Baxtiyor mengliyev



Download 1.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet134/227
Sana31.10.2020
Hajmi1.62 Mb.
1   ...   130   131   132   133   134   135   136   137   ...   227
 
12-§. Leksema va so‘z 
Tayanch tushunchalar 
leksik-semantik sath, leksikologiya, morfema, leksema 
O‘zlashtiriladigan tushunchalar 
leksema, so‘z 
 
Leksema  talqiniga  doir.  Leksema  (gr.  Lexis  –  so‘z,  ifoda) 
terminini  qo‘llash  1918-yilda  rus  tilshunosi  A.M.Peshkovskiy 
116


tomonidan taklif etilgan. Ilk marta N.N.Durnovoning “Grammatik 
lug‘at”iga  kiritilgan.  Leksema  termini  so‘zlarni  grammatik 
xususiyatlardan  xoli  idrok  etish  uchun  tanlangan.  Shu  boisdan 
kitob, kitobni, kitobga birliklari grammatik shakllangan uchta so‘z, 
lekin ular zamirida bitta leksema yotadi. Tilshunoslikda bu talqinga 
V.V.Vinogradov,  A.I.Smirnitskiy,  A.A.Zaliznyak  katta  hissa 
qo‘shishgan. Amerika tilshunosligida bu termin 1938-yilda B.Uorf, 
1963-yilda  J.Layonz  tomonidan  qo‘llangan.  Ular  tomonidan 
leksema terminini qo‘llashda so‘zlarning lison va nutqdagi o‘rniga 
e’tibor qaratilmaydi. Masalan, U.Vaynrayx (1966) lug‘atda qamrab 
olinuvchi  har  qanday  ifodani,  hatto  idiomalarni  ham  leksema 
sifatida qaraydi. Fransuz tilshunosligida leksemani mustaqil ma’no 
ifodalovchilar  sifatida  olib,  morfemaga  qarama-qarshi  mohiyatli 
birlik  sifatida  tushunish  ham  mavjud  (A.Martine,  1963).  O‘zbek 
tilshunosligida  lison  va  nutqning  izchil  farqlanishi  natijasida 
leksemaga  mustaqil  leksik  ma’no,  qisman  faqat  grammatik  ma’no 
(masalan,  yordamchi  so‘zlar)  anglatishi  mumkin  bo‘lgan  til 
hodisasi sifatida qarash ommalashgan.  
 

Download 1.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   130   131   132   133   134   135   136   137   ...   227




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
fanining predmeti
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
махсус таълим
Referat mavzu
Toshkent axborot
umumiy o’rta
haqida umumiy
ishlab chiqarish
vazirligi muhammad
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati