2. ideal gazlar uchun holat tenglamasi quyidagicha edi: pv



Download 1.03 Mb.
bet1/11
Sana29.01.2020
Hajmi1.03 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
1-bilet

1.Eng sodda mexanik harakat moddiy nuqtaning harakatidir. Berilgan masalada tekshirilayotgan jismning o’lchamlarini va shaklini hisobga olmaslik mumkin bo’lsa va o’lchami nuqta deb olinib massasi shu jism massasiga teng faraziy real jism moddiy nuqta deb ataladi. Ko’pincha ma’lum bir real jism, masalaning qo’yilishiga qarab, yoki moddiy nuqta sifatida, yoki o’lchamlari chekli bo’lgan jism sifatida qaraladi. Masalan: Snaryadning fazoda uchib borish haqidagi masalada uni moddiy nuqta deb olish mumkinligi va mumkin bo’lmagan hol, Yer sharining qo’yosh atrofidagi aylanishda uni moddiy nuqta deb olinishi va olib bo’lmasligi mumkin.
Moddiy nuqta harakatlanuvchi chiziq traektoriya deyiladi. Jism harakati traektoriyasiga qarab to’g’ri chiziqli va egri chiziqli harakatga bo’linadi. Harakat tezlikka qarab to’g’ri chiziqli va egri chiziqli harakatga bo’linadi. Harakat jadalligi bir tekis o’zgarsa, harakatni tekis o’zgaruvchan harakat deyiladi. Harakat jadalligi ortsa, tezlanuvchan harakat, kamayganda esa, sekinlanuvchan harakat sodir bo’ladi. Tekis o’zgaruvchan harakat, tekis tezlanuvchan vatekis sekinlanuvchan harakatlardan iborat bo’ladi.

2.ideal gazlar uchun holat tenglamasi quyidagicha edi:
PVRT. 
Real gazlar bosimi uncha yuqori bo’lmasa va temperatura yetarli yuqori bo’lganda bu tenglama bilan tavsiflanadi. Ammo bosim ortsa va temperatura kamaysa, real gazlar uchun (8.1) tenglamadan ancha chetlanishlar kuzatiladi. Buning sababi shu-ki, (8.1) tenglama chiqarilganda ikki faktor hisobga olinmagan:molekulalar o’z o’lchamlariga ega;molekulalararo ta’sir kuchlari mavjud. Van-der-Vaals bu ikki faktorni hisobga olib real gazlar uchun holat tenglamasini chiqardi. Bu tenglama VanderVaals tenglamasi deyiladi va quyidagi ko’rinishga ega:
(PRT. )Bu formula bir mol gaz uchun yozilgan bo’lib, istalgan m massali gaz uchun u quyidagi ko’rinishda yoziladi:

(PRT
bunda a va b lar bosim va hajm uchun bir mol hisobiga kiritilgan Van-der-Vaals tuzatmalariVm-bir mol gaz hajmiV-istalgan massali gaz hajmi.

3.Elektrostatik maydonning shu nuqtasining kuchlanganligi deb unda joylashtirilgan birlik musbat zaryadga ta’sir etuvchi kuch bilan aniqlanadigan kattalikka aytiladi. Agar maydonni musbat zaryad hosil qilsa,  tashqariga sinash zaryadini itarish tomonga), agar maydonni manfiy zaryad hosil qilsa,  zaryad tomonga (sinash zaryadini tortish tomonga) yo`nalgan bo`ladi. 


Rasmda musbat va manfiy zaryadlarning A nuqtada hosil qilgan maydon kuchlanganliklari ko`rsatilgan. SI da elektr maydon kuchlanganligining birligi Kuchlanganlik chiziqlari. Elektr maydonini kuchlanganlik chiziqlari yordamida grafik ravishda tasvirlash ancha qulaydir. Maydonning kuch chiziqlari yoki kuchlanganlik chiziqlari deb, har bir nuqtasiga o`tkazilgan urinma maydonning shu nuqtasining kuchlanganlik vektori yo`nalishi bilan mos keluvchi chiziqlarga aytiladi.  Kuchlanganlik chiziqlari hech qachon kesishishmaydi. YOpiq chiziq xarakteriga ega emas.Ularning boshlanish va tugash nuqtalari mavjud yoki cheksizlikka borib tugashadi.

4-bilet

1.Jismlarning yoki bir jism qismlarining fazoda bir-biriga nisbatan siljishiga mexanik harakat deyiladi. Jismlarning mexanik harakatini o’rganganda ko’pincha ularning shakllari va o’lchamlarini hisobga olmasa ham bo’ladigan hollar uchraydi. Bunday sharoitlarda jismni moddiy nuqta deb qarash mumkin. Masalan, bir bola uyidan maktabgacha ma’lum masofa bosib o’tsa, bolaning harakatini o’rganganda uni moddiy nuqta deb qarash masalani osonlashtiradi. Lekin shu bola qo’l va oyoqlarini qimirlatib gimnastika bilan shug’ullansa, uni endi moddiy nuqta deb qarash mumkin bo’lmaydi. Xuddi shunday yerning Quyosh atrofida aylanishini o’rganganda yerni moddiy nuqta deb qarash mumkin, lekin yerni o’z o’qi atrofida sutkalik aylanishini ko’rganda Yerni moddiy nuqta deb qarash mumkin emas. Demak, moddiy nuqta deb ko’rilayotgan masalada shakli va o’lchamlarini hisobga olmaslik mumkin bo’lgan jismga aytiladi. Agar moddiy nuqta aylana bo’ylab tekis harakat qilayotgan bo’lsa, burchak tezlik  bilan xarakterlanadi. Burchak tezlik  matematik ravishda shunday ifodalanadi:
 , bunda, - radius-vektorning burilish burchagi t - vaqt. Chiziqli tezlik V va burchak tezlik  shunday bog’langan:
 .
Moddiy nuqta aylana bo’ylab notekis harakatlansa, chiziqli tezlik bilan birga burchak tezlik  ham o’zgaradi. Shu sababli burchak tezlanish  tushunchasi kiritiladi. U shunday ifodalanadi:
= 

2.Absolyut tempraturada barcha molekulalar yer sirtiga tushib qolgan bo’ladi. Yuqori tempraturalarda aksincha molekulalar soni balandlikka sekinroq kamayadi, natijada molekulalar balandlik bo’yicha taqsimoti esa 2 ta tendensiya ta’siri natijasida qaror topadi.1) Molekulalarning  kuch bilan xarakterlanadi. Yerga tortilishi ularni yer sirtiga tushurishga intiladi2) kT kattalik bilan xarakterlanadigan issiqlik harakati molekulalarni barcha baiandliklar bo’ylab tekis sochib yuborishga intiladi.  qancha katta va  qancha kichik bo’lsa birinchi tendensiya kuchliroq ta’sir ko’rsatadi va molekulalar yer yuziga yaqinroq joyda to’planishadi.  bo’lgan pirovart holatda issiqlik harakati butunlay to’xtaydi va molekulalar yerning tortishish kuchi ta’siri ostida yer yuziga joylashadi. Temperature yuqori bo’lganda issiqlik harakati ustunlik qiladi va molekulalarning zichligi balandlikka ko’tarilgan sari sekin kamaya boradi. Barometrik formulada P ni nkT bilan almashtirsak hajm birligidagi molekulalar soni balandlikka qarab o’zgarish qonunini topamiz  .Bu erda - balandligi nolga teng bo’lgan joyda hajm birligidagimolekulalar soni  balandlikda hajm birligidagi molekulalar soni.Topilgan bu ifodani almashtirish mumkinbuning uchun  nisbatni unga teng bo’lgan  nisbatga almashtirish lozim, bu erda m-bitta molekulaning massasi k-Bolsman doimiysi. 

3.Tajribalar shuni ko’rsatadiki, agar o’tkazgichlar o’zaro yaqinlashtirilsa, ularning umumiy sig’imi keskin ortadi. Agar o’tkazgichlar orasiga dielektrik muhit kiritilsa, o’tkazgichlar sistemasining sig’imi yanada ortadi. Bu prinsip o’tkazgichlardan kondensator yasashda ishlatiladi.


Kondensator deb, qoplamalari deb ataladigan bir-biriga cheksiz yaqin joylashtirilgan va dielektrik muhit bilan ajratilgan o’tkazgichlar sistemasiga aytiladi.Faraz qilaylik, ikki parallel yuzalari  bo’lgan metall plastinka shaklidagi o’tkazgichlar nisbiy dielektrik singdiruvchanlik koeffitsienti  bo’lgan dielektrik muhit bilan bir-biridan izolyatsiya qilingan bo’lsin. Zaryadlarning yuza zichliklari  va , potensiallari 1 va 2 bo’lsin. ifodadan  kelib chiqadi. Ikki parallel plastinka orasidagi maydon kuchlanganligi ekanini hisobga olib, yassi kondensatorning sig’imi uchun: 
ifodani yoza olamiz. (9.3) dan ko’rinadiki, kondensatorning elektr sig’imi S plastinkalarning yuzi S va ular orasidagi masofa d hamda elektr xossalariga bog’liq.Har qanday olingan o’tkazgich ham elektr sig’imga ega. Masalan, radiusi R bo’lgan va dielektrik singdiruvchanligi  ga teng bo’lgan muhitda joylashgan metall sferaning elektr sig’imi: 

Download 1.03 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
o’rta ta’lim
махсус таълим
bilan ishlash
fanlar fakulteti
Referat mavzu
umumiy o’rta
haqida umumiy
Navoiy davlat
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik