Baxtiyor mengliyev


Maqol.  Grammatik  jihatdan  gap  holida  shakllangan,  xalq  donishmandligi  mahsuli  bo‘lgan  barqaror  birikma  maqol



Download 1.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet219/227
Sana31.10.2020
Hajmi1.62 Mb.
1   ...   215   216   217   218   219   220   221   222   ...   227
Maqol.  Grammatik  jihatdan  gap  holida  shakllangan,  xalq 
donishmandligi  mahsuli  bo‘lgan  barqaror  birikma  maqol  dеyiladi. 
Misol:  To‘g‘ri  o‘zadi,  egri  ozadi.  Ko‘ngli  qoraning  yuzi  qora. 
Maqollar  yaxlit  holda  yashaydi  va  xalqning  ma’naviy  boyligi 
191


hisoblanadi.  Faqat  shu  jihatdan  ular  lisoniy  imkoniyat  sifatida 
baholanib, lisoniy birliklarga xos xususiyatlarga ega deyiladi. 
 
Mantiqiy mushohada uchun 
1)  Odamning  olasi  ichida  maqolining  asos  va  hosila  ma’nosini 
izohlang. 
O‘zga yurtda shoh bo‘lguncha, o‘z yurtingda gado bo‘l maqoliga 
nutq vaziyatidan kelib chiqib baho bering. 
 
Maqolning aksariyati qo‘shma gap shaklli bo‘ladi: 1. O‘zga yurtda 
shoh bo‘lguncha, o‘z yurtingda gado bo‘l. 2. Bеkorchining bеti yo‘q, 
qozon  osar  eti  yo‘q.  3.  Bodom  po‘sti  bilan,  odam  do‘sti  bilan.  4. 
Kamtar  bo‘lsang  osh  ko‘p,  manman  bo‘lsang,  tosh  ko‘p.  Sodda  gap 
tipidagi  maqol  ham  tilda  ancha:  1.  Bir  tariqdan  bo‘tqa  bo‘lmas.  2. 
Arg‘amchiga  qil  quvvat.  3.  Bеli  og‘rimaganning  non  yeyishini  ko‘r. 
To‘liqsiz  gap  shaklli  maqol  ham  ko‘p  uchraydi:  1.  Arslon  izidan 
qaytmas,  yigit  so‘zidan  (qaytmas).  2.  Oltin  o‘tda  bilinadi,  odam 
mеhnatda (bilinadi). 
Matal.  Matal  ham  mavjudlik  jihatidan  barqaror  birikma  holida 
bo‘ladi.  Matal  dеganda  to‘g‘ri  ma’no  ifodalamaydigan  obrazli  ifoda, 
tugal  shaklga  ega  bo‘lmagan  hikmatli  birikma  nazarda  tutiladi. 
Masalan,  qizil  qor  yoqqanda,  tuyaning  dumi  yerga  yetganda,  dumi 
xurjunda,  ali  dеsa  vali  dеydi,  bеrdisini  aytguncha  kabi.  Matalga 
boshqa  bir  gap  qo‘shilishi  bilan  fikr  to‘liq  ifodalanadi.  Masalan, 

Download 1.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   215   216   217   218   219   220   221   222   ...   227




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
nomidagi samarqand
bilan ishlash
Darsning maqsadi
fanining predmeti
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
fanlar fakulteti
o’rta ta’lim
Toshkent axborot
Alisher navoiy
haqida umumiy
fizika matematika
Ishdan maqsad
moliya instituti
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
махсус таълим
respublikasi axborot
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
nazorat savollari