2. tema: İlimiy izertlew tiykarları. Pedagogika tarwındag`ı izertlewdin` o`zine ta`n ta`repleri. Joba



Download 35.04 Kb.
bet1/2
Sana28.09.2021
Hajmi35.04 Kb.
  1   2

2.tema: İlimiy izertlew tiykarları. Pedagogika tarwındag`ı izertlewdin` o`zine ta`n ta`repleri.
Joba:

1.Pedagogika tarwındag`ı izertlewdin` o`zine ta`n ta`repleri.

2. Bilim, ilimiy biliw, do`retiwshilik, biliwdin` ma`nisi, qa`liplesiwi, rawajlanıwı basqıshları nızamlıqları, xarakterli belgileri ilim rauajlanıwı.

3. İlimiy izertlew qıyın filosofiyalıq mashqala, da`slep sap intellektkal qubılıs, adam ruwxıy iskerliktin` o`zine ta`n qıyın ko`rnisi sıpatında.



Tayanısh tu`sinikler: pedagogika, do`retiwshilik, biliw, ilimiy biliw, filosofiya ha`m ilimiy biliw
1.Mirziyoev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat`iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoydasi bwlimi kerak. – Toshkent: Wzbekiston, 2017.

2. Mirziyoev Sh.M. Harakatlar strategiyasi. Asosiy jadal, taraqqiyot va yangilanish sari. – Toshkent, 2017.

3.Mirziyoev Sh.M. Erkin va farovon Wzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. – Toshkent: Wzbekiston, 2016.

4..Gryaznov V.M. Metodologiya nauchnogo tvorchestva. – M.: RUDN, 2000.

5.Zakin Ya.X., Rashidov N.R. Osnovı nauchnogo issledovaniya. – T.: Wqituvchi, 1981. – 208 s.

6.. Davronov Z. İlmiy ijod metodologiyasi. – T.: İqtisod-Moliya, 2007.

7..Vvedenie v nauchnoe issledovanie po pedagogike: Ucheb. posobie dlya studentov ped. institutov / Pod red. V.İ. Juravleva. – M.: Prosveshenie, 1988. - 239 s.

8. Kafarov V.V. Metod kibernetiki v ximicheskoy texnologii. - M.: Ximiya. 1991.

9. Siddiqov A.M. Rozenblit M.S. Praktikum po metodologii nauchnıx issledovaniy. - M.: MLTİ, 1986.

Ha`zirgi da`wirde, u`shinshi tolqın tsivilizatsiyasi, postindustrial, xabar ja`miyeti dwirinde ilim ha`m texnika rawajlanıwı, sol tiykarda materiallıq ekonomikalıq tiykarı sotsiallıq islep shıg`arıwdın` rawajlanıwın belgilewshi faktorlar esapalanadı.

Filosofiya ilimleri entsiklopediyasında Gegel` ilim sistemalı xarakterge iye ekenligin ko`rseter eken, tiykarınan «İlim - ma`nisi jag`ınan sistema, sebebi» shınlıq konkretlik sıyaqlı o`z ishinde a`wij alıwshı birlik, yag`nıy – bir pu`tinlik» dep atap ko`rsetti Gegel`. 1 Gegel` G. Entsiklopediya filosofskix nauk. T. 1. M.: Mısl`, 1974, s. 100.İlimiy fakt, gipoeteza, kontseptsiya, teoriya, ilimiy nızam ilimiy biliw sistemasının` quramlı elementi dep alıp qaraladı. İlimiy izertlew ilim sistemasında barlıq quramlı elementlerdin` mazmunın rawajlandırıp baradı bayıtadı. Bul jerde do`retiwshilik sistema sıpatında qatnasadı ilim sistemag`a baylanıslı jetilistirilip nur tartıp turadı. İlimiy izertlew – bul alım, izertlewshinin`, jaratıwshlıq qa`biletleri ha`m sheberliginin`, tırısqaqlıg`ı anıqlaw, juwmaqlaw maqseti – jan`a naqlı ilimiy bilim alıwg`a umtılıwdın` ko`rnisi bolıp tabıladı. Haqıyqıy ilimpazdın`, bolmısının`, onın` o`mir su`riwinin`, do`retiwshilik umtılıwında, turaqlı izertlewge sho`lewinde ko`rinedi. İlim – bul rawajlanıwshı, oiwshi bilim sisteması, adamnın` a`tripında a`lemdi, sozılmalı assimilyatsiyag`a, qorshag`an shınlıqtın` bolıwı tuwralı anıq teren` xabar alıwg`a, usınday xabardı alıwg`a ha`m saqlawg`a, qayta islewge ha`m onnan paydalanıwg`a bag`darlang`an sotsial sananın` ayırıqsha forması.

Bu`gingi ku`nde ilimnin` ja`miyetlik sananın` arnawlı forması sıpatında ha`zirgi zaman postindustrial, xabarlasqan arxetipidan, bekkem orın alg`an. Ha`zirigi zaman sotsial bolmıstag`ı jedel rawajlang`an sotsial institutlardın` biri sıpatında ilim ko`plep sotsiallıq jaqtan ayrıqsha rol` oynamaqta, evristik, epistemologiyalıq, xabar, a`meliy, texnikalıq funktsiyalardı orılap atır.

Bazar ekonomikası rawajlang`an, aldın`g`ı texnologiya ha`m infrastruktura ma`mleketlerde ilimiy izertlew iskerligi menen jug`ıllanıw ju`da` abroylı ha`m paydalı: ilimiy biliwdi o`siriwge intellektual ha`m materiallıq resusrlardı jaylastırıw jaylastırıw u`lken dividentler keltiretug`ın paydalı biznes dep alıp qaraladı. İlimnin` epistemolgiyalıq sebepler arasında insaniyattın` o`z turmıslıq iskerligin sırtqı sharayalardı sa`ykeslesiw barısında iskerlik tilge alınadı.

2.İlim sotsial institut sıpatında ha`zirgi zaman ja`miyeti turmısında u`len rol` oynaydı. İlim o`zine ta`n funktsiyalardı orınlaydı.

- ilimnin` sa`ykeslestiriwshi funktsiyası turmıslıq iskerlitin` ta`biyiy ha`m sotsial sharayatlarg`a sa`ykeslesiw qa`biletin qa`liplestiredi;

- ilimnin` aktivlestiriwshi funktsiyası ja`miyette ta`biyatta salıstırmalı a`meliy o`zertiriwshi iskerlik tendentsiyalardı qa`liplestiredi;

- ilimnin` variativ fukntsiyası o`zin qorshag`an ortalıqqa salıstırmalı ja`miyettin` qolaylı minez-qulqın qa`liplestiredi;

- ilimnin` monotoring funktsiyası ta`biyatta baqlaw ha`m qadag`alaw global sistemasın, mısalı, ekologiyalıq, laboratoriyalar meteorologik stantsiyalar ha`m sputnik, astrofizik observatoriyalar ha`r qıylı qorıqxanalar t.b. sho`lkemlestiriw na`zerde tutıladı;

- ilimnin` informatsiyalıq adamlarg`a a`tirap bolmıs haqqında jan`a ilimiy bilimler, anıq ilimiy xabar beredi.

Adamzat jan`a ilimiy bilimlerdi adamzatlıq ma`deniyat g`a`ziynesine kirgizilip, K. Popper so`zi menen aytqanda «biliwden la`zzet aladı» . Demek, ilim gedonistikalıq sotsial funktsiyanı orınlaydı. Bunnın` u`stine, ha`r bir insang`a bolg`an sıyaqlı, ja`miyette izleniwshili ta`n. İlim mine usı sotsiallıqtı qanaatlandıradı.Do`retiwshilik degende – ken` ma`niste shaxs yamasa ja`miyettin`, sotsial ha`m ruwxıy a`lemin adamnın` maqsad ha`m wazıypalarına, onın` talapları, ha`m imkaniyatlarına muwapıq ra`wishte o`zerttiriw barısındag`ı do`retiwshilik belesendiligi tu`sindiriledi.

Do`retiwshilik - qa`liplesken stereotipler, a`detler, da`stu`rler ha`m shartlilikler ob`emı sanalı ra`wishte shıg`ıwı demek, sub`ekt do`retiwshilik protsessinde rawajlanıw jolında bo`get bolg`an eski na`rselerdi sanalı ra`wishte shetke jolıqtıradı. İnsan do`retiwshiligi ha`r tu`rli, tiykarınan ko`rkem, ilimiy izertlew, konstruktorlik, siyasat tarawında ko`rsetiw mu`mkin. Keselde o`zine ta`n jaraqlıq operatsiyası a`melge asrıga`n vrach ha`m ratsionalizatorlıq usınıstı kirgizgen jumısshı do`retiwshilik shaxslar alıp qaraladı. Sonday-aq labrotoriyada qıyın izertlew o`tkergen alımnın` jan`a roman ha`m qosıqlar jazg`an jazıwshı, shayırdı, betakror, muzıka shıg`armalardı jaratıwshı kompizatorlardı do`retiwshi shaxslar dep ataw mu`mkin.

İzertlew – bul sub`ekttin` oylaw, aqıllı sanalı qadag`alawshı tartipke salıwshı, bag`darlawshı, sonın` menen birge sotsiallıq praktika muwapıq ra`wishte u`zliksiz o`zgerip barıwshı ob`ektiv a`lemnin` sub`ektiv sanasındag`ı aktiv bolıp tabıladı.

Ko`rkemlik, texnikalıq ha`m ilimiy do`retiwshilik ayırmashılıq sıpatında alıp qaraladı. İlimiy izertlew – bull a`lemnin` bilimleri, qa`biletlerinin` joqarg`ı vırajeniesi, u`yrenip atırgan qubılıslardın` o`zine ta`n, mazmunına kirip kirip barıwg`a bolg`an talabı.

İlimiy iskerlik do`retiwshilik penen shen`ber-shen` baylanıslı. İlimiy xızmetkerdin` bilimi, talantı, qa`bileti, ko`nlikpeleri, ilimnin` tegine jetiwge bolg`an umtılıwları ilimiy do`retiwshilikte o`z ko`rnisin tabadı. İlimiy ashılıw, ilimde jan`a teoriya yamasa bag`dar jaratıw do`retiwshiliktin` ilimdegi joqarg`ı ko`rnisi bolıp tabıladı. İlimiy izertlew tarawında joqarı na`tiyjelerge ersiw alımlardı «danıshpan» dep atawdı biykarg`a aytpag`an.

Mısalı, A. Eynshteynin` ilimiy iskerligi u`lken da`rejede ilimiy belesendiligi menen ajıralıp turadı. Onın` ilimiy ashılıwlardı tek ha`zirgi zaman fiziksının` qıyapasın, ba`lki du`n`yanın` ha`zirgi zaman kartinasın o`zgertip jiberdi. A. Eynshteyin ashqan jan`alıqlar na`tiyjesinde ha`zirgi zaman alımları ilimiy iskerliginin` manawiy xarakteri o`zgerdi.



Download 35.04 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat