1-mavzu. Kirish. Suyuqlik haqida umumiy tushuncha. Suyuqliklarning fizik xossalari. Suyuqlikka ta’sir etuvchi kuchlar


Suyuqliklarning asosiy fizik xossalari



Download 295.11 Kb.
Pdf ko'rish
bet3/7
Sana28.09.2021
Hajmi295.11 Kb.
1   2   3   4   5   6   7
Suyuqliklarning asosiy fizik xossalari 

Zichlik va solishtirma og‘irlik 

Suyuqliklarning  asosiy  fizik  xosslaridan  quyidagilar  hisoblanadi:  zichlik, 

solishtirma og‘irlik, siqiluvchanlik, qovushqoqlik. 

Suyuqliklarni  hajm  bo‘yicha  taqsimlanishi  zichlik  va  solishtirma  og‘irlik 

bilan xarakterlanadi. 

Suyuqlikning  zichligi 



  –  bu  bir  jinsli  suyuqliklarning  hajmga  nisbati 

tushuniladi: 

                                                 



V

m



                                           (1.1) 

bu erda 


m

 – suyuqlik massasi; 



V

 – suyuqlikning hajmi. 

Nisbiy  zichlik  tushunchasi  gidravlikada  keng  foydalaniladi.  Suyuqlikning 

nisbiy  zichligi 

0

  deb,  suyuqlik  zichligining 



C

t

0

98



,

3



  da  olingan  suv  zichligi 

с

 

nisbatiga aytiladi, ya’ni 



                                               

с





0



                                          (1.2) 

Nisbiy zichlik – o‘lchamga ega bo‘lmagan kattalikdir. 

Zichlik  haroratga  bog‘liq  bo‘lib,  odatda,  harorat  ortishi  bilan  uning  qiymati 

kamayadi.  Bu  o‘zgarish  neft’  mahsulotlari  uchun  quyidagi  munosabat  orqali 

ifodalanadi: 

                                         

)

20

(



1

20





t



t

t





                               (1.3) 

bu  erda 

t

  –  harorat  (birligi 

0

S), 


t

  –  hajmiy  kengayish  koeffitsenti; 

20

  – 


suyuqlikning 20

0

S dagi zichligi. 



Suyuqlikning  solishtirma  og‘irligi 

  –  bu  suyuqlik  og‘irligining 



G

  uning 


hajmi nisbatiga aytiladi: 

                                                  



V

G



                                          (1.4) 



Solishtirma  og‘irlik  bilan  zichlik  orasidagi  bog‘lanish  mavjud:  Nyuton 

qonuniga muvofiq massa va og‘irlik 



mg

 munosabati bilan bog‘liq, bu erda 



g

 – 


erkin tushish tezlanishi, u holda 

                                        



g

V

mg

V

G





                                 (1.5) 

Suyuqlikning  nisbiy  solishtirma  og‘irligi 

0

  shu  suyuqlikka  ma’lum 

haroratda quyidagi tenglikdan topish mumkin: 

                                                

c

t





0



                                          (1.6) 

bu  erda 



t

  –  ma’lum  haroratda  olingan  suyuqlikning  solishtir-ma  og‘irligi; 



с

  – 


C

t

0

98



,

3



 da olingan suvning solishtirma og‘irligi. 

Zichlik  ham  solishtima  og‘irlik  singari  bosim  va  haroratga  bog‘liq. 

Suyuqliklarning  zichligi  va  solishtirma  og‘irligi  haroratning  oshishi  va  bosimning 

kamayishi  bilan  kamayadi. 



C

t

0

98



,

3



  da  suv 

  va 


  larning  eng  kichkina 

qiymatlari  xarakterlanadi,  bundan  tashqari  suv  0  dan  3,98 

0

S  gacha  bo‘lgan 



chegaralarda taqdim etiladi. 

Solishtima hajm – zichlikka teskari bo‘lgan kattalikka aytiladi: 

                                              

m

V

v



1

                                       (1.7) 



Bu erda 

1





v

 deb yozish mumkin. 

 


Download 295.11 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
махсус таълим
Alisher navoiy
Toshkent axborot
Buxoro davlat