1-Mavzu: Falafa: uning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Reja


Falsafiy Dunyoqarashning vazifalari (funksiyalari)



Download 49.59 Kb.
bet17/17
Sana15.07.2021
Hajmi49.59 Kb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17
Falsafiy Dunyoqarashning vazifalari (funksiyalari). Falsafiy dunyoqarashning zikr etilgan tamoyillari, uning vazifalarini belgilab ber adi. Ya`ni, bu vazifalar jamiyatning umumbashariy ruhdagi maqsad-muddaolaridan, manfaatlaridan kelib chiqadi hamda boshqa dunyoqarash shakllari uchun uslubiy ahamiyat kasb etadi.

Dunyoqarash, avvalo insoniy munosabatlar ifodasidir. Shu nuqtai nazardan, u insonning borliqqa munosabatida, dastlab uning bahosi tarzida ko`zga tashlanadi.

Bu - falsafiy dunyoqarashning baholash vazifasini anglatadi. Ya`ni, inson, o`z ehtiyoj va manfaatlaridan kelib chiqib, narsa-hodisalarni: yaxshi-yomon, foydali-zararli, savob-gunoh, oriyat-benomuslik kabi qarama-qarshi mezonlarga ajratadi.

Inson narsa-hodisalarga baho berar ekan, buning zamirida uning ijtimoiy hayoti, ya`ni ongli munosabatlari yotadi. Bunda inson yoki jamiyat munosabatlari dunyoqarashning o`zi tayanadigan omillarga (ideallariga) moslashtiriladi. Orzu-havaslarga yer ishishning usullari, vositalari, amaliy yo`nalishlari belgilanadi.

Dunyoqarash inson faoliyatini axloqiy me`yor, diniy qadriyat, xuquqiy hujjat va siyosiy mexanizmlar kabi usul-vositalar orqali boshqarish vazifasini ham ado etadi. Bunda falsafiy Dunyoqarashning o`zicha nisbatan mustaqil bo`lgan har bir yo`nalishi o`ziga xos boshqarish usuliga ega bo`ladi. Masalan, insonni ezgulikka yo`naltirish uchun axloq uning aql-zakovatiga; din - iymon-e`tiqodiga; huquq - qonunlarga, jazo idoralariga; siyosat-davlat funksiyalariga tayanadi va o`ziga xos ta`sir yo`nalishlariga ega bo`ladi.

Darhaqiqat, o`zbek mahallalarida bag`rikenglik, o`zaro mehr-oqibat, hamdardlik kabi noyob fazilatlar kamol topadi. Shuning uchun ham taniqli davlat arbobi Islom Karimov uni «O`zini o`zi boshqarish maktabi... demokratiya darsxonasi», deb ta`riflaydi.

Falsafiy dunyoqarashning birlashtirish (kommunikativ) vazifasi turli Dunyoqarash yo`nalishlarini milliy va umuminsoniy g`oyalar atrofida uyg`unlashtirishi bilan xarakter lanadi. Turli manfaatlar bilan bog`liq bo`lgani bois Dunyoqarashlar o`rtasida muayyan ziddiyatlar ro`y ber ishi tabiiy. Bunday sharoitda falsafiy dunyoqarash ularni murosaga keltirishga xizmat qiladi.

Falsafiy dunyoqarash, o`z mohiyatiga ko`ra, ijtimoiy-tarixiy tajribani umumlashtirish, jamiyat istiqbolini ko`rsatish imkoniyatiga ega bo`lganligi uchun ham xalqni muayyan g`oya atrofida birlashtiradi.

Masalan, tarixga nazar tashlaydigan bo`lsak, muayyan davrlarda falsafiy dunyoqarash inson tub manfaatlari bilan bog`liq bo`lganligini, millat kelajagini belgilaydigan ozodlik g`oyasi atrofida kishilarni birlashtirganini ko`ramiz. Bu hol mo`g`ul bosqinchilariga qarshi kurash davrida yaqqol namoyon bo`lgan. Ushbu g`oya (ozodlik falsafasi) dunyoqarashning tarkibiy qismi sifatida millatning turli tabaqalarini, e`tiqodi, iqtisodiy ahvoli va siyosiy mavqeidan qat`i nazar, birlashtirgan va umumiy kurashga safarbar qilgan.



Har qanday dunyoqarash inson ehtiyojlaridan kelib chiqadi, uning manfaatlariga mos keladi. Shu bilan birga, bir tomondan, Dunyoqarash o`z-o`zidan, ya`ni stixiyali ravishda shakllanib qolmaydi. Aksincha, u turli ta`lim-tarbiya vositalarining maqsadga muvofiq holdagi faoliyati natijasida vujudga keladi. Ikkinchi tomondan esa, falsafiy dunyoqarash, umuminsoniy tamaddun (sivilizasiya) ta`siri o`laroq shakllangan bo`lsa, muayyan inson, ijtimoiy guruh yoki millatni tarbiyalashning turli imkoniyatlari va vositalarining mushtaraklashgan shaklidir.

Binobarin, falsafiy dunyoqarashning tarbiyaviy vazifasini yuqorida zikr etilgan boshqa vazifalarning asosi sifatida qarash kerak. Bu - kishilarda keng va teran fikrlash qobiliyatini vujudga keltirish asosida bag`rikenglik, murosa, har qanday ziddiyatlarni madaniy yo`l bilan hal qilish, kelajakka umid va ishonch ruhini shakllantirishdan iborat.


Mustahkamlash uchun savollar.


  1. Falsafa termini qanday ma’noni anglatadi?

  2. Falsafaning asosiy masalasi nimadan iborat?

  3. Dunyoqarqash nima?

  4. Mifiologik va diniy dunyoqarash nima?

  5. Falsafiy dunyoqarash nima?

Download 49.59 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
ta’limi vazirligi
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
bilan ishlash
fanining predmeti
nomidagi samarqand
Darsning maqsadi
maxsus ta'lim
pedagogika universiteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
o’rta ta’lim
Ўзбекистон республикаси
sinflar uchun
haqida umumiy
fanlar fakulteti
fizika matematika
Alisher navoiy
Ishdan maqsad
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
moliya instituti
таълим вазирлиги
nazorat savollari
umumiy o’rta
respublikasi axborot
Referat mavzu
махсус таълим