SaqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro Sida qarTlis saero universiteti ciuri nozaZe, zurab TeTruaSvili, soso nozaZe kompiuteruli qselebi interneti kompiuteruli usafrTxoeba Tbilisi



Download 0.66 Mb.
bet2/17
Sana20.04.2017
Hajmi0.66 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17

lokaluri da globaluri qselebi.


kompiuterul qselebSi, rogorc aparaturis, aseve programebis Tavsebadobis uzrunvelsayofad moqmedebs specialuri standartebi, romlebsac protokolebs uwodeben. protikolebi gansazRvraven, rogorc qselis aparatuli komponentebis urTierTqmedebis xasiaTs da maT aparatuli protokolebs uwodeben, aseve programebis da monacemebis urTierTqmedebis xasiaTs, romlebsac progra-mul protoko­lebs uwodeben. fizikurad protokolebis dacvis funqciebs asruleben aparatuli mowyobilobebi (interfeisi) da programuli saSualebebi (protokolis momsaxurebis programebi). programebs, romlebic uzrun-velyofen protokolis momsaxurebas xSirad protokolebsac uwodeben.

ase magaliTad, Tu ori kompiuteri erTmaneTTan pirdapiri SeerTebiTaa dakavSirebulia, maSin fizikur doneze maTi urTierTqmedebis protokols gansazRvraven fizikuri portis (paraleluri an mimdevrobiTi) konkretuli mowyobilobebi da meqanikuri komponentebi (CamrTvelebi, kabeli da sxva). ufro maRal doneze kompiuterebis urTierTqmedebas gansazRvraven monacemebis gadacemis marTvis programuli saSualebebi. yvelaze maRal doneze urTierTqmedebis protokols uzrunvelyofen operaciuli sistemis danarTi programebi. magaliTad, Windows-isaTvis esaa standartuli programa-pirdapiri sakabelo SeerTeba  Network Connections.

gamoyenebuli protokolebis Sesabamisad miRebulia kompiuteruli qselebis dayofa lokalur (LAN-Local Area Network) da globalur (WAN -Wide Area Network) qselebad. lokaluri qselis kompiuterebi umetesad gamoiyeneben protokolebis erTian kompleqts yvela monawilisaTvis. teritoriuli niSnis mixedviT lokaluri qselebi gansxvavdebian kompaqturobiT. isini SeiZleba aerTianebdnen erTi Senobis, sarTulis, oTaxis, kompaqturad ganlagebuli nagebobebis kompiuterebis jgufs. globalur qselebs, rogorc wesi aqvT gazrdili geografiuli zomebi. maT SeuZliaT gaaerTianon rogorc cakleuli kompiuterebi, aseve cakleuli lokaluri qselebi, maT Soris iseTebic, romlebic sxvadasxva protokolebs iyeneben.

TanamSromelTa jgufs, romlebic lokaluri qselis farglebSi erT proeqtze muSaoben muSa jgufebs uwodeben. erTi lokaluri qselis farglebSi SeiZleba muSaobdes ramodenime muSa jgufi. muSa jgufis monawileebs SeiZleba qondeT qselis saerTo resursebiT sargeblobis sxvadasxvanairi ufleba. kompiuteruli qselis monawileebis uflebebis ganawilebisa da SezRudvis wesebis erTobliobas qselis politikas uwodeben. qselis politikis (is SeiZleba oyos ramodenime erT qselSi) marTvas administrirebas uwodeben. pirs, romelic lokaluri kompiuteruli qselis muSaobis organizacias marTavs sistemur administrators uwodeben.

lokaluri qselebis Seqmna damaxasiaTebelia calkeuli sawarmoebisa an sawarmoebis calkeuli qve-ganyofilebebisaTvis. Tu sawarmos (an dargs) ukavia didi teritiria, maSin cakleuli lokaluri qselebi SeiZleba gaerTiandnen globalur qselSi. aseT SemTxvevaSi lokalur qselebs erTmaneTs ukavSireben nebismieri, tradiciuli kavSiris arxebiT (sakabelo, Tanamgzavri, radiosareleo da sxva). rogorc SemdegSi vnaxavT am miznisaTvis specialuri pirobebis dacviT SeiZleba gamoyenebuli iqnas satelefono arxebi, Tumca isini yvelaze naklebad akmayofileben cifruli kavSiris pirobebs.

sxvadasxva protokolebiT momuSave ramodenime lokaluri qselis urTie­rTkavSirs emsaxureba specialuri saSualebebi-Sliuzebi.. Sliuzebi SeiZleba iyos rogorc aparatuli, aseve programuli. magaliTad, igi SeiZleba iyos specialuri kompiuteri (Sliuzeruli serveri), an kompiuteruli programa - Sliuzeruli danarTi. bolo SemTxvevaSi kompiuters SeuZlia Seasrulos ara marto Sliuzeris funqcia aramed muSa sadgurebisaTvis damaxasiaTebeli sxva romelime tipiuri funqcia.

sawarmos lokaluri qselis globalur qselTan mierTebisas mniSvnelovania qselis usafrTxoebis dacva. kerZod, SezRuduli unda iqnas lokalur qselSi garedan ucxo pirebis daSveba, aseve SezRudulia lokaluri qselis farglebs gareT gasvla sawarmos im TanamSromlebisaTvis, romlebsac ara aqvT Sesabamisi ufleba. qseluri usafrTxoebis uzrunvelsayofad lokalur da globalur qselebs Soris ayeneben egreTwodebul brandmauerebs. brandmaueri SeiZleba iyos specialuri kompiuteri an kompiuteruli programa, romelic ewinaaRmdegeba qselebs Soris monacemebis arasanqcirebul gadaadgilebas.

    1. internetis ganviTarebis istoria.


kompiuteris saSualebiT informaciis miReba-gadacemis adreuli eqsperimentebi daiwyo jer kidev *^* saukunis 50-an wlebSi da laboratoriuli xasiaTi hqonda. amerikis SeerTebul StatebSi pirveli nacionaluri masStabis globaluri qselis Seqmnis gadawyvetileba miRebuli iyo 1958 wels, romelic gaxldaT reaqcia yofil sabWoTa kavSirSi dedamiwis pirveli xelovnuri Tanamgzavris gaSvebaze.

globaluri kompiuteruli qselis Seqmnis sababi pentagonis mier raketebis gaSvebis Sesaxeb adreuli Setyobinebebis globaluri sistemis (NORAD-North American Aerospace Defance Command) damuSaveba gaxda. sistemis sadgurebi ganlagebuli iyo kanadis CrdiloeTiT aliaskidan grenlandiamde, xolo miwisqveSa sabrZanebo punqti qalaq kolorado-springis maxloblad, mTa Seinis wiaRSi. marTvis centri moqmedebaSi Sevida 1964 wels da swored am droidan daedo saTave pirveli globaluri sauwyebo kompiuteruli qselis muSaobas. 60-iani wlebis Sua periodidan mas SeuerTdnen saaviacio, meteorologiuri da sxva samxedro da samoqalaqo samsaxurebi.

qselis muSaobas kurirebda specialuri organizacia, aSS-s Tavdacvis saministros perspeqtiuli damuSavebebis sammarTvelo (DARPA-Defense Advansed Research Project Agcncy). centralizebuli qselis ZiriTadi nakli iyo arasakmarisi mdgradoba, romelic dakavSirebuli iyo imasTan, rom raime kvanZis mwyobridan gamosvlisas, mwyobridan gamodioda misi mTeli momdevno seqtori, xolo marTvis centris mwyobridan gamosvlisas ki mTeli qseli. zesaxelmwifoebis birTvuli dapirispirebis xanaSi es nakli metad kritikuli iyo.

qselis mdgradobisa da saimedobis problemebis gadawyveta daevala samarTvelos DARPA. kvlevis ZiriTadi mimarTulebebi qselis momsaxurebis axali principebis Zieba gaxda. axali principebis gamocdis poligonebi gaxdnen aSS-is msxvili universitetebi da samecniero centrebi, romelTa Soris gayvanili iyo kompiuteruli kavSiris xazebi. Tavdacvis saministros mxridan samuSaoebs kurirebda igive samarTvelo DARPA da pirvelma arasauwyebo nacionalurma kompiuterulma qselma, romelic 1969 wels dainerga miiRo saxelwodeba ARPANET.

qseli ARPANET 70-an wlebSi nela viTardeboda. ganviTareba ZiriTadad regionaluri qselebis mierTebis xarjze xdeboda, romlebic qmnidnen ARPANET-is saerTo struqturas regionalur an lokalur masStabSi. ARPANET-is ZiriTad gacxadebul amocanad erTian mecnierul-teqnikur proeqtebze momuSave koleqtivTa jgufebis koordinacia gaxda, xolo ZiriTad daniSnulebas mecnieruli da saproeqto-sakonstruqtoro dokumentebis failebis da eleqtruli fostis gacvla warmoadgenda. Amave dros ar wydeboda muSaoba gaucxadebel amocanaze - axali qseluri protokolebis damuSavebaze, romlebic uzru­nvelyofda globaluri qselis sicocxlisunarianobas birTvuli konfliqtebis drosac.

internetis dabadebis meore TariRad 1983w. iTvleba, rodesac kompiuteruli qselebis programul uzrunve­lyofaSi revoluciuri cvlilebebi moxda. globaluri qselebis mdgradobis problema gadawyda TCPIP protokolis danergviT, romelic dResac safuZvlad udevs saerTaSoriso qselis muSaobas. am amocanis gadawyvetis Semdeg sammarTvelom DARPA Sewyvita Tavisi monawileoba proeqtSi da qselis marTva gadasca nacionalur samecniero fonds (NSF), romelic aSS-Si igive rols asrulebs, rasac CvenSi mecnierebaTa akademia. amgvarad, 1983 wels warmoiqmna globaluri qseli NSFNET. 80-iani wlebis Sua periodSi masTan aqtiurad daiwyes mierTeba sxva qveynebis akademiurma da samecniero qselebma, magaliTad didi britaneTis akademiurma qselma JANET (Joined Academic Network).

wlebi, rodesac globalur qsels xelmZRvanelobda aSS-s nacionaluri samecniero fondi istoriaSi Sevida, rogorc qselebis komercializaciis mcdelobis epoqa. qseli finansdeboda samTavrobo saxsrebiT. nacionaluri samecniero fondi anawilebda mas kvanZebs Soris da materialurad sjida maT, vinc cdilobda gverdiTi Semosavlebi qonoda qselidan. amasTan erTad, TCPIP protokolis danergvis Semdeg qselis gnviTareba mniSvnelovnad daCqarda, NSF ukve veRar aswrebda TviToeuli kvanZis saqmianobis Tvalyuris devnebas, xolo ucxouri seqtorebis mierTebiT misi roli simboluri gaxda.

80-iani wlebis meore naxevarSi saerTaSoriso qselis dayofa moxda domenebad kuTvnilebis principis mixedviT. domeni gov - finansdeboda mTavrobis saxsrebiT, domeni SCI - samecniero wreebis saxsrebiT, domeni edu - ganaTlebis sistemis saxsrebiT, xolo domeni com - (komerciuli) ar finansdeboda aravisgan, anu misi kvanZebi unda ganviTarebuliyo sakuTari resursebis xarjze. sxva qveynebis nacionaluri qselebi ganixilebodnen, rogorc calkeuli domenebi. magaliTad, uk - didi britaneTis domeni, ru - ruseTis domeni.

rodesac 80-iani wlebis meore naxevarSi Camoyalibda da amuSavda domenebis saxelebis sistema (DNS, Domain Name Sistem), aSS-s nacionalurma samecniero fondma dakarga kontroli qselis ganviTarebaze. am dros gaCnda internetis, rogorc TviTganviTarebadi, decentralizebuli ierarqiuli struqturis cneba. Tu ARPENET da NSNET qselebis dros qseli finansdeboda zemodan qvemoT, axla ki igi finansdeba periferiebidan, qvemodan zeviT - saboloo momxmareblidan qselebis ZiriTadi mflobelebisaken.



    1. Download 0.66 Mb.

      Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent axborot
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
umumiy o’rta
haqida umumiy
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
davlat sharqshunoslik
jizzax davlat