A qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika instituti texnologiya ta



Download 0.93 Mb.
Pdf ko'rish
bet17/76
Sana29.08.2021
Hajmi0.93 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   76
 

             Umumiy  ma’lumot.  Metallarning  zarbiy  qovushoqligi  deb,  uning  zarb 

kuchlariga  (dinamik  zo’riqishlarga)  sinmay  qarshilik  ko’rsata  olish  qobiliyatiga 

aytiladi. Metallarning zarbiy qovushoqligi Kopyor mayatnigida aniqlanadi.  

Ma’lumki, ko’pgina metallar statik kuchlar ta’siriga  yaxshi chidasada, zarbiy 

kuchlar  (dinamik  kuchlar)  ta’siriga  yaxshi  bardosh  bera  olmaydi.  Zarbiy  kuchlar 

ta’sirida ishlaydigan turli detallar  (masalan,  tirsakli vallar, shatun, porshen, vagon 

o’qlari  va  boshqalar)  ham  statik,  ham  dinamik  kuchlar  ta’sirida  ishlagani  sababli, 

ularning bu kuchlarga qarshilik ko’rsatish xususiyatlarini bilish katta ahamiyatga ega.  




 

17 


 

Buning uchun sinaluvchi metalldan o’rta beli bir tomonidan  ozgina kertilgan  

kvadrat  shaklidagi  standart  namuna  yasalib,  so’ngra  bu  namuna  mayatnikli  kopyor  

yordamida sinaladi. 

Zarbiy  qovushoqlikni  aniqlash  sovuq  temperaturalarda  ishlaydigan  hamda 

sovuqdan  sinadigan  materiallar  uchun  juda  muhimdir.  Sovuqdan  sinish  bu  past 

temperaturalarda zarbiy qovushoqlikning kamayishidir. 

Zarbiy  qovushoqligi  aniqlanadigan  material  (metall  va  qotishmadan 

tayyorlanadigan namunalar) juda katta tezlik bilan deformatsiyalanib, mo’rt holatda 

yoki sovuq holatda sinishga qanchalik moyilligi aniqlanadi. 

 Odatda,  uglerodli  va  legirlangan  konstruktsion  po’latlar  zarbiy  zo’riqishga 

sinaladi. Toblangan, kam uglerodli po’latlar hamda aromatik uglevodorodlar asosida 

olingan  plastmassalar  va  shu  kabilarni  zarbiy  qovushoqlikka  sinash  maqsadga 

muvofiq bo’lmaydi. Plastmassalarning zarbiy qovushoqligi DINSTAT deb ataluvchi 

asbobda standartlarga asosan aniqlanadi.

  

Bu  usuldа  mеtаllning  zаrbiy  qоvushоqligini  аniqlаsh  uchun  аvvаl 



mаyatnikning  nаmunаni  sindirishgа  sаrflаgаn  ishini  аniqlаsh  kеrаk.  Аgаr  kоpyor 

mаyatnigining  erkin  tushish  bаlаndligini  H  bilаn,  nаmunаni  sindirishdаn  kеyingi 

ko’tаrilish  bаlаndligini  h  bilаn  bеlgilаsаk,  bu  bаlаndliklаr  аyirmаsi  (H-h)  ning 

mаyatnik  оg’irligi  (Q)  gа  ko’pаytmаsi  nаmunаni  sindirishgа  sаrflаngаn  ishning 

qiymаti bo’lаdi, ya’ni :  

)

(



h

H

Q

A



bu yеrdа, А - nаmunаni sindirish uchun sаrflаngаn ish, J; 



 

    Q - mаyatnikning оg’irligi, N; 

 

    H - mаyatnikning zаrbgаchа ko’tаrilgаn bаlаndligi, m; 



 

    h - mаyatnikning zаrbdаn kеyingi ko’tаrilish bаlаndligi, m. 




Download 0.93 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   76




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
matematika fakulteti
tashkil etish
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi muhammad
fanining predmeti
pedagogika universiteti
bilan ishlash
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
nomidagi samarqand
fizika matematika
Ishdan maqsad
haqida umumiy
fanlar fakulteti
sinflar uchun
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
Ўзбекистон республикаси
moliya instituti
Referat mavzu
umumiy o’rta
Toshkent axborot
Alisher navoiy
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
nazorat savollari
Samarqand davlat