2-Mavzu Tabiiy va kimyoviy tolalarni olinishi va ishlatilishi. Reja: Tabiiy tolali materiallar haqida umumiy ma lumot. Tabiiy o’simlik tolalarining tuzilishi. Paxta tolasining tuzilishi. Jonivorlardan olinadigan tola va iplarning tuzilishi



Download 340 Kb.
bet1/6
Sana28.08.2021
Hajmi340 Kb.
  1   2   3   4   5   6

2-Mavzu

Tabiiy va kimyoviy tolalarni olinishi va ishlatilishi.

Reja:


1. Tabiiy tolali materiallar haqida umumiy ma.lumot.

2. Tabiiy o’simlik tolalarining tuzilishi.

3. Paxta tolasining tuzilishi.

4. Jonivorlardan olinadigan tola va iplarning tuzilishi, xossalari.

5. Kimyoviy tolalarning olinishi, tuzilishi va xossalari.


  1. Tabiiy tolali materiallar haqida umumiy ma.lumot

To.qimachilik sanoatida qo.llaniladigan asosiy birlamchimahsulot tola hisoblanadi. Tolaning turlari ham juda xilma-xildir. Tolalarni o.rganishda qulaylik yaratish maqsadida olimlar tomonidanularni tasniflash (klassifikatsiyalash) taklif qilingan.Tabiiy tolalarning deyarli barchasi qishloq xo.jaligi mahsulotlari bo.lib, har joyning o.z muhitiga moslashgan holda, tabiiy sharoitlarda dastlab yovvoyi holda paydo bo.lgan va keyinchalik madaniylashtirilib, keng miqyosda yetishtirila boshlangan.

Tabiatda turli-tuman tolalar bor, lekin ularning ba.zilarigina to.qimachilik sanoati uchun yaraydi. Bunday tolalarning ko.ndalang kesimi uzunligiga nisbatan juda kichik, texnikaviy xossalari esa yuqori bo.ladi. To.qimachilik sanoatida ishlatiladigan tolalar yigiruvchanlik xossasiga ega bo.lishi kerak.

To.qimachilik sanoatida tabiiy va sun.iy (kimyoviy) tolalar ishlatiladi. Tabiiy tolalarni o.simlik (paxta, zig.ir, jut, kanop) tolalari, hayvonlardan olinadigan tolalar (jun) va pilladan olinadigan tolalar (iðak)ga ajratish mumkin. To.qimachilik sanoati uchun eng ahamiyatli tola paxta tolasi hisoblanadi.

Tarixdan ma.lumki, amerikalik Eli Uitni (AQSH) 1793-yilda tola ajratuvchi mashina kashf etganidan so.ng paxta tozalash sanoati rivojlana boshladi. Shunga qadar paxta tolasi chigitdan qo.lda ajratilar edi. Shu davrda Turkiston o.lkasi Rossiyaning to.qimachilik fabrikalariga 15.16 ming tonna paxta tolasi yuborgan. 1881-yilda Toshkentda birinchi paxta tolasi zavodi qurildi. 1890-yilga kelib O.rta

Osiyoda 40 ta paxta zavodi qurilgan bo.lib, shulardan 30 tasi Fargona vodiysida joylashgan edi. 1913-yilga kelib O.zbekiston hududida 180 ta paxta zavodi bo.lgan. 1918-yilda 517 ta paxta zavodida 1610 ta jin mashinasidan foydalanib paxta tolasi ajratilgan. O.zbekistonda 1913-yilda 223 ming tonna paxta tolasi ishlab chiqarilgan bo.lsa, 2005-yilga kelib bu ko.rsatkich 1 million 200 ming tonnadan oshib ketdi. Quyida tabiiy tolalarning klassifikatsiyasi keltirilgan.




Download 340 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat