7-ma’ruza. Teleskoplar va ularning turlari tamoilari, spectral asboblar, radio teleskoplar Kosmik teleskoplar



Download 443.87 Kb.
bet5/5
Sana28.09.2021
Hajmi443.87 Kb.
1   2   3   4   5
Parallaktik qurilmada o‘zaro perpendikulyar o‘qlardan biri olam o‘qi bo‘yicha o‘rnatiladi (68-rasm). Bunda ikkinchi o‘q osmon ekvatori tekisligida yotadi. Agar ekvatorial qurilmada teleskop olam o‘qi atrofida aylantirilsa, obyektivning bosh optik o‘qi sutkalik parallel bo‘yicha, osmon ekvatori tekisligida yotgan o‘q atrofida burilganda esa, og‘ish aylanasi bo‘yicha siljib osmonning ixtiyoriy tomoniga qaray oladi.

Astronomik kuzatishlar uchun qaysi bir qurilma qulay, degan tabiiy savol tug‘iladi. Ma'lumki Yoritgichlarning sutkalik ko‘rinma harakatlari, tekisliklari osmon ekvatoriga parallel joylashgan sutkalik parallellar bo‘yicha kuzatiladi. Binobarin bunday harakatdagi ixtiyoriy Yoritgichning gorizontal koordinatalari {A, h) vaqt o‘tishi bilan o‘zgarib boradi, ekvatorial koordinatalardan og‘ish 8 esa o‘zgarmay qolib, soat burchagi / o‘zgarib boradi. Demak, azimutal qurilmali teleskop bilan ma'lum Yoritgich kuzatilayotgan bo‘lsa, u doim ko‘rish maydonida qolishi uchun teleskopni doimiy ravishda har ikkala - o‘zaro perpendikulyar o‘qlar atrofida burishga to‘g‘ri keladi.

Ekvatorial qurilmada esa teleskopni faqat olam o‘qiga parallel o‘q atrofida Yoritgichning sutkalik harakati tezligida soat mexanizmi deyiluvchi maxsus qurilma yordamida burib, uni ko‘rish maydonining ma'lum qismida qo‘zg‘almas «ushlash» mumkin. Shuning uchun ham ekvatorial qurilma azimutal qurilmaga nisbatan afzal hisoblanadi.

Teleskopning soat mexanizmi-tosh yuklar yoki sinxron elektrodvigatel yordamida ishlovchi mexanizm bo‘lib, uning tekis aylanuvchi o‘qi shkivli (yoki tishli) uzatma orqali teleskopning olam o‘qi bo‘ylab yo‘nalgan o‘qi atrofida birtekis aylantirishga imkon beradi. Teleskop soat mexanizmi yordamida olam o‘qi atrofida, osmonning sutkalik aylanish davriga teng, ya'ni 24 soatli davr bilan aylantiriladi. Shunday qilingandagina kuzatish davomida ma'lum Yoritgich teleskopning ko‘rish maydonida qo‘zg‘almay turadi va natijada yetarlicha katta ekspozitsiya vaqti talab etuvchi obyektlarni (ayniqsa xira obyektlarni) ham rasmga tushirish imkoniga ega bo‘ladi.


Nazorat uchun savollar:
1. Astrоfizikaning asоsiy asbоblari va usullari.

2. Astrоfоtоgrafiya va astrоfоtоmеtriya.
Download 443.87 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat