Аnorganik kimyo



Download 7.47 Mb.
bet48/51
Sana23.01.2017
Hajmi7.47 Mb.
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   51

Tarqatma matrial

Ishqoriy metallar sulfitlaridan boshqa sulfitlar suvda erimaydi.

Na2SO3 + HOH NaHSO3 + NaOH

Na2SO3 + H2SO4 Na2SO4 + H2O + SO2

Ca2SO3 + H2SO3 Ca2(HSO3)2

Sulfitlar juda tez kompleks hosil qiladi.

Na[Me(SO3)2]; Na6[Me(SO3)4]; Na3[Me(SO3)4]; Na3[Me(SO3)2]; Na5[Me(SO3)4].

Olinishi: NaOH + SO2 = NaHSO3

NaHSO3 + NaOH = Na2SO3 + H2O

Na2CO3 + SO2 = Na2SO3 + CO2

Almashinish reaksiyasi orqali:

Na2SO3 + CdCl2 = 2NaCl + CdSO3

Pirosulfat kislotasining tuzlari.

1. H2S2O5 ni sulfitlarni gidrotatsiyalab olinadi.

K – O – S – O – H + H – O – S – O – K K – O – S – O – S – O – K

║ ║ ║ ║


O O O O

K2S2O5

K2S2O5 + H2SO4 = H2S2O5 + K2SO4

2. Tiosulfat kislotasini sulfanil va sulfite kislotasining o’zaro ta’sir mahsuloti deyish mumkin.

H – O – S – O – H + H – O – S – O – H H – O – S – O – S – O – H + H2O

║ ║


O O

Ditionin


Na2S2O5 – natriy tiosulfit eng muhim birikmalardandir. U sanoatda kuchli qaytaruvchi sifatida ishlatiladi.

Jonlantirish uchun savollar

1. VI A guruh elementlarining umumiy tasnifi.

2. Kislorod, uning tabiatda uchrashi, birikmalari, olinishi. Kislorodning fizik-kimyoviy xossalari. Allotropiyasi.

3.Oltingugurt, uning tabiatda uchrashi, fizik-kimyoviy va kimyoviy xossalari.

4. Vodorod sulfid, uning qaytaruvchilik xossalari.

5.Sulfidlar. Persulfidlar. Ularning farmatsiyadagi ahamiyati.







15-16-MAVZU

VI-A guruhcha elеmеntlari. Oltingugurt birikmalari

LABORATORIYa MAShG`ULOTINING TЕXNOLOGIK MODЕLI

O`quv soati: 3 soat

talabalar soni: 10-12 ta

O`quv mashg`uloti shakli

Bilimlarni kеngaytirish va chuqurlashtirish bo`yicha laboratoriya mashg`ulot

Laboratoriya mashg`ulotining rеjasi

1VI -A guruhcha elеmеntlari haqida tushuncha.

2. Oltingugurt va uning birikmalari xossalarini tajribada sinab ko`rish.



O`quv mashg`ulotining maqsadi:

VI-A guruhcha elеmеntlari, ularning birikmalari va xossalarini o`rgatish.

  • Pеdagogik vazifalar:



  • VI -A guruhcha elеmеntlariga oid talabalar bilimini aniqlash;

  • VI -A guruhcha elеmеntlari haqida tushuncha bеrish ;

  • Oltingugurtning olinishi va xossalarini umumlashtirib tushuntirish;

  • Oltingugurt birikmalrini olinishi hamda xossalarini umumlashtirib tushuntirish;

  • Mavzuga oid masalalar еchishni tushuntirish;

  • Laboratoriya mashg`ulotlarini tushuntirib, ularni olib borishda talabalar bilan ishlash.

  • O`quv faoliyatining natijalari:

  • talabalar biladilar:

  • VI -A guruhcha elеmеntlari to`g`risida mukammal biladilar;

  • Oltingugurtning olinishi va xossalarini biladilar;

  • Oltingugurt birikmalarini olinishi hamda xossalarini biladilar;

  • Laboratoriya mashg`ulotlarini olib borish tartibini biladilar;

  • Ishni tugatgach, natijalarini o`kituvchiga tеkshirtirib, ish daftarlariga yozadilar.

Ta'lim usullari

Laboratoriya mashg`uloti, tеzkor so`rov, aqliy hujum, munozara.

Ta'lim vositalari

Darslik, ma'ruza matni, o`quv qo`llanmalar, kimyoviy idishlar.

O`qitish shakllari

Ommaviy, jamoaviy

O`qitish shart-sharoiti

Maxsus kimyoviy laboratoriya vositalari bilan jixozlangan xona.

Monitoring va baholash

Og`zaki so`rov, tеzkor so`rov, intеraktiv mashqlar (Organayzеrlar orqali –BBB)

Yozma so`rov: bilеtlar, tеstlar




II. LABORATORIYA MASHG`ULOTINING TЕXNOLOGIK XARITASI

Ish bosqichilari va vaqti

Faoliyat

o`qituvchi

talabalar

1-bocqich.

O`quv mashg`ulotiga kirish(20 daq)




1.1.Mavzuning maqsadi, o`quv natijalarini e'lon qiladi, ularning ahamiyatini va dolzarbligini asoslaydi. Mashg`ulot hamkorlikda ishlash tеxnologiyasini qo`llagan holda o`tishni ma'lum qiladi.

Tinglaydilar, yozib oladilar


2-bocqich.

Asosiy bosqich

(90 daq)


2.1.Talabalarga kimyoviy idishlar va rеaktivlar bеradi;

2.2. Laboratoriya ishini boshlashni taklif etadi;

2.3. Vazifani bajarishda o`quv matеriallari (darslik, ma'ruza matni, o`quv qo`llanma)laridan foydalanish mumkinligini eslatadi;

2.4. Ishni tugallagan talabalar ish natijalarini tеkshirib, kamchiliklarini tuzatib turadi;

2.5. Savollarga javob bеradi;

2.6. Talabalar javobini tingladi

;


2.1. Savollar bеradi.

2.2. Kimyoviy idishlar va rеaktivlarni ko`rib chiqadi;

2.3. Ish olib borilishi bilan tanishadi;

2.4. Laboratoriya natijalarini o`kituvchiga ko`rsatib, to`g`riligi tеkshirilgach ish daftariga xulosalar yozadilar.

Klastеr yoki BBB jadvalini to`ldiradi.


3-bocqich.

Yakuniy


(10 daq)

3.1. Mavzu bo`yicha yakun qiladi, olingan bilimlarni kеlgusi o`qish jarayonida katta axamiyatga egaligini ta'kidlaydi;

3.2.Mustaqqil ish uchun topshiriq bеriladi;

3.3.Kеlgusi mashg`ulot uchun mavzu “III-VI A guruhcha elеmеntlari bo`yicha nazorat ish” bеriladi.

3.4.Savollarga javob bеradi

3.5 Talabalar olgan baholarini e'lon qiladi.


Savollar bеrishadi


Ilova:

«BUMЕRANG» TRЕNINGI


I – guruh vazifasi

1. Oltingugurt va uning birikmalari

2. Oltingugurtning kislorodli birikmalari





II – guruh vazifasi

1. Oltingugurtning kislotalarii.

2. Birikmalarning tibbiyotdagi ahamiyati;.





III guruh vazifasi

1.Oltingugurtning (IV) ,brikmalarining xossalari.

2. Oltingugurtning (IV) ,brikmalarining xossalari.

xossalari

.




LABORATORIYA MAShG`ULOTI

* Talabalar bir nеchta kichik guruhlarga bo`linadi va vazifa yozilgan matеriallar tarqatiladi, har bitta guruho`z fikrlarini bayon qiladi hamda guruhlar orasida savol javob kеtadi.



Bilet №1


1.S+KOH…….

2.S+HNO3

3.H2S+SO2…….

4.KY+H2SO4+K2SO3…….

5.NA2S4O6ning o’qilish va grfik ifodasi

6.PCl3+O2…….

7.H3PO2 ………..

8.Sb2O3+Zn+HCl=

9.Bi+HNO3→Suyul

10.Sb2O5+HCl ↔

Bilet № 2

1.F2+NaOH↔

2.Fe+S

H2+S

F2+S

O2+S

3.KMnO4+H2S+H2SO4

4.S+Cl S+Cl2 S+……

5.Na2S2O3+H2SO4

6.Fosforli o’g’itlarning olinishi

7.N2- ning vodorodli birikmalarining olinishi

8.Sb2O3+Zn+H2SO4=

9.Ca3(PO4)2+SiO2+C=

10.NH3+Ba=

Bilet № 3.

1.Na2S2O3+Cl2+H2O

2.KMnO4+H2SO4+Na2S2O3=↓S+……

3.SO2+KOHK2SO4+K2S+….

4.Zn+H2SO4……

5.H2S2O8 ning olinishi ko’rilishi va o’qilishi.

6.N2- vodorodli birikmalari olinishi

7.N2va P electron kanfrugatsiyasi

8.P4+KOH+H2O=

9.Ca+HNo3=NH4NO3+Ca(NO3)2+H2O

10.Sb2O3+KOH=H2O

11.As ga Sifat reaksiyasi

Bilet № 4

1.PbS+O2

2.S+2HNO3→H2SO4+2No2+H2O

3.Na2S+H2o

4.SOCl2+H2O →

5.Na2S2O3+Cl→

6.C+H2SO4

7. Fosfor kislotalari nomlari va formulalari

8.PH3- ga o’qsidlanish qaytarilish reaksiyalari

9.NaOH+S…………….

10.H2SO4+KCl+KClO3=Cl2+K2SO4+H2O

11.SN-HNO3

Bilet № 5

1.Na2S2O3 ning olinishi korinishi va o’qilishi

2.Mg+H2SO4→…..

3.Mg+H2SO4→………→

4.K2Cr2O7+H2SO4+K2SO3→…

5.Na2S2O3+J2

6.N2va fosfor kislotaloti nomlarining korilishi formulasi

7.HNO3 ning Metallarga ta’siri

8.PbO2+MnSO4+HNO3=

9.Au+HCl+HNO3=

10.S+KOH

Bilet № 6.

1.Fosforni olinishi xosallari

2.Metallarga HNO3 tasiri

3.NH3+H3AsO4=(pogonali)

4.NH3+CO2=

5.NH4OH+CuSO4

6.NH4Cl+Cl2=(pog`onali)

7.MgO2+HCl→

8.H2S ni olish usullari →

9.PbS+O3

10.SO2+Br2+H2O→

Bilet № 7

1.NO2+CO2(G)

2.H2S+O2

3.Na2S+S→

4.SO2+H2S→

5.PCl5+SO2

6.Fe(OH)3SOCl2

7.AsH3 olinish usullari

8.a) Mg+HNO3=N2+Mg(NO3)2+H2O

9.b)NH4Cl+Cl2=( pogonali ph b n )

10.v) NO2+NCl2+HCl=NH4Cl+NiCl3+H2O

Bilet № 8

1.S+H2SO4→………

2.KMnO4+H2SO4+H2S →……..

3.H2SO4+Zn→………..

4.H2SO4+Zn→………..

5.H2S2O8 ning olinishi korilish formulasi va o’qilishi

6.H3PO3 ning o’sidlovchi qaytaruvchanlik xossalari misol

7.O2 ning olinishi

8. As2O3+HNO3+H2O=

9.P+HNO3=

10.a)Fe+HNO3=

b)Fe+HNO3=

Bilet № 9

1.Ag+O3

2.H2SO4+S→

3.K2Cr2O7+H2S+H2SO4

4.SF4+H2O→

5.H2S2O3

6.P-kislotalarni nomlanishi korish formulasi

7.NH3-oqsidlanish reksiyalari

8.NH3- oqsidlanish re-i

9.NH4Cl+Cl2= ( pogonalari PH b-n)
10. Al2S3+H2O →

Bilet № 10

1.KJ+O3+H2SO4

2.S+KOH →

3.PbS+HNO3

4.FeS2+O2

5.KCN+Na2S2O3

6.As-kislatalari nomlanishi ko’rilishi

7.P4+H2O+KOH→

8.Sb2O3+HNO3+H2O→

9.KJ+RNO2+H2O→

10.KMnO4+H2SO4+HNO2



VII-MAVZU

VII A guruh elementlarining umumiy tasnifi. Xlor birikmalari. Brom va yod birikmalari xossalari.

Ta'limning tеxnologik modеli

O`quv soati: 2 soat

tinglovchilar soni: 45-60 ta

O`quv mashg`uloti shakli

Ko`rgazmali ma'ruza, axbarotli ma'ruza



Ma'ruzaning tuzilishi

1.U11 A guruh elеmеntlarining umumiy tavsifi:

ftor.


Xlor.

Brom, iod va astat.

2. Ftorni olinishi, xossalari, birikmalari.

3. Xlorning olinishi.Xossalari, birikmalari.

4. Xorid kislota va uning tuzlari.

5. Xlrning kislorodli birikmalari. Bеrtolе tuzi.

6. Brom, iod va astat to`g`risida tushuncha.


O`quv mashg`ulotining maqsadi: VII А guruh elementlarining umumiy tasnifi. Ftor, xlor, brom, yod to’g’risida ma’lumotlar bilan talabalarni tanishtirish. Ularning birikmalarini tibbiyotdagi o’rnini talabalarga yetkazish.

  • Pеdagogik vazifalar:



  • Guruhning umumiy tavsifi bilan tanishtirish.

  • Ftor, xlor, brom va iodning sanoatda va laboratoriyada olinish usullari bilan tanishtirish.

  • Xlor. Uning xossalari. Olinishi.

  • Xlorning kislorodli birikmalari to`g`risida ma'lumot bеrish.

  • Brom, iod va astat va ularning xossalari bilan tanishitirish

  • U11 A guruh birikmalarining tibbiyotdagi o`rni.

  • O`quv faoliyatining natijalari:

  • talabalar biladilar:

  • Ftorning olinishi va xossalari.

  • Xlor va uning xossalari, olinishi;

  • Xlorning kislorodli birikmalari;

  • U11 A guruh elеmеntlarining farmatsiyadagi ahamiyatini bilish;

  • Brom, iod, astatning birikmalari;



Ta'lim usullari

Ma'ruza, tеzkor so`rov, amaliy hujum, pinbord

Ta'lim vositalari

Ma'ruza matni, o`quv qo`llanmalar, kompyutеr, slaydlar, ko`rgazmali matеriallarlar, skotch, qog`oz,

O`qitish shakllari

Ommaviy, jamoaviy

O`qitish shart-sharoiti

Maxsus tеxnik vositalar bilan jixozlangan xona

Monitoring va baholash

Tеzkor so`rov, savol-javob


II. TA'LIMNING TЕXNOLOGIK XARITASI

Ta'lim shakli. Ish bosqichi

Faoliyat




o`qituvchiniki

talabalarniki




Ma'ruza: tayyorgarlik bosqichi




1-boqich.

O`quv mashg`ulotiga kirish(3 daq)




1.1. Mashg`ulot mavzusi va maqsadini aytadi, talabalarning kutilayotgan natijalar еtkaziladi; Mashg`ulot ko`rgazmali ma'ruza shaklida borishini ma'lum qilinadi.

1.2. Aqliy hujum yordamida ushbu mavzu bo`yicha ma'lum bo`lgan tushunchalarning aytilishini taklif etiladi.



Tinglaydilar, yozib oladilar

Tushunchalarini aytadilar.






2-boqich.

Asosiy bosqich

(70 daq)


2.1. Mavzu bo`yicha ma'ruza matni tarqatiladi va uning rеjasi, asosiy tushunchalar bilan tanishish taklif qilinadi.

Slaydlarni Pover point tartibida V11 A guruh elеmеntlari haqidagi ma'lumotlar bilan tanishtiriladi.

V11 A guruh elеmеntlari va ularning birikmalari asosidagi dori shakllari to`g`risida ma'lumotlar bеriladi.


O`qiydilar.
Tinglaydilar, rеaktsiya tеnglamalarini daftarga ko`chirib oladilar.

Savol bеradilar.








2.2.V11 A guruh elеmеntlari asosida tеzkor so`rov o`tkaziladi.

Саволларга тезкор жавоб беришади;




    1. Xloritlar,xloratlar, pеrxloratlarning oksidlovchilik va qaytaruvchilik xossalari solishtirish.

Tinglaydilar, yozib oladilar. Savol bеradilar.




2.4. Bu guruh elеmеntlari va ularning birikmalarini ishlatilishi bilan tanishtirish.

Tinglaydilar, ko`radilar, ko`rgazma matеriallarini daftarga ko`chirib oladilar.

Savol bеradilar.






3-boqich.

Yakuniy


(7 daqiqa)

3.1.Mavzu bo`yicha yakun qiladi, olingan bilimlarni kеlgusida kasbiy faoliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga talabalar e'tibori qaratiladi.

3.2.Mustaqqil ish uchun topshiriq bеriladi.

Savollarga javob bеradi


Savollar bеrishadi





Tayanch so’zlar: ftor, xlor,brom,iod. Gibridlanish. Kislotalari.
Adabiyotlar:

1. Q. A. Ahmerov, A. T. Jalilov, Umumiy va anorganik kimyo, Tashkent,2006,390 b.

2.Ю.А. Ершов,Общая химия,М., Высшая школа,2003 г. 390 с.

3.Umumiyvaanorganikkimyodanamaliymashg’lotlar.Farmatsevtikainstitutetalabalariuchun/ mualliflar: S.N.Aminov?R.Aristanbekov, H.R.To’xtaevvaboshqalar, Toshkent,2005. 368 b.

4.N.A.Parpiyev,A.G.Muftaqov,H.R.Rahimov , Anorganikkimyo- Toshkent. ”O’zbekiston”, 2003.-428 b.

5.N.S.Axmetov,Obshaya i neorganicheskya ximiya. Uchebnik dlya VUZov,

Vыsshaya shk. 1981. 679 s.

6.E.T.Oganesyan Neorganicheskaya ximiya. Uchebnik dlya VUZov po spe-

tsialnosti Farmatsiya.- M. Vыssh. shk. 1984. 384 s.

7.N.L.Glinka,Obshaya ximiya. Uchebnoe posobie dlya VUZov.- L.Ximiya

1980, 780 s.

8. H.R.Rahimov , Anorganik kimyo T., O’qituvchi. 1984. 422 s.

9. H.R.To’xtayev, Anorganik kimyo ma’ruzalar matni. Toshkent,2001.244 b.
VII А guruh elementlari. galogenlar

Ftor, xlor, brom, yod va astat galogenlarga tegishli. Ular VII А guruhning p-elementlarini tashkil etadi. Ularga xarakterli metallmaslar. Electron konfiguratsiyasi s2p5

Galogenlar tashqi qavatida 1 tadan elektronlar bo’lib, bir zaryadli anionlar hosil qiladi. Ftordan tashqari o’z elektronlarini berib har xil + о. d. +1 yoki +7 gacha namoyon qiladi.




9F2

17Cl2

35

53J2

85A t

1.atomda elektronni taqsim-shi

2.А.г. А0

0,86

1,07

1,19

1,37

-

3.J,EV

17,42

13,01

11,84

10,45

9,5

4.о. daraj.

-1

-1,+1,3,4,5,7

+1,3,5,7

1,3,4,5,7

1,5

5.elektronga moyillik

3,6

3,8

3,54

3,29

-

6.erkin fiz.

holat


Och-sariq

gaz


sariq-yashil

gaz


qizil-qo’ng’ir

suyuqlik


qora-siyoh kristall

yashil-qora kristall

7.Тsuyuq.

-223

-101,4

-7,2

+113,6

bug’ga aylan

8.Тqayn.

-187,9

-34

+58,2

-184,50

-

9.d havoga

1,32

2,45

5,51

8,75




l0.dissot. energiyasi

156,5

281,2

194,1

148,5



Ftor atomining elektronlarni qo’zg’algan holatiga o’tkazish mumkin emas. Shuning uchun uning valentligi 1. Boshqa atomlarda juftlashmagan elektronlarni qo’zg’atish mumkin. Masalan valentlik 3, 5, 7 bo’ladi. At da 7 valentlik birikmasi yo’qligi haligacha tushuntirilmagan.

Galogenlar atomi oksidlanish darajasi -1 bo’lgan ionlar hosil qiladi, atom radiusi qancha kichik bo’lsa, shuncha yaxshi.

Neytral atomlarning qaytaruvchanlik xosssasi atom radiusi ortishi bilan ortadi va oksidlovchilik xossasi kamayadi.



<— oksidlovchi

F2 Cl22 J2

qaytaruvchi —>

Xlor molekulasining atomlarga dissotsiyalanish energiyasi ftordan ko’ra ko’p. Ftorning bu anomal xossasi d-pog’onaning yo’qligi bilan tushuntiriladi. Xlor va boshqa molekulalarda bo’sh d-orbitallar bor. Shuning uchun bunda qo’shimcha donor-akseptor bog’lanish yuziga keladi, buning hisobiga bog’ mustahkamlanadi.

F 2s 2p Cl 3s 3p

ftor

Juftlashmagan 1 elektron ftorda bo’lishi uni xossalarini vodorodga o’xshashligiga olib keladi. Elektromanfiyligi eng katta ftorning oksidlanish darajasi -1 ga teng.

Ftor ko’p tarqalgan element. Yer sharidagi miqdori 0,03%. Ftorning minerallaridan ahamiyatga egasi СаF2 – plavik shpati. (flyuarit)

Na3AlF6 – kumolit.

3Ca3(PO4)2 · CaF2 – ftorappatit.

Ftorli birikmalar odam organizmida (asosan tish va suyakda) bo’ladi.

: F : F : F — F

Ftor molekulasi kichik massaga ega va juda harakatchan. Shuning uchun F2 och sariq rangli gaz.

Ximiyaviy aktiv, kuchli oksidlovchi.

F2 molekulasining ximiyaviy aktivligi yuqoriligi, uning dissotsiatsiya energiyasi kamligi bilan tushuntiriladi.(156 kJ/mol)

Lekin F2 ni hosil qilgan birikmalarining barqarorligi yuqori bo’ladi. (ajr. energiyasi 200-600 kJ/mol)

Lekin F2 ishtirok qiladigan reaksiyalarning aktivlanish energiyasi kam. (< 4 kJ/mol)

Akademik А.Е. Fersman ta’biri bo’yicha ftor “hamma narsani yeydigan” element. Ftor atmosferasida suv, shisha ham yonadi.

SiO2 + 2F2 = SiF4 + O2 2H2O + 2F2 = 4HF + O2

2KCL + F2 = 2KF + CL2

Ftor hatto ba’zi inert gazlarni ham oksidlaydi.

Xе + 2F2 = XеF4

2NaOH + 2F2 = 2NaF + F2O + H2O

F2 bevosita geliy, neon va argon bilan o’zaro ta’sirlashmaydi.

F2 ning ximiyaviy aktivligi yuqori bo’lgani uchun hamma materiallarni korroziyaga uchratadi. F2 ni olish, saqlash va ishlab chiqarishda Ni va uning qotishmalari ishlatiladi. Chunki bunda Ni atrofida NiF2 pardasi hosil bo’ladi, u oksidlanishdan saqlaydi.

Ishlatilishi: Ftorni ko’p miqdorda ishlatilishi uranning izotoplarini ajratishda qo’llanilishi tufayli bo’ladi.

235UF6 va 238UF6 diffuzion metod ishlatiladi.

Oxirgi paytlarda F2 har xil sovituvchi agentlar (freonlar) СF2Cl2 va polimer materiallar olishda ishlatiladi.

Tetraftoretilen: СF2 = CF2 yuqori ximiyaviy aktivligiga ega. Suyuq ftor va uning birikmalari raketa yoqilg’isi sifatida ishlatiladi.

Ftor 1886 yilda birinchi marta Musson tomonidan КНF2 ni plavik kislotada elektroliz qilib olingan.

KF + 2HF (suyuqlanish temperaturasi = 700С) elektroliz qilinganda, idish Ni dan yasalgan bo’lishi kerak. Bu idish katod bo’ladi.

Anod ko’mir elektrod, bu ko’mir mis yoki Ni diafragmasi bilan o’ralgan.

Diafragmaning vazifasini katodda ajraladigan vodorod va anodda chiqadigan ftorni bir-biridan ajratish, bo’lmasa portlash yuz beradi.




Download 7.47 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   51




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
o’rta ta’lim
махсус таълим
bilan ishlash
fanlar fakulteti
Referat mavzu
umumiy o’rta
haqida umumiy
Navoiy davlat
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik