2-mavzu: Milliy g`oyaning nazariy kontseptual asoslari


Milliy g`oyaning ishonch va



Download 134 Kb.
bet3/11
Sana13.05.2020
Hajmi134 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Milliy g`oyaning ishonch va e`tiqodga aylanish shart-sharoitlari

Milliy istiqlol mafkurasi — xalq e`tiqodi va buyuk kelajakka ishonchini orttirishning ilmiy-nazariy yo`nalishlari ishlab chiqilishi bilan birga, uning shart-sharoitlari, jarayonga ta`sir ko`rsatuvchi omillarning xilma-xil ekanligini hisobga olish muhim. Ayni paytda, bu jarayonning eng muhim jihati shundan iboratki, har qaysi fuqaro, har qaysi inson jamiyat taraqqiyotining yo`nalishiga nisbatan o`z munosabatini anig`dab olishi zarur. Insonning mohiyatini uning ijtimoiy ehtiyojlari tizimi, narsa va hodisalarga ongli munosabati tashkil qiladi. Aniqroq qilib aytganda, ichki botiniy e`tiqodi, orzu-umidlari ijtimoiy mavjudotligining ma`no-mazmunini belgalaydigan sifat ko`rsatkichidir. Ularni shartli ravishda iloxiy va dunyoviy yo`nalishlarga ajratish an`anasi mavjud. Xususan, ularni milliy g`oyalarda namoyon bo`lishi tarzida olib qarasak, bu sifatlar insoniyat mavjudligining zaruriy sharti bo`lib, dunyoviy hamda ilohiy g`oyalarning e`tiqodga aylanishi, faoliyat motivi, harakatlantiruvchi mexanizmi ham shu ma`no-mazmunning xarakterini belgilaydi. Bu dunyo tuzilishining sir-sinoatlari, odamlarning onga va tafakkurida diniy e`tiqod bilan birga aql, tajriba asosiga qo`yilgan dunyoviy bilimlar mujassamligida o`zining ifodasini topib kelgan.

Insonning individual g`oyasi, bir tomondan, ijtimoiy borliqning shaxs hayoti darajasida namoyon bo`lishi, ikkinchi tomondan, uning zaruriy sharti, komponenti, atributi hisoblanadi. Boshqacha qilib aytganda, shaxsning individual g`oyalari ijtimoiy birliklarning maqsadi, orzu umidlari, ishonch-e`tiqodi doirasida konkretlashib, umuminsoniy g`oyalarning tarkibiy qismiga aylanadi. Ya`ni, shaxs e`tiqodi, ishonchiga asoslangan amaliy faoliyati: xalq, millat, ijtimoiy tabaqa manfaatlari, ehtiyojlari asosida umumlashadi.



Turli ijtimoiy birliklarning o`ziga xos individual ishonchi, e`tiqodiga aylangan g`oyalar — millat manfaatlari, ehtiyojlari «chorrahasi»da tutashib, milliy g`oyani va ularni amalga oshirish usullari hamda vositalari bo`lgan mafkuralarni vujudga keltiradi.

Milliy g`oya — muayyan hududda yashayotgan turli ijtimoiy guruh va tabaqalarning, millat va elatlarning, xilma-xil diniy e`tiqodli kishilarning manfaatlariga mosligida, ularning dunyoviylik va ilohiylik xususiyatlari mutlaqo shartli hamda nisbiydir. Aniqroq qilib aytganda, milliy g`oya xalqning ishonchi va e`tiqodini ifodalaganligi uchun, ularning mavjudligini hamda rivojlanish istiqbollarini namoyon qiladi. Shu nuqtai nazardan, milliy g`oya jamiyatni tashkil qilgan shaxslar, individlar va ijtimoiy gURUHlarning siyosiy partiyalarga mansubligadan, qaysi dinlarga e`tiqod qilishidan, millati va irqidan, ijtimoiy maqsadidan qat`iy nazar, ularning manfaatlarini integratsiyalashtiruvchi hamda universallashtiruvchi ijtimoiy faoliyat omili hisoblanadi.

Jamiyatning mafkurasi, turli ijtimoiy ong shakllari va amaliyot yo`nalishlari: ta`lim-tarbiya, fan va ilmiy muassasalar, madaniyat va ma`naviy-ma`rifat, adabiyot va san`at, din, jismoniy tarbiya va sport sohalarida integratsiyalashgan kompleks-sistemali faoliyatni taqozo qiladi. Bu vazifaning murakkabligi:



Birinchidan. uzoq tarixiy davrlarda davom etgan mustamlakachilik siyosati xalqni tarixiy xotiradan, milliy qadriyatlardan mahrum qilish chegarasiga keltirib qo`ygan edi.

Ikkinchidan. shu davrlarda totalitarizm, volyuntarizm siyosatining tashkiliy-institutsional tizimi xalq ongida mustamlakachilikka nisbatan «ko`nikish effektini» vujudga keltirib: bo`ysunuvchanlik, qullik stereotiplarini shakllantirgan. Boshqacha qilib aytganda, «uzoq yillar davomida bu tuzum faqat jamiyat unga zo`rlab bo`ysundirilgani uchungana emas, balki jamiyat zo`rlik yo`li bilan mafkuraviy qolipga moslashtirilgani uchun ham totalitar deb atalib kelindi55.

Uchinchidan. yangi vujudga kelgan mustaqil davlatlar ustidan hukmronlik qilishning mukammal mafkuraviy usullaridan, vositalaridan foydalanishga tayyor turgan davlatlarning «g`oyaviy emansipatsiyasi», «mafkuraviy agressiyasi» keng miqyosda hujum boshlashi bilan xarakterlanadi.

O`zbekiston mustaqillikka erishgandan keyin, milliy g`oya va jamiyat mafkurasini shakllantirish, ularni xalq ishonchi va e`tiqodiga aylantirishning bir-biri bilan bog`liq ikki vazifasi kun tartibiga qo`yildi. Ularni, shartli ravishda, ijtimoiy-siyosiy makon, tarixiy zamon nuqtai nazaridan ichki va tashk,i yo`nalishlarga ajratish maqsadga muvofiq.

Download 134 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
navoiy nomidagi
samarqand davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
rivojlantirish vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
fanining predmeti
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
haqida umumiy
fizika matematika
Toshkent axborot
vazirligi muhammad
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati
Navoiy davlat