7-Mavzu: Chiziqli dasturlash. Chiziqli dasturlash algoritmlari Reja: Chiziqli dasturlash



Download 19,67 Kb.
bet1/2
Sana11.01.2022
Hajmi19,67 Kb.
#348532
  1   2
Bog'liq
7-Mavzu Chiziqli dasturlash. Chiziqli dasturlash algoritmlari
2 5219768338598593537, fuqarolik huquqi tushunchasi haqida, Informatika.9-sinflar-uchun, Hatti-harakat lotin, Shaxs tuzulishi, zamonaviy o'zbek adabiyoti yakuniy Avazova, mehmonxona xojaligini boshqarish, 1 MAVZU KOM 2020, 2-Maruza, english 2 kurs, Mg va Km loyihalash YN, ОРАЛИҚ ВА ЯКУНИЙ НАЗОРАТ ТЕСТЛАР 222, 1-Mehnat sotsiologiya, Асосий 2 kurslarga(1), 5559 амалий машулот

7-Mavzu: Chiziqli dasturlash. Chiziqli dasturlash algoritmlari

Reja:


  1. Chiziqli dasturlash

  2. Chiziqli dasturlash masalalari

  3. Chiziqli dasturlashning asosiy teoremalari

  4. Chiziqli dasturlash usullari

Chiziqli dasturlash

Chiyiziqli dasturlash  (ChD) – birinchi va puxta o'rganilgan matematik dasturlash bo'limlaridan biri. Bu "matematik dasturlash" fanining o'zi rivojlana boshlagan chiziqli dasturlash edi. Ushbu fan nomidagi "dasturlash" atamasi "kompyuter uchun dasturlash (ya'ni dastur tuzish)" atamasi bilan hech qanday aloqasi yo'q, chunki "chiziqli dasturlash" intizomi kompyuterlardan matematik, muhandislik, iqtisodiy va boshqa muammolarni echishda keng foydalanila boshlangan vaqtdan oldin ham paydo bo'lgan.
"Chiziqli dasturlash" atamasi ingliz tilidagi "chiziqli dasturlash" ning noto'g'ri tarjimasidan kelib chiqqan. "Dasturlash" so'zining ma'nolaridan biri bu rejalashtirish, rejalashtirishdir.

Shuning uchun ingliz tilidagi "chiziqli dasturlash" ning to'g'ri tarjimasi "chiziqli dasturlash" emas, balki "chiziqli rejalashtirish" bo'lishi kerak, bu esa fanning mazmunini aniq aks ettiradi. Shu bilan birga, chiziqli dasturlash, nochiziqli dasturlash, matematik dasturlash va boshqalar. adabiyotimizda umumiy qabul qilingan va shuning uchun saqlanib qoladi.

Shunday qilib, chiziqli dasturlash Ikkinchi Jahon Urushidan keyin paydo bo'ldi va matematiklar, iqtisodchilar va muhandislarning e'tiborini keng amaliy qo'llash imkoniyati va matematik uyg'unlik tufayli jalb qildi va tez rivojlana boshladi.

Chiziqli dasturlash masalalari. Haqiqiy olamning chiziqli tasviri gipotezasiga asoslanishi mumkin bo'lgan chiziqli dasturlash o'sha jarayonlar va tizimlarning matematik modellarini echishda qo'llaniladi.




Chiziqli dasturlash iqtisodiy muammolarni echishda, masalan, boshqaruv va ishlab chiqarishni rejalashtirishda ishlatiladi; uskunalarni kemalarga, ustaxonalarga optimal joylashtirishni aniqlash vazifalarida; yuklarni tashishning optimal rejasini aniqlash vazifalarida (transport vazifasi); ramkalarni optimal taqsimlash muammolarida va boshqalar.

Chiziqli dasturlash (СhD) muammosi, yuqorida aytib o'tilganidek, chiziqli funktsiyaning minimal yoki maksimal qiymatini chiziqli cheklovlar ostida topishdir.

LP muammosi umumiy shaklda (ma'lum ma'noda) kanonik (standart) shakldagi LP bilan bog'liq muammolarni kamaytiradi. Bu boshlang'ich muammodan (umumiy shaklda) yangi LP muammosini (umumiy shaklda) qurishning umumiy usulining mavjudligini anglatadi, uning har qanday optimal echimi asl muammoning optimal echimiga aylantiriladi va aksincha.

(Aslida, bu vazifalar o'rtasidagi aloqa yanada yaqinroq). Shunday qilib, biz umumiy yoki yo'qolgan holda, LP bilan bog'liq muammolarni kanonik yoki standart ko'rinishda o'rganish imkoniyatiga ega bo'lamiz. Shuni hisobga olgan holda, keyingi LP bilan bog'liq muammolarimiz asosan kanonik shakldagi muammolarga bag'ishlanadi.

Chiziqli dasturlash usullari yordamida echiladigan vazifalar doirasi ancha keng. Masalan,

ishlab chiqarishni rejalashtirishda resurslardan maqbul foydalanish muammosi;

aralashtirish muammosi (mahsulot tarkibini rejalashtirish);

omborlarda saqlash uchun turli xil mahsulotlarning maqbul kombinatsiyasini topish vazifasi (inventarizatsiyani boshqarish yoki "xalta muammosi");

transport vazifalari (korxona joylashgan joy, tovarlar harakati tahlili)

Chiziqli dasturlash bu matematik dasturlashning eng rivojlangan va keng qo'llaniladigan qismidir (bundan tashqari, ichiga quyidagilar kiradi: butun, dinamik, nochiziqli, parametrik dasturlash). Bu quyidagicha izohlanadi:

Ko'p sonli iqtisodiy muammolarning matematik modellari kerakli parametrlarga nisbatan chiziqli;

Ushbu turdagi vazifalar hozirgi kunda eng ko'p o'rganilgan. Uning uchun ushbu vazifalar echiladigan maxsus uslublar va tegishli kompyuter dasturlari ishlab chiqilgan;

Bir qator echimlarni topishda ko'plab chiziqli dasturlash muammolari keng qo'llaniladi;

boshlang'ich shakllantirishda chiziqli bo'lmagan ba'zi muammolar, bir qator qo'shimcha cheklashlar va taxminlardan so'ng, chiziqli bo'lishi mumkin yoki ularni chiziqli dasturlash usullari bilan hal qilinishi mumkin bo'lgan shaklga qisqartirishi mumkin.

Har qanday chiziqli dasturlash muammosining iqtisodiy-matematik modeliga quyidagilar kiradi: maqbul qiymatni (maksimal yoki minimal) topish kerak bo'lgan ob'ektiv funktsiya; chiziqli tenglamalar yoki tengsizliklar tizimi ko'rinishidagi cheklovlar; o'zgaruvchilardan negativ bo'lmaganlik talabi.

Umuman masala quyidagicha yoziladi:



(1) (2), (3)

  • Vazifa (2) va (3) shartlarga rioya qilgan holda (1) funktsiyaning maqbul qiymatini topishdir.

  • Cheklovlar tizimi (2) muammoning funktsional cheklovlari, va cheklovlar (3) to'g'ridan-to'g'ri deb nomlanadi.

  • (2) va (3) cheklovlarni qondiradigan vektorga chiziqli dasturlash masalasining yo'l qo'yiladigan echimi (rejasi) deyiladi. (1) funktsiyaning maksimal (minimal) qiymatiga erishadigan rejasi eng maqbul(optimal) deb nomlanadi.


Download 19,67 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash