Va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti



Download 424,49 Kb.
bet1/2
Sana31.01.2021
Hajmi424,49 Kb.
#58071
  1   2
Bog'liq
Mustaqil ish-1 elektronika
article3, Gandbol bo’ycha o’quv yig’in mashg’ulotlarni tashkil qilish KURS ISHI, 4-mavzu, 9 mavzu ywst, 3-mavzu, 2-labaratoriya, 4-labaraaatoriyaaaaa, Huqiqtaniw, 6 Мавзу ЮШХКБ слайд, 10 mavzu ywst, weather(cold, rain), Ahmad Yassaviy Marxoba, matem, Muratbaeva Dilnoza


O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI

VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL XORAZMIY NOMIDAGI

TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Elektronika va radiotexnika kafedrasi

“ Elektronika va sxemalar 2” fanidan



1-Mustaqil ish

Mavzu: Umumiy Emitter sxemasi bo’yicha yig’ilgan Bipolyar tranzistorli kuchaytirgich kaskadini hisoblash

44-variant

Guruh: CAE012

Bajardi:Salohiddinov Sirojbek


Tekshirdi: Arziyev Davron

Toshkent-2020



Ishning maqsadi: Umumiy emitter sxemasi bo'yicha yig'ilgan BC549BP (variant bo'yicha transistor turi) bipolyar tranzistorining kuchaytirgich kaskadlarini texnik parametrlarini hisoblash va o'lchash bo'yicha amaliy ko'nikmalarni mustahkamlash.
Variant № 44

Variantlar va daslabki ma’lumotlar:



Variant

Tranzistor turi

Baza sokin toki

Iбп, мкА



Manba kuchlanishi Ек, В

Kollektor qarshiligi Rк, Ом

Kuchaytirgichning quyi chegaraviy chastotasi fН, Hz

44

BC549BP

50

15

500

50

1. BC549BP tranzistorining parametrlarini hisoblash
1.1 UE sxemasi asosida BC549BP tranzistorining kirish va chiqish statik

xarakteristikalarining grafigini tuzish.

UE sxemasiga asosida BC549BP tranzistorining kirish xarakteristikalari ya'ni

Uкэ = 0 va Uкэ = 10 B bo'lganida Iб = f(Uбэ) bog'liqlik oilasi grafigini tuzish.



Tranzistorning parametrlarini aniqlash uchun sxema yig'iladi.



  1. rasm. Tranzistorning kirish xarakteristikalari oilasini aniqlash

Aniqlangan IБ va UБЭ qiymatlarini 1-jadvalga kiritamiz. Bu qiymatlar asosida BC549BP tranzistorining kirish xarakterskalari oilasi grafigini tuzamiz.

BC549BP tranzistorning UE sxemasiga mos ravishda Uкэ = 0 V va Uкэ= 10V bo’lganda Iб = f(Uбэ) kirish xarakterstikalari oilasi


1-jadval

UКЭ=0V

UКЭ=10V

IБ, мкА

UБЭ, мV

IБ, мкА

UБЭ, мV


25

605

25

696

50

626

50

720

75

638

75

735

100

647

100

747

125

654

125

757

150

659

150

766

175

664

175

774

200

668

200

781

250

675

250

793

300

680

300

804

350

684

350

814

400

688

400

823

Berilgan qiymatlar asosida Iб = f(Uбэ) kirish xarakteristikalari oilasi grafigini chizamiz(2-rasm).



(2-rasm). BC549BP tranzistorining Iб = f(Uбэ) kirish xarakteristikalari oilasi grafigi

UE sxemasiga asosan BC549BP tranzistorining chiqish xarakteristikalari, ya'ni Ib = const bo'lganida Ik = f(Uke) bog'liqlik oilasi grafigini tuzish.

Tranzistor parametrlarini aniqlash uchun 2 sxema yig'iladi (3- rasm)



3-rasm. Tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasini aniqlash

Baza tokining Iб = 25 мкА; Iб = 50 мкА; Iб = 75 мкА; Iб = 100 мкА; Iб = 125 мкА; Iб = 150 мкА qiymatlarida tranzistorning kollektor toki Iк va kollektor va emitter orasidagi kuchlanish Uкэ olingan qiymatlarini 2-jadvalga kiritamiz. Bu qiymatlar asosida BC549BP tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasi Iб = const bo’lganda Iк = f(Uкэ) grafigi tuziladi.


BC549BP tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasi

Iк = f(Uкэ)

2-jadval


UКЭ

IБ=25 мкА bo’lganda

IК



IБ=50мкА bo’lganda

IК




IБ=75 мкА bo’lganda

IК



IБ=100мкА bo’lganda

IК



IБ=125 мкА bo’lganda

IК



IБ=150мкА bo’lganda

IК



0

0,029779

0,074952

0,124589

0,17585

0,227378

0,27842

0,5

7,314

14,441

21,092

27,324

33,198

38,766

1,0

7,363

14,536

21,232

27,506

33,419

39,025

2,0

7,459

14,729

21,513

27,869

33,861

39,541

3,0

7,556

14,92

21,793

28,233

34,304

40,058

4,0

7,653

15,112

22,074

28,597

34,746

40,574

5,0

7,751

15,305

22,355

28,961

35,189

41,092

6,0

7,846

15,496

22,634

29,325

35,632

41,608

7,0

7,946

15,688

22,915

29,687

36,072

42,125

8,0

8,041

15,88

23,197

30,052

36,516

42,641

9,0

8,139

16,071

23,476

30,417

36,955

43,157

10

8,237

16,264

23,759

30,781

37,399

43,675

15

8,72

17,222

25,16

32,598

39,611

46,256

20

9,205

18,186

26,56

34,415

41,823

48,839

Tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasi Iк = f(Uкэ) grafigini tuzamiz (4-rasm).


4-rasm. BC549BP tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasi

Iк = f(Uкэ) grafigi

1.2 BC549BP tranzistorining umumiy emitter sxemasi uchun olingan vol`tamper

xarakteristikasidan grafik usulda h– parametrini aniqlash.

BC549BP tranzistorining kirish xarakteristikalari oilasi Iб = f(Uбэ)dan h11э ni aniqlaymiz. Tranzistorning statik rejimini aniqlovchi Uкэ=10 V ga mos keluvchi berilgan baza sokin toki Iбп=50 мкА qiymati yordamida “A” ishchi nuqtani aniqlaymiz.



“А” nuqtaning koordinatalari: Iбп=50 мкА, Uбэп=720 мВ.

“А” ishchi nuqta yaqinida bir xil masofada ikkita yordamchi nuqtalar aniqlab olamiz va oraliq baza toki ΔIб va oraliq kuchlanish ΔUбэ qiymatini aniqlab, quyidagi ifoda yordamida differensial qarshilikni topamiz:



5- rasmdan Iб1=25 мкА, Iб2=75 мкА, Uбэ1=698 мВ, Uбэ2=738мВ қийматларни оламиз. У ҳолда h11эқуйидагича аниқланилади:



5- rasm. h11э parametrini grafik usulda aniqlash

BC549BP tranzistorining kirish xarakteristikalari oilasi

Iб = f(Uбэ) dan, h12э ni aniqlaymiz. Buning uchun Uкэ=0 B holatida olingan xarakteriskani kesishuvchi “А” nuqtadan gorizantal chiziq o’tqazib olamiz. BC549BP tranzistorning emitter va kollektor orasidagi kuchlanish orttirmasi quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi:

ΔUкэ= Uкэ2 – Uкэ1=10В – 0B=10B


ΔUкэ qiymatiga asosan tranzistorning emitter va bazasi orasidagi kuchlanishi orttirmasini aniqlaymiz:

ΔUбэ= Uбэп4 – Uбэ3=720мВ – 604мВ=114мВ




ΔUбэ

6-rasm. h12э parametrni grafik usulda aniqlash.

h12э parametrini quyidagi ifoda yordamida aniqlaymiz:

BC549BP tranzistorining chiqish xarakteristikalari oilasi Iк = f(Uкэ) (Iб = const) dan h21э parametrni aniqlaymiz. Iбп = 50 мкА uchun ВАХ ni chiqish shaxobchasi bilan yuklamaning chiziqli kesishmasi (Ек = 15 В, Rк =500 Ом) sifatida tranzistorning chiqish xarakteristikasida “А” ishchi nuqtani aniqlaymiz.

Iк toki o’qi bo’yicha Ек/ Rк = 30 мА qiymatini ajratib olamiz.

Uкэ kuchlanishi o’qi bo’yicha Ек = 15В qiymatini ajratib olamiz.




Iк2

Iк1

6B

Ек = 15В

16мA

7-rasm. h21э parametrini grafik usulda aniqlash

“А” ishchi nuqtasi uchun quyidagi koordinatalarni olamiz: Iкп =16 мА, Uкэ=6B. Iб1 = 25 мкА ва Iб5 = 125 мкА bo’lganidagi ВАХ ni shaxobchalari bilan kesishguniga qadar ishchi nuqtadan to’g’ri vertical chiziq o’tkazamiz.



Berilgan Iбп baza toki qiymatiga yaqin qiymatda olingan ΔIб baza toki orttirmasini quyidagi ifoda yordamida aniqlaymiz:
ΔIб = Iб5 – Iб1=125 мкА – 25 мкА=100 мкА
Quyidagi ifoda yordamida aniqlanadigan kollektor tokining orttirmasi, ΔIб baza toki orttirmasiga mos keladi:
ΔIк = Iк2 – Iк1=30 мА – 8 мА = 22 мА
h21э parametri quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi:

BC549BP tranzistorining chiqish xarakteristikalari oilasi Iб = 50 мкА bo’lganida Iк = f(Uкэ) bog’liqlikdan h22э parametrni aniqlaymiz. Buning uchun Iбп = 50 мкА bo’lganda xarakteristika shaxobchasida “А” ishchi nuqta yaqinida ikkita bir xil masofalardagi yordamchi nuqtalar tanlaymiz va tranzistorning emitter va kollektori orasidagi kuchlanishni orttirmasini aniqlaymiz:

Iк4

Iк3

6

ΔUкэ Uкэ2

ΔIк

8-rasm. h22э parametrini grafik usulda aniqlash
ΔUкэ= Uкэ2 – Uкэ1= 8В – 6В = 2 В
Bu Uкэ esa kollektor tokini orttirmasini keltirib chiqaradi:

ΔIк=Iк4 – Iк3=16мА – 15,2мА = 0,8 мА



U holda h22э parametri quyidagiga teng:

1.3. BC549BP tranzistorining kirish va chiqish qarshiligini quyidagi ifoda yordamida aniqlaymiz:





1.4. BC549BP tranzistorining tok bo’yicha uzatish koeffisienti β ni aniqlaymiz:


2. UE ulanishga ega kuchaytirgich kaskadini elementlarini parametrlarni hisoblash.



9-rasm. UE ulanishga ega kuchaytirgich kaskadi sxemasi


2.1. Kaskadning qarshiliklarini hisoblash

Sokinlik rejimida tok bo’luvchini aniqlash




Sokinlik rejimini beruvchi qarshiliklar yig’indisini anqilash



Rэ qarshilikdagi kuchlanishni aniqlash

Qarshilik elementlarini qiymatini aniqlash (Е24 qarshilik nominallari qatori bo’yicha).

Е24 qarshiliklar qiymatlari qatoriga mos ravishda quyidagilarni olamiz:








Е24 qarshiliklar qiymatlari qatoriga mos ravishda:




2.2. Kaskadni sig’imli elementlarini hisoblash

O’zgaruvchan tok bo’yicha Rэ qarshilik shuntlovchi kondensator sig’imini aniqlash.



Е24 qiymatlari qatoriga mos ravishda Сэ = 16,4 мкФ ni olamiz.

Ajratuvchi kondensatorlar sig’imini aniqlash




Е24 қийматлари қаторига мос равишда Ср1 = Ср2 = 20 мкФ deb olamiz.

2.3. Aniqlangan element parametrlarini qo’llab, umumiy emitter sxemasi bo’yicha bajarilgan BC549BP bipolyar tranzistorli kuchaytirgich kaskadini sxemasini chizamiz.

R1 qarshiligini 2·R1=45 кОм ga teng nominal qarshiligi bilan almashtiramiz.

R1 o’zgaruvchi rezistor qarshiligini o’zgartirib, sokinlik rejimiga erishamiz (, Uбэп) va Uкир = 0 o’rnatamiz (kirish signali mavjud bo’lmagan sharti).


10-rasm. Sokinlik rejimida umumiy emitter sxemasi bo’yicha yig’ilgan BC549BP bipolyar tranzistorli kuchaytirgich kaskadi sxemasi


Sokinlik rejimida ва Uбэп= 708 мВ. Berilgan qiymatiga yaqin qiymatlariga ega bo’lamiz.
3. Kuchaytirgich kaskadini parametrlarini aniqlash.

UE sxemasi asosida yig’ilgan BC549BP bipolyar tranzistorli kuchaytirgich kaskadini kirish qarshiligini o’lchaymiz. Buning uchun kirishga 5 мВ, fўр=10 кГц signal beramiz va Uкир va Uчиқ kuchlanishlarini qiymatlarini olamiz (4-sxema). Bunda voltmetrlarni o’zgaruvchi kuchlanishlarni o’lchash rejimi (АС) ga o’tkazib olamiz.



11-rasm. Salt yurish rejimida umumiy emitter bo’yicha yig’ilgan

BC549BP bipolyar tranzistorli kuchaytirgich kaskadi sxemasi

Kuchaytirgich kaskadini kirish kuchlanishi: Uкир=1,289 мВ

Kuchaytirgich kaskadini chiqish kuchlanishi: Uчиқ=53 мВ


Download 424,49 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika instituti
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
tashkil etish
O'zbekiston respublikasi
махсус таълим
toshkent davlat
vazirligi muhammad
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
saqlash vazirligi
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
fanidan tayyorlagan
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
covid vaccination
sertifikat ministry
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
moliya instituti
ishlab chiqarish
fanining predmeti