1-Amaliymashg’ulot



Download 83 Kb.
Sana15.07.2021
Hajmi83 Kb.

1-Amaliymashg’ulot

Mavzu: Risklarnibaholashusullari

Xavflarni baholash usullari turli kutilgan va kutilmagan vaziyatlarni o'rganish uchun kuchli vositadir.

Keyinchalik, kiberxavfsizlik asoslari kursining bir qismi sifatida ba'zi amaliy mashg'ulotlarda foydalaniladigan xavflarni baholash usullari tavsiflanadi.

Galstuk-babochka” tahlil usuli

Ushbu usul o'rganilayotgan salbiy hodisaning sababdan oqibatga qadar rivojlanishini grafik tavsiflash va tahlil qilishdir. Ushbu usulning asosiy yo'nalishi tekshirilayotgan hodisaga qarshi choralar va uni keltirib chiqaradigan sabablarga qaratilgan.

Ushbu usulni amalga oshirish quyidagi bosqichlarni ajratishi mumkin:

1. Grafik markazida tahlil qilish uchun hodisani aniqlash.

2. Tekshirilayotganhodisaga olib kelishi mumkin bo'lgan sabablar ro'yxatini tuzish.

3. Tekshirilayotgan voqea oldidan vaziyatning rivojlanish mexanizmini tahlil qilish

4. Hodisaning rivojlanishiga olib keladigan omillar va uning oqibatlari tavsiflanishi mumkin.

5. Hodisadan oldin deb ataladigan sabablarning rivojlanishiga to'sqinlik qiladigan to'siqlarni namoyish qilish profilaktika choralari. Eskalatsiya omillari uchun to'siqlarni ham ko'rsatishingiz mumkin.

6. Tekshirilayotgan voqea sabab bo'lishi mumkin bo'lgan oqibatlar ro'yxatini tuzish.

7. O'rganilayotgan voqeaning oqibatlarini rivojlanishiga to'sqinlik qiladigan to'siqlarni namoyish qilish.

"Galstuk-babochka" tahlilini o'tkazish orqali biz xavfli hodisalar va ularning oqibatlarning oldini olish , yumshatish yoki kutilayotgan hodisalarni kuchaytirish, tezlashtirishga yo'naltirilgan xavfli voqealar va to'siqlarning asosiy yo'llarini aniq ko'rsatadigan oddiy diagramma kiritamiz (tekshirilayotgan voqea ijobiy bo'lgan taqdirda).




Kombinatsiyali maxfiy kod yo’qligi

Maxsus dastur yordamida yashirish

Ba’zi ruxsatlarni bekor qilish

Yaxshi mutaxasis

Rezerv kopiya saqlash

Adminstrator tizimini joriy qilish

sabablari

kamaytirish

1-rasm. “Galstuk-babochka” diagrammasiga misol



Nosozliklarni tahlil qilish

Nosozliklarni tahlil qilishusuli nomaqbul hodisaga olib keladigan omillarni aniqlash va tahlil qilish uchun foydalaniladi. O'rganilgan omillar ular yuzaga kelishi mumkin bo'lgan ketma-ketlikda joylashtiriladi va mantiqiy bog'liqdir.Ushbu omillar turli xil uskunalarning ishlamay qolishi bog'liq hodisalar bo'lishi mumkin, masalan, kompyuter dasturiy ta'minoti xodimlarning xatolari yoki boshqa hodisaga ko’ra ishdan chiqdi.

Ushbu usulni qo'llash o'rganilayotgan tizimni, uning qanday muvaffaqiyatsizlikka uchrashini va istalmagan hodisaga nima olib kelishi mumkinligini yaxshi bilishni talab qiladi.Nosozliklarni tahlil qilish usuliining batafsil diagrammasini yaratish juda foydali bo'lishi mumkin. Bundan tashqari, o'rganilayotgan salbiy voqea ehtimolini hisoblashimkonini beradi. Bu nosozliklar daraxtida tasvirlangan barcha hodisalar ehtimoli haqida ma'lumotni talab qiladi.

Ushbu usulni amalga oshirishni quyidagi bosqichlarni ajratishi mumkin:

1. Tekshirilishi kerak bo'lgan yakuniy hodisani aniqlash.

2. Yakuniy voqeadan boshlab, yakuniy hodisaga olib keladigan sabablarni topish

3. Belgilangan sabablarga olib kelishi mumkin bo'lgan aniq voqealar yoki nosozliklarni aniqlash uchun ko'rsatilgan sabablarni tahlil qilish.

4. Keyingi darajadagi sabablarni izchil tahlil qilish va hokazo, hozircha tahlil noto'g'ri bo'ladi.

5. Dastlabki hodisalar ehtimolini baholash, so'ngra oxirgi voqea ehtimolini hisoblash


Bank server to’xtatilishi



Server xatoligi

Generator rad etilishi

Server bilan aloqa yo’qligi

Xakkerlik hujumiga uchrashi

Internet ishlamay qolishi

Firewall zararlanishi

Yo’qilgi yo’qligi kuzatilishi

Texnik nasozlik

2-rasm. Nosozliklar daraxti tahlili diagrammasiga misol



Vazifam yakunida aytmoqchimanki yuqorida yoritib bermoqchi bo’lgan muammo va shunga o’xshash soxada tez-tez uchrab turgan muammolarga asosiy sabab soxa mutaxasislarini yetarli bilim ko’nikmaga ega emasligi deb bilaman. Bunga sabab sifatida esa soxaga qaratilayotgan e’tibor taqsinga loyiq emas deb bilaman. Bu mening aynan shu soxaning bo’lajak kadri sifatida bildirgan fikrim.



Xulosa:

Men xulosa o’rnida shuni aytmoqchimanki men hozir yoritgan mavzu va shu mazmundagi ko’plab hodisalar uchrab turgani tabiiy holdek qaralyotgani bu yoshlarimizning ba’zi hollarda kelajaklariga rahna solib qo’yayotganini unitmagan holda bu masalalarga jiddiy qarashlariga undagan bo’lar edim.
Download 83 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat