Abuzalova M


Shakliy  (simvolik)  tamoyil



Download 1,77 Mb.
Pdf ko'rish
bet184/186
Sana31.07.2021
Hajmi1,77 Mb.
#133428
1   ...   178   179   180   181   182   183   184   185   186
Bog'liq
tilshunoslikka kirish
10-sinf-ona-tili-va-adabiyot-test-1-4-chorak, 10-sinf-ona-tili-va-adabiyot-test-1-4-chorak, 2 5197649995758568646, fuqorolikdan nazorat savollariga javoblar (2), fuqorolikdan nazorat savollariga javoblar (2), fuqorolikdan nazorat savollariga javoblar (2), Fuqarolik, Ekologiya, 6-Mavzu Qishloq xo’jalik ekologiyasi.-1, Amirov Toxir Agrokansalting kurs ishi - копия, 507, 1311-fu-arolik-zhamiyatining-izhtimoij-tuzilmasi, 1311-fu-arolik-zhamiyatining-izhtimoij-tuzilmasi, 1311-fu-arolik-zhamiyatining-izhtimoij-tuzilmasi, Adabiyotlar
Shakliy  (simvolik)  tamoyil.  Bu  prinsipga  ko`ra,  odatda,  boshqa  tillardan 
olingan  so`zlar  o`sha  tillarda  qanday  yozilsa  shunday  yozamiz:  Nyu-York, 
kilogramm, kross,taassurot, koeffitsiyent, trolleybus kabi. 
Ma‟lumki,  o`zbek  xalqi  qarib  70  yil  davomida  kirill  yozuvidan  foydalanib 
keldi.  Kirill  yozuvining  imlo  qoidalari  1956-yil  4-aprelda  hukumat  tomonidan 
tasdiqlangan  edi.  Unga  ko`ra,  o`zbek  orfografiyasining  asosiy  qoidalari  72 
moddadan  iborat  bo`lib  ularning  ba‟zilari  o`zbek  tilining  tabiatiga  hamma  vaqt 
ham  mos  kelavermasdi.  Chunonchi,  е,  ѐ,  ю,  я  grafemalari,  ц  harfi,  ayirish, 
yumshatish belgilari (ъ, ь) bilan bog`liq o`rinlar shular jumlasidandir. 
O`zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 13-sessiyasi (1993-yil 2-sentabr) 
da  “Lotin  yozuviga  asoslangan  o`zbek  alifbosini  joriy  qilish  to`g`risida”   
O`zbekiston  Respublikasining  Qonuni  qabul  qilindi.  Bu  qonunni  joriy  qilish 
to`g`risida prezident farmoni ham e‟lon qilindi. 1995-yil 24-avgustda O`zbekiston 
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Lotin yozuviga asoslangan o`zbek tilining 


asosiy  imlo  qoidalarini  tasdiqlash  haqida”gi  339-son  qarori  qabul  qilindi.  Yangi 
imlo  qoidalari  82  –  moddadan  iborat  bo`lib,  unda  harflar  imlosi,  asos  va 
qo`shimchalar  imlosi, qo`shib  yozish, chiziqcha  bilan  yozish, ajratib  yozish, bosh 
harflar imlosi, ko`cherish qoidalari alohida bo`limlarda ko`rsatilgan.  
Ma‟lumki,  orfografiya  adabiy  tilning  talaffuzini  o`rganuvchi  orfoepiya  bilan, 
alifbo  bilan  uzviy  bog`liqdir.  Orfografiya  bilan  orfoepiya  adabiy  tilni 
takomillashtirishda, uni muntazam bir shaklga solishda muhim rol o`ynaydi. Lotin 
alifbosiga asoslangan imlo qoidalarida juda ko`p o`rinlarda orfografiyaning adabiy 
talaffuz me‟yorlari bilan muvofiqlashganligini ko`rish mumkin. Masalan,  
1) 
mo`tabar,  mo`jiza,  mo`tadil  kabi  arab  tilidan  o`zlashgan  so`zlar 
tarkibidagi  o`  unlisi  cho`ziq  aytiladi  va  yozuvda  ulardan  keyin  tutuq 
belgisi ishlatilmaydi; 
2) 
parvo,  mavqe,  mavzu,  avzo  so`zlariga  I,  II  shaxs  egalik  qo`shimchalari 
qo`shilganda  bir  y  tovushi  qo`shib  aytiladi  va  shunday  yoziladi; 
parvoyim, parvoying, … mavqeyim…; 
3) 
ruscha  цилиндр,  кварц,  акция,  конституция,  лицей,  милиция  kabi  
o`zlashgan  so`zlar  tilimizda  o`zbekona  talaffuzga  muvofiq  yoziladi: 
silindr, kvars, aksiya, konstitutsiya, litsey, militsiya va hokazo. 
Demak,  orfografiya  va  orfoepiya  og`zaki  hamda  yozma  nutqni  bir  –  biriga 
yaqinlashtirishda, milliy – adabiy tilning birligini yaratishda muhim ahamiyat kasb 
etuvchi mushtarak sohalardir. 
 

Download 1,77 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   178   179   180   181   182   183   184   185   186




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash