Transport vositalarida ishlatiladigan ekspluatatsion


hamda transport vositalarini ekpluatatsiyasi bo£yicha bilim olayotgan bakalavr-



Download 13,89 Kb.
Pdf ko'rish
bet2/115
Sana01.05.2023
Hajmi13,89 Kb.
#933933
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   115
Bog'liq
Transport vositasida ishlat.ekspl.materiallar Z.X.Alimova 2011

hamda transport vositalarini ekpluatatsiyasi bo£yicha bilim olayotgan bakalavr-
talabalarga mo‘Ijallangan.
UDK: 656 (075)
BBK 39.33-08я73
Taqrizchilar:
B .I.B O Z O R O V - texn ik a fanlari 
doktori, professor;
E .K .U M A R O V - texnika fanlari 
nomzodi, dotsent.
0 ‘quv qo'llanm a 0 ‘zbekismon Respublikasi Oliy va o'rm a
m axsus ta ’lim vazirligining 2009-yil 3 73-sonli buy rug ‘iga asosan
oliy о
'quv yurtlarining talabalari uchun tavsiya e tild i
ISBN 978-9943-10-559—1
© «Fan va texnologiya» nashriyoti, 2011.


Ushbu о ‘quv qo ‘llanmani olima bo ‘lib yetishishimni orzu qilgan va
shu maqsadga erishishimga yordam bergan:
Otam 
t.f.n., dotsent Alimov Xamidulla Alimovich hamda
Onam - t.f.n., dotsent SalimovaXadicha Karimovna
x o t i r a l a r i g a bag'ishlayman
K IR IS H
R espublikam iz m ustaqillikka erishgandan so ‘ng 0 ‘zbekiston 
avtom obilsozligiga asos solindi va u jad al suratlar bilan rivojlana 
boshladi. “0 ‘zD EU avto” q o ‘shm a korxonasi 0 ‘zbekistonni jaho n - 
dagi 27 ta rivojlangan avtom obil ishlab chiqariladigan m am lakatlar 
safiga 
kiritdi 
v a 
iqtisodiyotim izning 
rivojiga 
m unosib 
hissa 
qo‘shmoqda.
A vtom obil transportining m ustaqil m am lakatim izni xalq x o ‘ja- 
ligini rivojlantirishda respublikam izni korxonalariga, tashkilotlariga 
va aholisiga k o ‘rsatayotgan transport xizm ati katta aham iyatga egadir. 
Transport kom pleksini rivojlantirish uni ish unum dorligini oshirishdan 
iborat. A vtom obillarning m ustahkam ligi, ishonchliligi, sam aradorligi, 
uzoq 
vaqt 
ishonchli 
ishlashi 
asosan 
uni 
ekspluatatsiyasida 
ishlatiladigan m ateriallam ing sifatiga b o g ‘liq.
A vtom obil ekspluatatsiyasiga b o ‘lgan harajatni 20-30% ni 
yonilg‘i va m oy m ahsulotlariga b o ‘lgan harajatlar tashkil etadi. 
R espublikam izda avtom obillar ishlab chiqarish jo riy etilganlishi va 
m am lakatim izda avtom obillarning soni yildan-yilga oshib borayot- 
ganligi m unosabati bilan, kelgusida neftni qayta ishlashni chuqur- 
lashtirish, yuqori sifatli yonilg‘i va m oylar olish k o ‘zd a tu tila d i
D oimiy о ‘sib borayotgan avtom obilar sonini k o ‘payishi atrof- 
m uhitga va inson salom atligiga salbiy ta ’sir k o ‘rsatadi. Izlanishlar 
shuni k o ‘rsatadiki, 1 ta avtomobil 1 soatlik ish jarayo nida 50-70m 3 
chiqindi gazlam i hosil qiladi va ulam ing tarkibida 200 dan ortiq 
zararli kim yoviy birikm alar m avjud (uglerod oksidi, azot oksidi, 
uglevodorodlar, aldegidlar, ikki oksidli uglerod, oltingugurt gazi, 
qurum, q o ‘rg ‘oshin birikm alari, benzopirin v a hokazo.)
O lim lam ing aniqlashicha, havoning ifloslantiruvchi m oddalar- 
ning um um iy m iqdorini 55%i avtotransport vositalarining chiqin-


dilariga to ‘g ‘ri kelib, uning 90% i esa CO gazidir. A vtom obillarning 
salbiy ta ’sirini kam aytirish uchun dvigatelning ish rejim ini aniq 
tanlashni, ularda ishlatiladigan yonilg‘ v a m oylash m ateriallaridan 
to 'g ri foydalanish usullarini bilish kerak. Chunki, avtom obil tran­
sported uzoq vaqt ishonchli va sam aradorli ishlashi neft m axsu- 
lotlarining sifatiga, undan oqilona, tejab-tergab foydalanishga b o g ‘- 
liq. B undan tashqari energiya ressurslarini chegaralangan sharoitida, 
ekspluatatsion m ateriallam i tashib kelish va tarqatishda sarfni 
m e’yorlash va iqtisod qilish, avtom obil parkini kam harajatlar sarflab 
ushlab turishga yordam beradi.
Shu sababli y o n ilg 'i, m oylash m ateriallari va m axsus suyuq- 
liklam i avtom obil ekspluatatsiyasida ishlatilishi, dvigatel ishiga ta ’siri, 
ulam ing 
fizik-kim yoviy 
xossalari, 
texnikada 
ulardan 
oqilona 
foydalanish haqidagi fan 
Transport vositalarida ishlatiladigan 
m ateriallar fanini o ‘qitilishi talabalarda bu boradagi bilim larni 
m ujassam lashtirishga im kon beradi. Q o‘llanm adan k o ‘zlagan m aqsad 
bo‘lajak m utaxassislar abtom obillarda ishlatiladigan y o ‘nilg‘i 
m oylash m ateriallarining foydalanish xossalarini to ‘gri baholay 
olishga, m arkalarini ajrata bilishga, ulam ing sifat pasportlarini to ‘g ‘ri 
tushunishga, y o ‘n ilg ‘i 
m oylash m ateriallarini tejab, texnikada 
ulardan oqilona foydalanish tam oyillarini bilishga o ‘rgatishdan iborat.
0 ‘quv q o 'llan m ad a karbyuratorli va dizelli dvigatellar uchun 
ishlatiladigan y o n ilg ‘ilar, ulam ing yonish jarayoniga ta ’sir etuvchi 
xossalari va m arkalanishi, shuningdek, avtom obillarda ishlatiladigan 
moylash m ateriallari ham da texnik suyuqliklam ing asosiy xossalari, 
klassifikatsiyasi, m arkalanishi bayon qilingan.
H ozirgi ku nda o ’zbek va lotin tillarida “ Transport vositalarida 
ishlatiladigan 
ekspluatatsion m ateriallar” fanidan adabiyotlam ing 
kamligi sababli, ushbu q o ’llanm a talabalar shu fanni o ’zlashtirishlari 
uchun m uhim o ’rin tutadi.
M uallif О ’quv qo ‘llanmani tayyorlashda va chop etishda о 'z
maslaxatlari bilan yordam korsatgan :
Toshkent Davlat Agrar Universiteti professori

Download 13,89 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   115




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish