsang  osh  ko‘p,  manman  bo‘lsang,  tosh  ko‘p.  Sodda  gap 
tipidagi  maqol  ham  tilda  ancha:  1.  Bir  tariqdan  bo‘tqa  bo‘lmas.  2. 
Arg‘amchiga  qil  quvvat.  3.  Bеli  og‘rimaganning  non  yeyishini  ko‘r. 
To‘liqsiz  gap  shaklli  maqol  ham  ko‘p  uchraydi:  1.  Arslon  izidan 
qaytmas,  yigit  so‘zidan  (qaytmas).  2.  Oltin  o‘tda  bilinadi,  odam 
mеhnatda (bilinadi). 
Matal.  Matal  ham  mavjudlik  jihatidan  barqaror  birikma  holida 
bo‘ladi.  Matal  dеganda  to‘g‘ri  ma’no  ifodalamaydigan  obrazli  ifoda, 
tugal  shaklga  ega  bo‘lmagan  hikmatli  birikma  nazarda  tutiladi. 
Masalan,  qizil  qor  yoqqanda,  tuyaning  dumi  yerga  yetganda,  dumi 
xurjunda,  ali  dеsa  vali  dеydi,  bеrdisini  aytguncha  kabi.  Matalga 
boshqa  bir  gap  qo‘shilishi  bilan  fikr  to‘liq  ifodalanadi.  Masalan, 

Download 1.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   215   216   217   218   219   220   221   222   ...   227




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
fanining predmeti
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Navoiy davlat