5-mavzu. Islomdagi mazhablar va yo’nalishlar



Download 45.48 Kb.
bet1/11
Sana15.07.2021
Hajmi45.48 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

5-mavzu. Islomdagi mazhablar va yo’nalishlar

5-MAVZU. ISLOMDAGI MAZHABLAR VA YO’NALISHLAR.



Reja:

1.Islom oqimlari va yo’nalishlari.

2. Suniylik va shialik o’rtasidagi farqlar.

3. Mazhablarning paydo bo’lishi.

4.Hanafiylik mo’tadil mazhab.

Tayanch tushunchalar:

Islom, Iymon, E’tiqod, Ehson, Kalom, Motrudiy, Ash’ariy, A’qida, Qur’on, Hadis, Mazhab, Sunniy, Shia, Fiqh, Xorijiy, Namoz, Zakot, Musnad, Sahih, Hasan, Zaif, Johiliya, Xalifa, Muhojir, Ansor, Sahifa, Mushaf.
1. Islom oqimlari va yo’nalishlari.

Rasululloh (s.a.v.) shunday deganlar:

“Yahudiylar 71 firqaga bo‘linganlar. Nasroniylar 72 firqaga bo‘linganlar. Mening ummatim 73 firqaga bo‘linadi. Ularning hammasi zalolatda bo‘ladilar. Faqat savodi a’zam (mutlaq ko‘pchilik) bo‘lgani hamda mening va ashobimning yo‘lida bo‘lganlar bundan mustasno” Payg‘ambar vafoti haqidagi xabar Madina ahli orasida yoyilgach, ansorlar Bani soida saqfasida Xazraj qabilasining sayidi Sa’d ibn Uboda yoniga to‘plandilar. Ayni paytda musulmonlardan birining Abu Bakr oldiga kelib, Bani soida saqfasida ansorlar Rasululloxga xalifa saylash uchun yig‘ilganlarini xabar berishi e’tiborga loyiq. Chunki xuddi shu ma’lumot musulmonlar o‘rtasida xalifa saylash bir qator murakkab ixtilofiy muammolar bilan amalga oshishidan xabar beradi. Abu Bakr, Umar ibn al-Xattob va Abu Ubayda ibn Jarroxlar Sa’dning betob bo‘lishiga qaramasdan, ansorlarga ma’ruza kilayotgan paytiga etib keldilar. Muhojirlar xalifani Quraysh qabilasidan saylanishini xohlar edilar. Chunki Quraysh qabilasi Arabiston yarim orolida nufuzi yuqori edi. Agar xalifa boshqa qabiladan saylansa, davlat ichida fitna oralashi shubxasiz, chunki muxojirlar birinchilardan bo‘lib payg‘ambarga iymon keltirganlar va Makka mushriklarining azoblarini birga totgan edilar.

Ansorlar esa muhojirlardan ko‘ra xalifalikka o‘zlarini xaqliroq deb bilardilar. Ular payg‘ambar qiyin axvolda qolganda unga yordam qilganlar va o‘z shaharlarining to‘rini bo‘shatib bergandilar va u bilan birga mushriklarga qarshi elkama-elka turib jang qilgan edilar. Muhojirlar xalifalikka Quraysh qabilasining nomzodini qo‘yar ekanlar, payg‘ambarning “Imomlik Quraysh xaqqi”, “Imomlik Qurayshdan, qozilik ansordan va azon chaqirish esa xabashdandir” - degan hadislarini dalil qilar edilar. Ular xalifalikka Umar ibn al-Xattob yoki Abu Ubayda ibn Jarroxning nomzodini ko‘rsatardilar.

Mazkur xalifalikka nomzodlar orasida Payg‘ambarning urug‘idan xalifa saylanish tarafdorlari ham bor edilar. Ular Ali ibn Abi Tolib, Abbos, Zubayr, Fotima va boshqa Xoshim urug‘ining vakillari edi. Ular xalifalikka payg‘ambar oilasidan boshliq saylash ishtiyoqida edilar. Bu guruh xalifalikka Alini, undan keyin uning o‘g‘lini, keyin nabirasini va x.k. saylamoqchi edilar. Ularning ta’birlaricha, o‘rinbosar emas, faqat etakchi imomgina Qur’onni sharx va tafsir qilishi, hadislarni tahlil etishi va shariat ishlarida xukm, fatvo chiqarishi mumkin edi. Shuning uchun ular payg‘ambar izdoshiga xalifa emas, “Imom” laqabini berganlar.

Shu ikki guruh orasidagi kichkina ixtilof islom ummatining Sunniy va Shia oqimlariga bo‘linishiga sabab bo‘ldi.

Abu Bakr xalifalikka saylangach, uni musulmonlar “xalifat Rasulullox”, ya’ni “Payg‘ambarning o‘rinbosari” deb atadilar. Undan so‘ng xalifalikka saylangan Umar ibn al-Xattob payg‘ambarning emas, balki Abu Bakrning o‘rinbosari bo‘lishi kerak edi. SHuning uchun musulmonlar uni “xalifat xalifat Rasulullox”, ya’ni “Payg‘ambar o‘rinbosarining o‘rinbosari” deb atashlari zarur edi. Bunday qiyin talaffuzdan qochish maqsadida Umar ibn al-Xattob o‘zini “Amirul mu’minin”, ya’ni mu’minlarning amiri deb atashlarini ma’qul ko‘rgan edi.

Xalifalik Ali ibn Abi Tolibga etib kelgach, esa uning tarafdorlari uni “Imom” deb atay boshladilar. SHunday qilib, ilk arab xalifalari: xalifa, amirul mu’minin va imom laqablari bilan nomlanganlar.

Shunday qilib Islom dini ikki oqimga bo‘lindi: Sunniylar va Shialar.

Sunniylar oqimining mazhablari quyidagilardan iborat:

Xanafiya, Molikiya, SHofi’iya, Hanbaliya mazhablari.


Download 45.48 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
ta’limi vazirligi
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
bilan ishlash
fanining predmeti
nomidagi samarqand
Darsning maqsadi
maxsus ta'lim
pedagogika universiteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
o’rta ta’lim
Ўзбекистон республикаси
sinflar uchun
haqida umumiy
fanlar fakulteti
fizika matematika
Alisher navoiy
Ishdan maqsad
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
moliya instituti
таълим вазирлиги
nazorat savollari
umumiy o’rta
respublikasi axborot
Referat mavzu
махсус таълим