Zaryadlangan zarralarning ionizatsion va radioatsion energiya yo’qotishi orasidagi bog’lanish


Zaryadli zarralar moddadan o’tganda energiyasini madda atomlarini ionlashtirishdan tashqari radiatsion nurlanishga ham sarflaydi



Download 178,23 Kb.
bet2/3
Sana18.05.2023
Hajmi178,23 Kb.
#940554
1   2   3
Bog'liq
Hadicha

Zaryadli zarralar moddadan o’tganda energiyasini madda atomlarini ionlashtirishdan tashqari radiatsion nurlanishga ham sarflaydi.

  • Zaryadli zarralar moddadan o’tganda energiyasini madda atomlarini ionlashtirishdan tashqari radiatsion nurlanishga ham sarflaydi.
  • Elektronlar moddadan o’tganda modda atomi yadrosi va elektronlar maydonida solishtirma tormozlanadi. Tormozlanish nurlanish chiqarish orqali bo’ladi. Tormozlanishda chiqarilgan nurlanish tormozlanish nurlanishi deyiladi yoki radiatsion nurlanish deyiladi. Zarraning tormozlanish nurlanishiga (radiatsion nurlanishga) yo’qotgan energiyasi yo’qotgan energiyasi radiatsion energiya yo’qotish deb aytiladi. Klassik nazariyaga asosan tezlanish bilan harakatlanayotgan zarra elektron magnit to’lqinlar nurlashi kerak. Masalan zaryadi e, massasi m, tezligi 𝛽c bo’lgan zarra (elektron yadroning kulon maydonida sochilishida harakat yo’nalishi o’zgaradi va u tezlanish oladi. Bunda zarra dt vaqt davomida energiya nurlaydi (chiqaradi)), bu energiya quyidagicha ifodalanadi:

(2)

(2)

(2)– formulada F-zarraga ta‟sir etuvchi kuch, m-zarra massasi. U vaqtda (2) formulani quyidagi ko‟rinishda yozish mumkin.

Radiatsion nurlanish asosan yengil zarralarda (elektronlarda) kuchli bo’ladi, chunki zarra qancha yengil bo’lsa, shuncha tez tormozlanadi va bunda radiatsion nurlanish yuzaga keladi. Radiatsion tormozlanishda zarraning yo’qotgan energiyasi, elektrodinamika qonuniga asosan tormozlanayotgan zarra harakatining tezlanishiga bog’liq.

Zaryadli zarralarning ionlashishga energiya yo’qotishi atom elektronlari bilan ta’sirlashuvi sababli ro’y bersa, radiatsion nurlanish modda atomlari yadrolari bilan ta’sirlashuvida yuz beradi. Zarralarni tormozlovchi modda yadrolarining kulon kuchi yadro zaryadi kvadrati Z2- ga bog’liq. G. Bete va V. Geytlar elektronlarning turli energiya sohalari uchun radiatsion nurlanish uchun yo’qotilgan energiyani hisoblash formulalarini ishlab chiqdilar. Bu formula quyidagicha:

  • Zaryadli zarralarning ionlashishga energiya yo’qotishi atom elektronlari bilan ta’sirlashuvi sababli ro’y bersa, radiatsion nurlanish modda atomlari yadrolari bilan ta’sirlashuvida yuz beradi. Zarralarni tormozlovchi modda yadrolarining kulon kuchi yadro zaryadi kvadrati Z2- ga bog’liq. G. Bete va V. Geytlar elektronlarning turli energiya sohalari uchun radiatsion nurlanish uchun yo’qotilgan energiyani hisoblash formulalarini ishlab chiqdilar. Bu formula quyidagicha:

  • Download 178,23 Kb.

    Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish