Baxtiyor mengliyev



Download 1.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet120/227
Sana31.10.2020
Hajmi1.62 Mb.
1   ...   116   117   118   119   120   121   122   123   ...   227
bo‘lmagan belgi deyiladi. Shuningdek, [h] undoshida jarangsizlik 
belgisi mavjud. Ammo shu belgi asosida uni boshqa fonema bilan 
zid qo‘yib bo‘lmaydi. Chunki [p] fonemasining jarangli jufti – [b
fonemasi.  [h]  fonemasining  esa  jarangli  jufti  o‘zbek  tili  fonologik 
sistemasida mavjud emas. 
O‘zbek  tilidagi  8  ta  fonema  uchun  “jarangli-jarangsizlik” 
korrelyativ  belgi  hisoblanadi:  [b]  ~  [p],  [d]  ~  [t],  [k]  ~  [g],  [s]  ~ 
[z], [j] ~ [ch], [j] ~ [sh], [g‘] ~ [x], [v] ~ [f]. 
“Jarangli-jarangsizlik” belgisi asosida korrelyativ munosabatga 
kirishmaydigan  fonemalarning  jarangli  yoki  jarangsiz  jufti 
bo‘lmaydi. Masalan: [l][m][y][x][h][n][r][ng].  
Undosh  fonemalar  sistemasini  jadvalda  quyidagicha  berish 
mumkin (16-jadval). 
98


Fonemaning  asosiy  korrelyativ  belgilari  farqlovchi  belgi 
hisoblanadi. 
Masalan, 
[s
fonemasining 
jarangsizlik, 
[z
fonemasining jaranglilik belgisi farqlovchi belgidir. 
Undosh  fonemada  ham  asosiy  belgi  farqlovchilik  darajasida 
bo‘lmasligi mumkin. Masalan, [m] fonemasining jaranglilik belgisi 
farqlovchi belgi sanaladi. Chunki fonema xuddi shu belgisi asosida 
boshqa fonema bilan ziddiyatli juftlik hosil qila olmaydi. 
 

Download 1.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   116   117   118   119   120   121   122   123   ...   227




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
sinflar uchun
fanining predmeti
таълим вазирлиги
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
vazirligi muhammad
махсус таълим
Toshkent axborot
umumiy o’rta
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
pedagogika fakulteti
fizika matematika
universiteti fizika
Navoiy davlat