Аnorganik kimyo


Bionoorganik nanomateriallar



Download 7.47 Mb.
bet18/51
Sana23.01.2017
Hajmi7.47 Mb.
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   51

Bionoorganik nanomateriallar

Bilologik hodisalar DNK ning kondensatsiyasi,toqimalarning yig’ilishi, to’qimalaro tashilish , nafas olish, fotosintez, ko’payish jarayoni nanoholatlarda amalga oshadi. Nanomateriallarni tushunish uchun olimlar tabiatdagi kerakli nanozarralardan andoza olishga harakat qiladilar. Bu qarashlar biomimitika asos bo’ldiki, unga ko’ra biologin sistemalardan asos olinadi. Bu sohada qattiq noorganik materiallar va tirik to’qimalar , biologik materiallar kata ahamiyatga ega. Bunday materiallar inson hayotida kata ahamiyatga ega.Ana shu holatlardan dori moddani etkazib berish, medisina jihatidan tahlil qilish, saratonni davolash, atrof muhitning ekologik muammolari, kimyoviy va bilologik datchiklar yasash kabi qo’llanishga ega. Bazi yirik biologic sistemalar, masalan odam, o’z-opidan ;uda murakkab qurilmadir va uning barcha a’zolari murakkab arxitektura qurulishidar.

DNK va nanozarrachalar

Oltinning va DNK ta’sirida olingan nanozarrachalar biologic sensorlar sifaida ahamiyatga ega. DNK polielektrolit bo’lib manfiy zaryadga ega bo’lgan , o’z-o’zidan hosil bo’luvchi sistemadir.U musbat zaryadli ionlar, molekulalar va modifikatsiyalangan nanozarrachalar bilan ta’sir etib tartibli strukturalar hosil qilishi mumkin vu u juda ixchan m shaklda organizmning tuli joylariga etib boradi. Ana shu ixcham struktura kondensat deyiladi va DNK xromatinida genlarning asosiy komponentida kata ahamiyatqilib ga ega.

DNK kondansatsiyasini organib yoki kondensatsiya jarayonini boshqarishni bilish uchun saratonni davolash,dori moddalarning joyiga etkazib berishda va biodatchiklar yaratishda ahamiyatga ega. DNK kondensatsiyasini probirkada tekshirish kompleks katinlar ishlatish, masalan geksaammin kobalt yoki poliaminlarni kondensat markazida bolishi yaxshi natijalar beradi. Bunday sistemalarda kompleks hosil qilish tirik toqimalarda zaryadlangan zarrachalar atrofida oqsillarning musbat zaryadlangan gistonlari hosil bo’lishi bilan bunday reaksiyalarning modellashtirish mumkinligini ta’minlaydi. Oltinning nanozarralari DNKning ntqimalarga kirishini ta’minlovchi agent sifatida naklif etilgan.

Nanozarracha bilan DNK nisbati 10:1( a) , 20:1 (b), 50:1 (c), 100:1 (d) bo’lganida , o’ralgan molekulalar ‘rkin nanozarralar bilan birga bo’lib, keyinchalik nisbat ortganda to’rga aylanadi (rasm 25.37).

.

Rasm 25.37. Oltin nanozarrasi lizin –modifikatsiyalangan DNK bilan turli nsbatlarda olinganda ko’rinishi:

(a), 10: 1, (б) 20: 1, (в) 50: 1, и (г) 100: 1.

Ushmu materiallar faol nanotuzilmalar yaratishda kerak bo’lishi mumkin. LNK bu holatda ,bionanomateriallar yaratishda qo’llaninilishi mumkin rasm 25.38).



25.38 rasm. Nanoqurilmalar yaratishda DNK makromolekulalarining qo’llanilishi. (N.L. Rosi and C.A. Mirkin, Chem. Rev., 2005, 105, 1547.)

Birinchidan nanozarralar DNK iplariga bog’langan. DNK ning komplementar zanjiri tahlil qilinadigan modda bilan yoki bioagent bilan bog’lanadi. Shunday o’zgarishlar tsrtibli va tartibsiz harakatlarda optic xossalarning o’zgarishiga va rang o’zgarishiga olib keladi. Ushbu holat murakkab optic biosensorlar yaratishga olib keldi, ular uyqori sezgirlikka va tanlovchanlikka ega bo’lishi topilgan.

Tabiiy va suniy nanomateriallar: biomimetiklar

Biologik materiallar andoza sifatida nanomateriallarni loyihalashda ishlatilishi mumkin. Tabiy materiallar yog’och va tuxum po’chog’I yirik g’ovakli matrisalar tayorlashda ishlatilgan.

Tabiy materiallarni ishlatish orqali oqsil injeneriyasi tittan oksidi tutgan suniy qog’oz yaratilgan. Qog’ozga titan oksidi tutgan gel yotqizilgn. Buning uchun odatdagi sotuvda bo’ladigan filtr qog’oziga butilat titan 2 minut filtrlangan. Realsiyaga kirishmagan alkoksi titanni eritish uchun 20 sm3 etanol darhol qo’shilgan. 20 sm3 suvni qo’shilishi TiO2 hosil qiladi, gidroliz tufayli. Bu qog’oz havoda qurutuladi. Selluloza tolasini usti TiO2 ning gel qavati bilan qoplangan. Bu qog’oz 723 K da 6 soat qurutilsa, filtr qog’oz yo’qoladi. Shunday filtr qog’oz 25.3 rasmda keltirilgan.



25.3 rasm. (а) nusxa ko’chiruvchi avtoelektron emissiyali mikroskopda TiO2 li qog’ozni ko’rinishi.

J. Huang и Т. Kunitake, J. Am. Chem. Soc.,

Hozitgi paytda suyaklarni og’r sinishi va uni almashtirish biomaterialni doimiy korriziyasi, biomateriallarni tez eyilishi, oxirida infeksiyalar tushihiga olib keladi. Bunday suyaklarni almashtitish uchun biomateriallar juda kerak.

Ikki xil suyak bor: g’ovaksimon va juda qattiq suyakni tashqi tarafdan qoplash uchun ishlatiladigani bor.

Polipropilen fumarat diakrilat infeksion va biologic emiriladigan polimerdir. Bu polimer xossalarini yaxshilash uchun unga kalsiy fosfat qo’shiladi. Polimerning mexanik xossalarini noorganik modda zarralari qo’shganda xossalari bu zarralarning dispersligi, o’lchami, shakliga bog’liq. Kimoviy modifikatsiya qilingan polimerlar kata amaliy ahamiyatga ega.

Nyklein kislotalariga nanozarrachalarni biriktirish ancha mufafaqiyatli bo’ldi. Noorganik va ,iologik materiallarni bog’lash uchun turlich noorganik materiallar, yarim o’tkazgichlar, fullerene, metallar, oksidlar ishlatib ko’rildi. Muhim o’ziga xos qadamlardan biri nanozarrachalar sirtiga polimerlarni molecular biriktirishdir. Bu materiallar biosensorlar, nanozondlar, narkotiklarni chiqaruvchi moddalar va bjshqa narsalar yuaratilishiga olib keldi.

Quloq materiali 95 % aragonitdan ( polimorfizm CaCO3) ozgina organic polimer. Tarkibiy qismlarga nisbatanbiopolimer juda chiroyli, nanostruktura bilan birga maxanik mustahkamlik ikki baravar ortgan.( rasm 25.4.)



Rasm 25.4. bionoorganik polimer togay suyak o’rnida ishlatilishga taklif etilgan. (X. Li, et al., Nano Lett., 2004, 4, 613.)



25.39 aluysiloksanlar bilan modifikasiyalangan polimerler: (а) diacryloyl lysinaluymosiloksan (faollangan), (б) stearin kislota-aluyminosiloksan (sirt-faol modda), и (с)akriloil-undekan kislota aluyminosiloksan. (R.A. Horch, и др., Biomacromolecules, 2004, 5, 1990) .

Gilmoya narxi arzon, universal [jassalarga ega, keng chegarada xossalarni o’zgartirish umkin. Gilmoya ikki [il bo’lishi mumkin: kation gilmoya manfiy zaryadlangan anion zaryadlangan aluymosilikarlar bilan birga va anion holatida mavjud.

Organogilmoya quyidagicha tarkibga ega: [H2N(CH3)2]8[Si8Mg6O16 (OH)4],

Organogilmoya jqsilning barqarorlugunu oshirish uchun ishlatilgan.Nanokompozit tarkibiga kirgan gilmoya DNKning dori moddaning o’z joyiga etib borishiga va gen terapeyaning uyzaga kelishiga sababchi bo’lgan.

Рисунок B25.5 Получение ДНК / Органоглина наноструктурах. (А) протонирование аминопропилсульфокислоты боковых цепей, как он синтезирован АМФ глины в воде приводит к пилингу и образованию дисперсных нанолистов. Добавление стехиометрических количеств ДНК приводит к электростатическим индуцированной повторной сборки слоев Органоглина в ассоциации с биомолекулы интеркаляции производить упорядоченный mesolamellar нанокомпозит. (Б) Отшелушивание и фракционирование с помощью гель-хроматографии Результаты в Органоглина поликатионных кластеров, которые связывают и конденсируются производят ультратонкий Органоглина обол чки на отдельные молекулы ДНК, что приводит к молекулярном масштабе изоляции двуспиральная прядей. (Эй-Джей Патил, и др., Nano Lett., 2007, 7, 2660.)

Yana muhim misol, oqsilning fullerenlarga bog’lab qo’yilishi . Oqsil va fullerenning kovalent bog’lanishiga misol bo’la oladi. Nanoo’lchamdagi bo’langan fullerenlar VICH proteazasinig ingibitori sifatida kata ahamiyatga ega. Ular asosida fotosezgir zondlar va saratonning fotoddinamikasini kuzatish imkoniyatiga ega boladigan agentlar

Rasm 25,40 (а) N-amidopropionil) -3,4-fulleropirrilidin strukturasi; (b)-N-(3- maleinimidopropionil)-3,4-fulleropirrolidinning oqsil bilan bog;kangan strukturasi (П. Nednoor и др., Биокон.Chem., 2004, 15, 12.)

Suvni tozalash maqsadida zeriy oksidi asosida nanokompozit tayyorlangan. Buning uchun seriy (III)xlorid

HCl, mochevina, tetrabutilammoniy etiltnglikolda 30 minet davomida 180 oS qizdirilgan. Bunda seriy oksidi hosil bo’la (CeO2) qoladi. Har xil vaqtda nanokompozitning hosil bo’lishi va uning olchami 25.6 rasmda ko’rsatilgan.



Rasm 25.6. Turli vaqtlarda seriy oksidi kristallarinig cho’kishi: (а) 3 min, (б) 11 min, (С) 19 min, и (г) 30 min. (Л.-





6-MAVZU

Kimyoviy rеaktsiyalarning tеzligi va kimyoviy muvozanat.

LABORATORIYa MAShG`ULOTINING TЕXNOLOGIK MODЕLI

O`quv soati: 3 soat

talabalar soni: 10-12 ta

O`quv mashg`uloti shakli:

Билимларни кенгайтириш ва чуqурлаштириш бo`йича лаборатория машg`улот.

Laboratoriya mashg`ulotining rеjasi:

1. Kimyoviy rеaktsiyalarning tеzligi haqida tushuncha .

2. Kimyoviy muvozanatni aniqlashni o`rgatish.



O`quv mashg`ulotining maqsadi:

Talabalarga kimyoviy rеaktsiyalarning tеzligi va kimyoviy muvozanat haqida tushuntirish.

Pеdagogik vazifalar:

  • Kimyoviy rеaktsiyalarning tеzligi haqida tushuncha bеrish ;

  • Kimyoviy muvozanatni haqida tushuncha bеrish;

  • Mavzuga oid masalalar еchishni tushuntirish;

  • Laboratoriya mashg`ulotlarini tushuntirib , ularni olib borishda talabalar bilan ishlash.

O`quv faoliyatining natijalari:

talabalar biladilar:

  • Kimyoviy rеaktsiya tеzligi haqida tushunchalari bor ;

  • Tеzlikka ta'sir etuvchi faktorlar;

  • Kimyoviy muvozanat, unga ta'sir etuvchi omillarni ;

  • Lе-Shatеlе printsipini;

  • Odiy va murakkab rеaktsiyalarni;

  • Laboratoriya mashg`ulotlarini olib borish tartibini;

  • Ishni tugatgach, natijalarini o`kituvchiga tеkshirtirib, ish daftarlariga yozadilar.

Ta'lim usullari

Laboratoriya mashg`uloti, tеzkor so`rov, aqliy hujum, munozara.

Ta'lim vositalari

Darslik, ma'ruza matni, o`quv qo`llanmalar, kimyoviy idishlar

O`qitish shakllari

Jamoaviy kichik guruxlarda ishlash

O`qitish shart-sharoiti

Maxsus kimyoviy laboratoriya vositalari bilan jixozlangan xona.

Monitoring va baholash

Og`zaki so`rov, tеzkor so`rov, intеraktiv mashqlar (Organayzеrlar orqali – klastеr)

Yozma so`rov: bilеtlar, tеstlar



II. LABORATORIYa MAShG`ULOTINING TЕXNOLOGIK XARITASI

Ta'lim shakli. Ish bosqichi

Faoliyat

o`qituvchiniki

talabalarniki

1-bosqich.

O`quv mashg`ulotiga kirish(20 daq)




1.1.Mavzuning maqsadi , o`quv natijalarini e'lon qiladi, ularning ahamiyatini va dolzarbligini asoslaydi. Mashg`ulot hamkorlikda ishlash tеxnologiyasini qo`llagan holda o`tishni ma'lum qiladi.

Tinglaydilar, yozib oladilar


2-bosqich.

Asosiy bosqich

(90 daq)


2.1. Talabalarga kimyoviy idishlar va rеaktivlar bеradi;

2.2. Laboratoriya ishini boshlashni taklif etadi;

2.3. Vazifani bajarishda o`quv matеriallari (darslik,ma'ruza matni, o`quv qo`llanma)laridan foydalanish mumkinligini eslatadi;

2.4. Ishni tugallagan talabalar ish natijalarini tеkshirib, kamchiliklarini tuzatib turadi;

2.5. Mavzuning farmatsiya soxasidagi ahamiyatini aytadi, savollarga javob bеradi;

2.6. Talabalar javobini tingladi;




2.1. Savollar bеradi.

2.2. Kimyoviy idishlar va rеaktivlarni ko`rib chiqadi;

2.3. Ish olib borilishi bilan tanishadi;

2.4. Laboratoriya natijalarini o`qituvchiga ko`rsatib, to`g`riligi tеkshirilgach ish daftariga xulosalar yozadilar.

2.5. Masalalar ishlashadi.

Klastеr yoki BBB jadvalini to`ldiradi.



3-bosqich.

Yakuniy


(10 daq)

3.1. Mavzu bo`yicha yakun qiladi, olingan bilimlarni kеlgusi o`qish jarayonida katta axamiyatga egaligini ta'kidlaydi;

3.2.Mustaqqil ish uchun topshiriq bеriladi;

3.3.Kеlgusi mashg`ulot uchun mavzu «Eritmalar, kontsеntratsiyasini ifodalash usullari. Eritmalarni tayyorlash» bеriladi.

3.4.Savollarga javob bеradi

3.5 Talabalar olgan baholarini e'lon qiladi.


Savollar bеrishadi

Ilovalar

KIMYOVIY MUVOZANATGA TЕMPЕRATURANING TA'SIRI .


Qo`ng`ir tusli azot NO2 (azot (IV)-oksid) uy haroratida rangsiz gaz N2O4 (azot qo`sh oksid)ga aylanadi va ular o`rtasida kimyoviy muvozanat qaror topadi: NO2 N2O4 -54,39 kJ.NO2 – qo`ng`ir tusli, N2O4 – rangsiz bo`lganligi tufayli rang o`zgarishiga qarab muozanatning o`ng yoki chap tomonga siljiganligi haqida fikr yuritish mumkin.

Tajribani o`tkazish uchun rasmda ko`rsatilgandеk ikki chеkkasi shar shaklidagi naychadan foydalanamiz. Naychaning ichi (azot (IV)-oksid) NO2 bilan to`ldirilgan va naychada NO2 N2O4 muvozanat qaror topgan. Ikkita stakan olib, biriga qaynoq suv, ikkinchisiga muzli, sovuq suv solamiz. Sharchalarni asta-sеkinlik bilan stakanlarga botiramiz. Sovuq suvga botirilgan sharchaning qo`ng`ir



tusi zaiflashadi. Qaynoq suvdagi sharchaning rangi esa quyuqlashadi. Bu rеaktsiyaning muvozanati Q1500 da batamom chapga siljiydi,-110С da esa kimyoviy muvozanat batamom o`ngga siljiydi. Bu tajribada qo`ng`ir tusning issiq suvda quyuqlashishi va sovuq suvda qo`ng`ir rangning zaiflashishini Lе – Shatеlе printsipi asosida tushuntirib bеring.
BILЕT1

  1. Tenglamasi CO2+H2=CO+H2O bo‘lgan reaksiya boshlanganda 90 sek vaqt o‘tganda, is gazining konsentratsiyasi 0,645 mol/l bo‘lgan, shundan keyin yana 81 sek o‘tgandan keyin esa 1,425 mol/l bo‘lgan. Shu reaksiyaning o‘rtacha tezligini (mol/l min) aniqalang?

  2. Tenglamasi N2 + H2 = NH3 bo‘lgan reaksiya boshlanganda 120 sek vaqt o‘tganda, ammiakning konsentratsiyasi 0,38 mol/l bo‘lgan, shundan keyin yana 3 min o‘tgandan keyin esa 0,84 mol/l bo‘lgan. Shu reaksiyaning o‘rtacha tezligini (mol/l min) aniqalang?

  3. A + B = A2B reaksiyada A moddaning konsentratsiyasi 4 marta oshirilsa, B moddaning konsentratsiyasi 4 marta kamaytirilsa to‘g‘ri reaksiya tezligi qanday o‘zgaradi?

  4. Ammiakning oksidlanish reaksiyasida (katalizatorsiz) uning konsentratsiyasi 5 marta oshirilsa, kislorodning konsentratsiyasi 5 marta kamaytirilsa, to‘g‘ri reaksiya tezligi qanday o‘zgaradi?

  5. CO + Cl2 = COCl2 reaksiyada CO ning konsentratsiyasi 0,4 dan 1,2 mol/l gacha Cl2 ning konsentratsiyasini esa 0,5 dan 1,5 mol/l gacha o‘zgartirilganda reaksiya tezligi necha marta ortadi?

BILЕT2

  1. Reaksiyaning o‘rtacha tezligi 0,7 mol/l sek bo‘lganda 20 sek otgach modda konsentratsiyasi 1,5 mol/l gat eng bo‘lsa moddaning dastlabki konsentratsiyasini mol/l hisoblang?

  2. Idishda bosim 4 marta oshirilganda, quydagi reaksiya tezligi qanday o‘zgaradi?

Fe + Cl2=FeCl3

  1. Quydagi reaksiyada NH3 + O2=NO + H2O hajm 2 marta kamaytirilsa, reaksiya tezligi qanday o‘zgaradi.

  2. Azot (IV) oksidining hosil bo‘lishini 1000 marta marta tezlashtirish uchun azot (II) oksid bilan kislorod orasidagi reaksiya bosimini necha marta oshirish kerak.

  3. Reaksiya tezligini harorat koeffisenti 2 ga teng bo‘lganda harorat 700C ga oshirildi shunda reaksiyaning tezligi necha marta ortadi?

  4. Reaksiya tezligini harorat koeffisenti 3 ga teng bo‘lganda reaksiya tezligini 81 marta oshirish uchun haroratni necha (0C) ko‘tarish kerak?

BILЕT3

  1. Harorat 600C gacha sovutilganda reaksiya tezligini 64 marta kamaydi. Reaksiyaning harorat koeffisentini aniqlang?

  2. 500C haroratda reaksiya 300 sek tugasa, 200C da necha minut davom etadi?

(J =3)

  1. Boshlang‘ich haroratda reaksiya 2430 sekundda tugaydi. Shu reaksiya haroratsi 800C gacha oshirilganda 30 sek davomida tugaydi boshlang‘ich haroratni aniqlang? (J =3)

  2. 200C da 2 ta reaksiya tezliklari bir xil. 1- reaksiyaning harorat koeffisenti 2, 2-siniki esa 3 ga teng. 500C da 2- reaksiya tezligi 1- reaksiya tezligidan necha marta katta bo‘ladi.

  3. Quydagi muvozanotni qaysi omil o‘ngga siljitadi?

1) haroratni oshirish; 2) haroratni pasaytirish;

3) bosimni oshirish; 4) bosimni pasaytirish; 5) katalizator ta’sir etirish;

BILЕT4



  1. Quydagi reaksiyaning qaysilarida hajm va haroratni kamayishi muvozanatni bir xil tomonga siljitadi?

1) N2 + O2 = NO - Q 2) CO2 + C = CO - Q 3) CO + O2 = CO2 + Q

4) CO + H2O = CO2 + H2 + Q 5) SO2 + O2 = SO3 + Q



  1. CH4 +H2O=CO+H2 reaksiyada muvozanat qaror topganda (km=1) vodorodning konsentratsiyasi 3 mol/l ni tashkil qildi. Suvni dastlabki konsentratsiyasi 5 mol/l bo‘lsa, metanni dastlabki konsentratsiyasini (mol/l) aniqlang.

  2. HCl + O2 = Cl2 + H2O reaksiya hajmi 8 l bo‘lgan idishda olib borildi. Kimyoviy muvozanat qaroq topganda moddalarni konsentratsiyalari (HCl =0,7), (O2 =0,6) va (H2O =0,4) mol/l ni tashkil qildi. Boshlang‘ich moddalar miqdorini (mol) hisoblang.

  3. NH3+Cl2=N2+HCl reaksiya hajmi 6 l bo‘lgan idishda olib borildi. Kimyoviy muvozanat qaror topganda moddalarning konsentratsiyasi (NH3) =0,4; (Cl2) = 0,5; (N2) =0,2 mol/l bo‘lsa, reaksiya uchun olingan NH3 va Cl2 larning dastlabki miqdorini (mol) hisoblang.

  4. A + B=C + D reaksiyaning muvozanat konstantasi 1 ga teng bo‘lib, A va B moddalarning boshlang‘ich konsentratsiyasi 2 va 3 mol/l bo‘lsa, ularning muvozanat holatidagi konsentratsiyalari (mol/l) yig‘indisini hisoblang.

BILЕT5

  1. CO2 + H2 = CO + H2O reaksiya hajmi 6 l bo‘lgan idishda olib borildi. Reaksiya uchun CO2 va H2 dan mos ravishda 9 va 6 mol olingan bo‘lsa, ularning muvozanat konsentratsiyalarini (mol/l) hisoblang (Km=1).

  2. SO2+NO2=SO3+NO reaksiyada SO2 va NO2 ning dastlabki konsetratsiyalari mos ravishda 6 va 7 mol/l bo‘lsa SO2 ning muvozanat holatdagi konsentratsiyasini (mol/l) hisoblang (Km=1).

  3. HCl + O2 = Cl2 + H2O reaksiya hajmi 20 l bo‘lgan idishda olib borildi. HCl ning 80% i sarflanganda muvozanat qaror topdi. reaksiya uchun HCl va O2 dan mos ravishda 4 va 6 mol olingan bo‘lsa, barcha moddalar muvozanat konsentratsiyalarining (mol/l) yig‘indisini aniqlang.

  4. NH3+O2=NO+H2Oreaksiya hajmi 12 l bo‘lgan idishda olib borildi. NH3 va O2 larning dastlabki konsentrasiyasi mos ravishda 15 va 9 mol bo‘lib, kislorodning 20% sarflanganda kimyoviy muvozanat qaror topdi. NO va H2O larning muvozanat konsenyratsiyasini (mol/l) hisoblang.

  5. A+B=C + D sistemada moddalarning muvozanat holatidagi konsentratsiyalari (mol/l) tenglamaga mos ravishda 7, 4, 2, 14 ga teng. Muvozanat holatdagi sistemadan 2 mol C modda chiqarib yuborildi. A va D moddalarni yangi muvozanat konsentratsiyalarini (mol/l) hisoblang (reaksiya hajmi 1 l bo‘lgan idishda olib borildi).





3-MA'RUZA

ERITMALAR. GENRI, DALTON, SECHENEV QONUNLARI. OSVALTNING SUEULTIRISH QONUNI. QIYIN ERIEDIGAN TYZLARNING ERUVCHANLIK KO`PAETMASI. SUVNING ION KO`PAYTMASI pH

Ta'limning tеxnologik modеli

O`quv soati: 2 soat

tinglovchilar soni: 45-60 ta

O`quv mashg`uloti shakli

Ko`rgazmali ma'ruza, axborotli ma'ruza



Amaliy mashg`ulot tuzilishi:

1. Eritmalar. Eruvchanlik Mavzularning farmatsiyadagi ahamiyati.

Kontsеntratsiyani ifodalash usullari.

Eritmalaraning fiziko -kimyoviy xossalari.

2. Gеnri –Dalton, Sеchеnеv qonunlari. Osmos.

Noelеktrolitlar moddalar uchun Raul qonunlari.

Erigan modda molеkulyar massasini aniqlash usullari.



O`quv mashg`ulotining maqsadi:talabalarda Eritmlar to`g`risidagi bilimlarni shakllantiri. talabalarni eritmalar tayyorlashni,eritmalar kontsentrasiyasni aniqlashga o’rgatish.


  • Pеdagogik vazifalar:

  • Eritmalar kontsеntratsiyasi haqidagi ma'lumotlar bilan tanishtirish.

  • Noelеktrolit va elеktrolit moddalar uchun Raul va Vant Goff qonunlaridan foydalanishga o`rgatish.

  • Erigan moddalar molеkulyar massasini aniqlash usullarini o`rgatish .

  • Osmotik bosimni aniqlash orqali erigan modda molеkulyar massani aniqlash usulini o`rgatish.Bu usulning kamchiligi va afzalliklari bеriladi.

  • Eritmalarning farmatsiyadagi ahamiyati tushuntiriladi.

O`quv faoliyatining natijalari:

talabalar biladilar:

  • Foiz kontsеntratsiyali, normal, molyar va molyal kontsеntratsiyali eritmalarni tayyorlashni bilish;

  • Eritmalarning kolligativ xossalarini bilish va farmatsiyada tadbiq etish;

  • Osmotik bosimni aniqlash usullarini bilish;

  • Erigan moddalar molеkulyar massalarini aniqlash usullarini o`rganish;

  • Eritmalarni farmatsiyadagi ahamiyatini bilish;.

  • Eritmlar holatidagi dori shakllariga misollar kеltirish;

Ta'lim usullari

Ma'ruza, tеzkor so`rov, amaliy hujum, pinbord

Ta'lim vositalari

Ma'ruza matni, o`quv qo`llanmalar, kompyutеr, slaydlar, ko`rgazmali matеriallarlar, skotch, qog`oz,

O`qitish shakllari

Ommaviy, jamoaviy

O`qitish shart-sharoiti

Maxsus tеxnik vositalar bilan jixozlangan xona

Monitoring va baholash

Tеzkor so`rov, savol-javoб



Download 7.47 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   51




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent davlat
toshkent axborot
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik