Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti ekologiya va tabiatni muhofaza qilish


Mavzu: Biotsenoz va uning strukturasi



Download 0.88 Mb.
bet76/164
Sana31.10.2020
Hajmi0.88 Mb.
1   ...   72   73   74   75   76   77   78   79   ...   164

Mavzu: Biotsenoz va uning strukturasi.



Reja:
6.1. Biotsenoz tushunchasi. Tabiiy jamoalarning xususiyatlari. 6.2. Biotsenozning tur tuzilmasi.

6.3. Biotsenozning joy va ekologik tuzilmasi.
Tayanch iboralar: Biotsenoz va biotop, boy va kambag’al biotsenoz. Dominant va edifiqator tur. Fototsenoz, fitotsenoz pog’onalari.


    1. Biotsenoz tushunchasi. Tabiiy jamoalarning xususiyatlari.

Har qanday tirik organizm ko’plab boshqa oragnizmlar orasida yashaydi va bu organizmlar bilan turli xil munosabatlarga kirishadi. Bu munosabatlar organizmlar uchun foydali ham zararli ham bo’lishi mumkin. Organizmlarni o’rab turgan tirik muhit biotsenotik muhit deyiladi. Har qanday tur boshqa turlar bilan tasodifiy guruhlar hosil qilmasdan, balki bir biriga moslashgan turlargina birga yashaydi. Birga yashaydigan va o’zaro boglangan organizmlar guruhlari biotsenozlar deb ataladi. Biotsenozdagi organizmlarning abiotik omillarga extiyoji bir biriga yaqin bo’ladi. Tirik organizmlar tabiiy jamoalari o’zining tuzilish va faoliyat ko’rsatish, rivojlanish qonunyatlariga ega. Organizm usti tuzilishiga ega bo’lgan tabiiy jamoalar quyidagi xususiyatlari bilan ayrim olingan organizmlardan farq qiladi.

  1. Jamoalar hamma vaqt atrof muhitda mavjud bo’lgan tayyor qismlardan yuzaga keladi va tuziladi. Ayrim olingan individ esa embrion xujayralarining asta sekin mutaxasislashuvi natijasida yuzaga keladi.

  2. Jamoaning qismlari almashinib turishi mumkin. Jamoada bir tur uxshash ekologik extiyojlarga ega ikkinchi to’rni o’rnini egallashi mumkin. Bunda jamoada xech qanday yo’qotish bo’lmaydi. Ayrim olingan organizm qismlarini esa almashtirib bo’lmaydi.

  3. Agar ayrim organizmda organlar faoliyatida doimiy muvofiqlik mavjud bo’lsa, jamoalar qarama-qarshi jarayonlar muvozanati asosida qaror topgan. Masalan, o’lja va yirtqich bir-biriga qarama qarshi kuchlar, lekin ular birga, bitta tabiiy jamoada yashaydi.

  4. Jamoalar bir to’rning ikkinchi tur tomonidan miqdoriy boshqarilishiga asoslangan.

  5. Organizm o’lchamlari genetik dastur bilan chegaralangan. Organizm usti sistemalarning o’lchami esa tashqi sabablar bilan chegaralangan. Jamoalar shartli chegaraga ega. Abiotik muhitning biotsenoz egallab turgan qismi biotop deb ataladi.




    1. Download 0.88 Mb.

      Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   72   73   74   75   76   77   78   79   ...   164




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
sinflar uchun
pedagogika universiteti
bilan ishlash
таълим вазирлиги
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
haqida umumiy
fizika matematika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat
universiteti fizika
Buxoro davlat
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti