Toshkent davlat pedagogika universiteti «pedagogik konfliktologiya»


O’z-o’zini nazorat etish uchun savollar



Download 0,64 Mb.
Pdf ko'rish
bet9/39
Sana25.04.2020
Hajmi0,64 Mb.
#47076
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   39
Bog'liq
Пед.конфликт ўув ўлланма

 

O’z-o’zini nazorat etish uchun savollar: 

1.  Nizo va uning turlari qanday tavsiflanadi. 

2.  O’quv faoliyatidagi nizolarni qanday izohlaysiz. 

3.  Nizoning rivojlanish bosqichlarini sanang. 



4. 

Nizolarni bartaraf etish yo’llarini yoriting.



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


4- ma’ruza mavzusi. Pedagogik konfliktlar va ularni bartaraf etish yo’llari 

Reja: 

1.  Pedagogik konfliktlarning hususiyatlari. 

2.  Pedagogik konfliktlarning namoyon bo’lish shakllari. 

3.  Pedagogik konfliktlarni bartaraf etish yo’llari. 

 

Pedagogik  konfliktlar  bu  pedagogik  jarayonda  o’qituvchi  va  ta’lim  oluvchi 



o’rtasida,  shuningdek  talabalar  o’rtasida    vujudga  keluvchi    muammoli 

vaziyatlarning  amaldagi  ko’rinishidir.  Pedagogik  jarayonni  asosiy  boshqaruvchisi 

o’qituvchi bo’lib, tizim doirasida faoliyatni amalga oshirishda talaba, ya’ni sub’ekt 

bilan  aloqada  konfliktli  muhitlar  юzaga  kelishi  mumkin.  O’qituvchi  va  talaba 

o’rtasidagi  shahslararo  konfliktlar  юqori  bosqich  talabalari  bilan  ko’proq  sodir 

bo’ladi. 

Ilk  bosqichlarda  o’qituvchi  talaba  nigohida  shubhasiz  юqori  nufuzga  ega 

shahs  sifatida  gavdalanib,  o’qituvchi  talaba  uchun  ota-onasi  singari  kuchli  ta’sir 

kuchiga ega bo’ladi. CHunki, talaba “MEN”i bu davrda ruhiy adaptatsiyada bo’lib, 

yangi  sharoitga  ko’nikmagan  ruhsizlikni  boshidan  kechiradi.    YAngi  sharoitga 

ko’nikib  borishi  natijasida, shahsda o’zgarishlar  юz bera boshlaydi  va talabaning 

o’z  “MEN”iga  bo’lgan  ishonch  ortadi.  Natijada  o’qituvchi  va  talaba  o’rtasida 

konfliktli  jarayonlar  sodir  bo’la  boshlaydi.  Юqori  bosqichlarda  talabalar  mustaqil 

bo’lishga intiladi. O’zini fikrlarini bemalol aytishni, o’ziga taa’lluqli muammolarni 

mustaqil  hal  etishni,  atrofidagi  bo’layotgan  voqelarga  shahsiy  munosabatini 

bildirishni hohlaydi. Natijada belgilangan me’yorlarni buzish natijasida o’qituvchi 

va talaba o’rtasida konflikt юzaga keladi. 

Pedagogik jarayonning muhim ishtirokchisi talaba bo’lib, ular orasidagi aksar 

konfliktlar  kichik  guruhlarda  liderlikka  intilish  natijasida  namoyon  bo’ladi.   

Konfliktli  vaziyat  guruhdagi  ikki  lider  o’rtasida  vujudga  kelib,  ular  konfliktga 

nafaqat  o’zlarini,  balki  tarafdorlarini  ham  tortishi  mumkin.  Bu  esa  konfliktik 

eskalyatsiyani, ya’ni uni miqyosini kengayishiga sabab bo’ladi.   Talaba-talaba va 

talaba-o’qituvchi  konfliktida  konfliktogenlarni  qo’llamasdan,  samarali  uslublarni 

ishlatgan holda muammo echimiga kelish mumkin.  

SHuning  uchun  nizolarni  muvaffaqiyatli  hal  qilish  odatda  muammoni 

aniqlash, uni tahlil qilish, uni hal qilish bo’yicha harakatlar va natijalarni baholash 

tsiklini  o’z  ichiga  oladi.  Har    qanday  aniq  bir  vaziyatda  nizolarni  hal  qilish 

bo’yicha  siyosatni  ishlab  chiqishga  kirishishdan  avval  ularning    manbalarini 

aniqlash zarur.  

Birinchi navbatda nima sodir bo’lganligini aniqlash kerak. Muammo nimadan 

iborat?  Ushbu  bosqichda  muammoni  aniqlash  bilan  barcha  rozi  bo’lishi  uchun 

hodisalarni bayon etish muhim.  




Nizo  tahlil  qilib  chiqilganidan  so’ng  hamkorlik  ruhida  birgalikda  barchani 

murosaga keltirish yo’lini izlashga o’tish mumkin.   

O’qituvchi  va  o’quvchi  o’rtasidagi  nizoni  hal  qilishda  nizoning  sabablarini 

tahlil qilishdan tashqari yoshi omilini hisobga olish kerak. 

 “O’qituvchi  -  o’quvchi”  amaliy  nizoli  vaziyatlar  bilan  bir  qatorda  shahsiy 

hususiyatdagi qarama-qarshiliklar ham  uchrab turadi.  

Nizoli  vaziyatga  tushib  qolib  o’qituvchi  o’zining  faolligini  yoki 

suhbatdoshini  yahshiroq  tushunishga  yoki  nizoni  bostirish  yoki  uni  oldini  olish 

maqsadida o’z psihologik holatini boshqarishga qaratishi mumkin. Birinchi holatda 

nizoli  vaziyatni  hal  qilishga  insonlar  orasidagi  bir-birini  tushunishlarini  yo’lga 

qo’yish,  anglashilmovchiliklarni,  kelishmovchiliklarni  yo’qotish  yo’li  bilan 

erishiladi. Umuman olganda, boshqa insonni tushunish ancha murakkab. Tajribali 

pedagoglar  nimani  gapirishni  (dialogda  mazmunini  tanlash),  qanday  gapirishni 

(suhbatni  emotsional  tusda  olib  borish),  bolaga  qaratilgan  nutqda  maqsadga 

erishish  uchun  qachon  gapirishni  (vaqti  va  o’rni),  kimning  oldida  va  nima  uchun 

gapirishni (natijaga ishonch) biladi. 

Pedagog va o’quvchi o’rtasida haqiqatda юzaga kelgan nizoni uch darajalarda 

tahlil qilish mumkin: 

 

Ta’lim  muassasasida  o’quv–tarbiyaviy  ishlarini  tashkil  qilish  ob’ektiv 



husussiyatlari nuqtai nazaridan; 

 guruh,  pedagogik  jamoa,  o’qituvchi  va  o’quvchining  aniq  shahslararo 



munosabatlari ijtimoiy–psihologik hususiyatlari nuqtai nazaridan; 

 nizo  ishtirokchilari  yoshi,  jinsi,  individual-psihologik  hususiyatlari  nuqtai 



nazaridan. 

Agar  butun  ta’lim  jarayonini  tashkil  qilish  va  sharoitlarida,  jamoali  qoidalar 

va tartiblar tizimida, ushbu jarayonning bir-birlariga nisbatan ijobiy munosabatlari, 

bo’lajak  nizolarda  konstruktiv  hulqlariga  tayyorliklarida  haqiqiy  ob’ektiv  va 

sub’ektiv  o’zgarishlar  yaqqol  ko’zga  tashlansa,  nizo  samarali  hal  qilingan 

hisoblanishi mumkin. 




Download 0,64 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   39




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish