Sotsiologiya fanidan slaydlar



Download 5,81 Kb.
Sana07.04.2022
Hajmi5,81 Kb.
#535048
Bog'liq
слайд3- мавзу
komp-12-13 - Copy, 2 qavat bino energiya tejam, aralash usul bilan portlandtsement ishlab chiqarish, rus tili olimpiada, 7-Mavzu (1), 7-Mavzu (1), 7-Mavzu (1), Мирзаев Дилшод малака, 2 5199843315297553511, 2 5199843315297553511, МАЪРУЗА 3, A1VaJSaDzGnhLtYpDQGpIVKlZ4iiHwUBF6w1E1CO, O’zbekistonda kitobxonlik va mutolaa madaniyati, Biosfera - Vikipediya, Embriologiya hayvon

3-mavzu. Ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar va mulkchilik munosabatlari

  • 1. Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bosqichlari va ularni bilishga bo’lgan turlicha yondashuvlar
  • 2. Iqtisodiy tizimlar va ularning turli modellari
  • 3. Mulkchilik munosabatlarining mohiyati va iqtisodiy mazmuni. Mulk ob’yektlari va sub’yektlari
  • 4. Mulkchilikning turli shakllari va ularning iqtisodiy mazmuni

Taraqqiyot bosqichlarini bilishda turli xil yondashuvlar mavjud bo’lib, ulardan asosiylari sifatida quyidagilarni ajratib ko’rsatish mumkin:

  • tarixiy-formatsion yondashuv;
  • madaniylashish (tsivilizatsiya) darajasi jihatdan yondashuv;
  • texnika va texnologik taraqqiyot darajasi jihatidan yondashuv;
  • iqtisodiy tizimlar o’zgarishi jihatidan yondashuv.

Jamiyat taraqqiyotida quyidagi masalalar mavjud bo’ladi

  • Mehnatning taqsimlanishi;
  • Ijtimoiy hayot yangi tizimini eskisi bilan kurashi;
  • Progressiv va regressiv g’oyalarni o’zaro kurashi;
  • Ijtimoiy ideallar kurashi (progressiv va regressiv)

Taraqqiyotning formatsion ko’rinishlari

  • Ibtidoiy jamoa tuzimi davri
  • Quldorlik jamiyati
  • Feodal jamiyat
  • Kapitalistik jamiyat
  • Bozor iqtisodiyotiga asoslangan jamiyat

Taraqqiyotning tsivilizatsion ko’rinishlari

  • Antik davr tsivilizatsiyasi
  • Arab-musulmon davri tsivilizatsiyasi
  • Renessans davri tsivilizatsiyasi
  • Hozirgi zamon tsivilizatsiyasi

Iqtisodiy taraqqiyot ko’rinishlari

  • 18-asr ohiri 19-asr boshlarida to’qimachilik sanoati atrofida shakllangan iqtisodiy taraqqiyot
  • 19-asr ohiri 20-asr boshlarida temir yo’l sanoati atrofida shakllangan iqtisodiy taraqqiyot
  • 1914-1990 yillarda avtomobilsozlik sanoati atrofida shakllangan iqtisodiy taraqqiyot

Iqtisodiy taraqqiyot ko’rinishlari

  • 1980-2014 yillarda yoqilg’-energetika sanoati atrofida shakllangan iqtisodiy taraqqiyot
  • 1990-2030 yillarda information texnologiyalar sanoati atrofida shakllangan iqtisodiy taraqqiyot
  • 2010 yillardan boshlab nanotexnologiyalar sanoati atrofida shakllangan iqtisodiy taraqqiyot

Tafakkur taraqqiyoti

  • Primitiv (ibtidoiy) ong taraqqiyoti
  • Ko’phudolilik (miloddan avv.12-asr – melodiy 5-asr)
  • Yakkahudolik va ateizm (miloddan avv.1-asr – melodiy 15-asr)
  • Intellektualizm (15-asr va hozirgi zamon)
  • Demokrativ tafakkur (20-asr va hozirgi zamon)
  • Sun’iy intellekt (hozirgi zamon va kelajak)
  • Mulkchilik munosabatlari moddiy va ma’naviy ne’matlarni ishlab chiqarish hamda jamiyat boyliklarini o’zlashtirish jarayonlarida vujudga keladi.
  • Mulkchilik munosabatlari – bu mulkka egalik qilish, foydalanish, tasarruf etish va o’zlashtirish jarayonlarida vujudga keladigan iqtisodiy munosabatlardir.
  • Mulkdan foydalanish – bu mol-mulkning iqtisodiy faoliyatda ishlatilishi yoki ijtimoiy hayotda qo’llanilishidir. Mol-mulkni o’zlashtirish yuz berganda u daromad olish uchun yoki shaxsiy ehtiyojni qondirish uchun ishlatilishini bildiradi. Mulkni tasarruf etish – bu mol-mulk taqdirining mustaqil hal qilinishidir. U mol-mulkni sotish, meros qoldirish, hadya qilish, ijaraga berish kabi holatlarni erkin tanlash imkoniyati orqali namoyon bo’ladi.
  • Davlat mulki – egalik qilish, foydalanish va tasarruf qilish davlat ixtiyorida bo’lgan mulk ob’yektlaridan iborat. Davlat mulki asosan ikki yo’l bilan hosil bo’ladi:
  • 1) xususiy mol-mulkning milliylashtirilib, davlatning ixtiyoriga o’tkazilishi;
  • 2) davlat mablag’lari hisobidan korxonalar qurish, davlatga qarashli korxona va tashkilotlarda investitsiyalarni amalga oshirish.
  • Jamoa mulki – muayyan maqsad yo’lida jamoaga birlashgan kishilar tomonidan moddiy va ma’naviy boyliklarni hamjihatlik bilan o’zlashtirishni bildiradi.
  • Shaxsiy mulk – bu fuqarolar mulki bo’lib, ularning shaxsiy yoki oilaviy ehtiyojini qondirishga xizmat qiladi. Bu mulk shakli asosan shaxsning yoki uning oila a’zolarining mehnati asosida ko’payadi va rivoj topadi.
  • Shaxsiy mulk ob’yektlari – bu turar joylar, bog’-hovli va uylar, transport vositalari, pul jamg’armalari, uy-ro’zg’or va shaxsiy iste’mol buyumlari, yakka tartibda va boshqa xo’jalik faoliyati uchun kerakli ishlab chiqarish vositalari, ularda hosil qilingan mahsulot va boshqalar bo’lishi mumkin.
  • Xususiy mulk – ayrim sohibkorlarga qarashli bo’lib, yollanma mehnatga asoslangan holda foydalanadigan mulkdir.

Download 5,81 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
O’zbekiston respublikasi
guruh talabasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
таълим вазирлиги
махсус таълим
haqida tushuncha
O'zbekiston respublikasi
tashkil etish
toshkent davlat
vazirligi muhammad
saqlash vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
sertifikat ministry
covid vaccination
Ishdan maqsad
fanidan tayyorlagan
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanidan mustaqil
moliya instituti
fanining predmeti
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
ta’limi vazirligi