Baxtiyor mengliyev



Download 1.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet193/227
Sana31.10.2020
Hajmi1.62 Mb.
1   ...   189   190   191   192   193   194   195   196   ...   227
Alisher Navoiy 
Vazifa 
Leksik-semantik  munosabatdagi  leksemalarni  va  munosabat 
turlarini aniqlang. 
 
Giponimiya. Leksemalararo semantik munosabatning  yana bir 
turi  giponimiya  (aniqrog‘i,  gipo-giperonimiya),  ya’ni  tur-jins 
munosabati. 
Giponimik  munosabatda  giperonim  (tur)  va  giponim  (jins) 
farqlanadi. 
Giperonim  jins  belgisini  bildirgan  predmetning  nomini 
ifodalovchi ko‘pgina ma’noni semantik jihatdan umumlashtiruvchi 
mikrosistemaning  markaziy  leksemasi,  dominantasi  sifatida 
namoyon  bo‘luvchi  lug‘aviy  birlik.  Giponim  esa  ma’lum  jins 
turining  nomini  hamda  o‘zining  semantik  tarkibida  implisit  tarzda 
jins  ma’nosini  ham  ifodalovchi,  semantik  jihatdan  giperonimga 
nisbatan boy bo‘lgan lug‘aviy birlik. 
Giponim va giperonim orasidagi aloqa mantiqiy asosga ega. Bu 
esa  obyektiv  borliqdagi  umumiylik  tushunchasi  bilan  bog‘liq. 
Masalan,  daraxt  giperonimi  tur  ma’nosini  ifodalovchi  leksema 
sifatida  daraxtning  barcha  turini  ifodalovchi  leksemalarni  leksik-
semantik  munosabat  asosida  birlashtirib,  leksik-semantik  guruh 
hosil  qiladi.  Shu  boisdan  daraxt  leksemasi  giperonim  sifatida 
giponimi  bilan  leksik-semantik  aloqaga  kirisha  oladi.  Masalan, 
daraxt – qayin, daraxt – terak, daraxt – dub, daraxt – archa
Giponimlar  teng  huquqli  bo‘lib,  giperonimga  munosabati  bir 
xil.  O‘z  navbatida,  bu  munosabat  polisemiya  va  omonimiya 
hodisasi  bilan  ham  bog‘lanadi.  Masalan,  o‘zbek  tilidagi  daraxt 
nomi  dastlab  ikki  guruhga  bo‘linadi:  mevali  daraxt  va  mevasiz 
daraxt.  Mevali  daraxt  o‘z  mevasining  nomi  bilan ataladi.  Shuning 
173


uchun  bu  leksema  ko‘p  ma’noli  bo‘lganligi  bois  bir  tomondan 
meva,  ikkinchi  tomondan  daraxt  giperonimi  bilan  semantik 
munosabatga kirishadi:  

Download 1.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   189   190   191   192   193   194   195   196   ...   227




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
navoiy nomidagi
samarqand davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
rivojlantirish vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
fanining predmeti
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
haqida umumiy
fizika matematika
Toshkent axborot
vazirligi muhammad
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati
Navoiy davlat