Sanoat ishlab chiqarishini tashkil etish


Loyihani nazorat qilish va tartibga solish



Download 3,3 Mb.
bet68/173
Sana28.05.2023
Hajmi3,3 Mb.
#945147
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   173
Bog'liq
Loyihalarni boshqarish UMK TAYYOR

3. Loyihani nazorat qilish va tartibga solish
Nazorat shunday jarayonki, bunda loyiha rahbari undagi qo’yilgan maqsadlar ro’yobga chiqishini, shuning yurishiga to’siq bo’luvchi sabablarni belgilaydi, loyiha bajarilishiga zarar kelishidan oldin (muddatlar kechikishi, ishlatilayotgan mablag’lar, baholarning mo’ljaldan oshib ketishi, sifatning pasayishi va b.k.), topshiriqlarning bajarilishini izga solishga qaratilgan boshqaruv qarorlarini qabul qilinishini asoslaydi.
Agar reja, smetalarning ba’zi parametrlari mo’ljaldagi ko’rsatkichlardan oshib ketsa, nazorat loyiha rahbari ularga o’zgartirishlar kiritish imkonini beradi.
Loyihaning amalga oshirilishini maromidan chiqaruvchi ham tashqi va ham ichki omillar ta’sir qiladi. Bu esa hisoblangan (vaqtinchalik va narxiy) parametrlarning o’zgarishiga olib keladi.
Loyiha atrofidagi o’zgaruvchan muhit mavjudligi tufayli rahbarlarda ishlar bajarilishi yo’nalishiga o’z vaqtida o’zgartishlar kiritish bo’yicha choralar ko’rish va qo’l ostidagilarga buni asoslab berishga imkoni bo’lmay qolishi mumkin.
Bunday sharoitda qo’yilgan maqsadlarga erishishning muhim vositalaridan biri loyihaning oshirilishini nazorat qilishdir. Nazorat shunday jarayonki, uning ko’magida loyihachi - menejer o’z qarorlarining to’g’riligini, loyiha qanday amalga (muddatli, bahosi, mablag’lari bo’yicha) oshirilayotganligi, o’zgartirish kiritish zarurligini belgilaydi.
Nazorat vazifalari. Nazorat vazifalari quyidagilardan iborat-loyiha bajarishning holati haqida zarur ma’lumotlarni olib, ularni rejadagi ko’rsatkichlar bilan taqqoslash va rejadan chetga chiqishni belgilash natijasida bitim tuzish xaqida signal deb nomlangan ishlanma tayyorlanadi. Nazorat ushbularni ta’minlashi zarur:

  • monitoringni (loyiha amalga oshirilishining barcha jarayonlarni muntazam va rejali ko’zatish);

  • taqvimiy rejalarda, byudjetlarda, mehnat ashyoviy, moliyaviy me’yoriy harajatlarga hisobiy ehtiyojlarda jamlangan qator kriteriy va cheklovlar yordamida loyiha amalga oshirilish maqsadlaridan chetlashishlarni aniqlashni;

  • yuzaga kelgan vaziyat oqibatlarini bashoratini;

  • loyihaga o’zgartirish kiritish bo’yicha qarorni zaruratini asoslashni.

Loyihaning ro’yobga chiqishi borasida raxbarlar uning ishga tushirilishini doimo nazorat qilishadi. Ular loyiha bo’yicha qilingan ishlar va uning rejaga mos kelishini ko’rib chiqib, ular orasida jiddiy tafovut yo’qligini aniqlashadi. Loyiha boshqaruvida bu tafovutlar chetga chiqish deb ataladi. Afsuski, chetga chiqish ko’pchilik hollarda ro’y beradi. Bizlar hozircha bashorat san’atini mukammal egallamaganmizki, kelajakda nima yuz berishini aniq tasavvur qila olmaymiz, kelajak bizning tasavvurimizda mavxum tutun xolida ekan, bizning loyiha rejalarimiz nomukammal bo’lib qolaveradi.
Chetga chiqish darajasi chetga chiqishning maqbul darajalari loyiha boshlanishidan aniqlanishi zarur. Masalan, tipovoy qurilish loyihasida maqbul chetga chiqish darajasi oz, chunki quruvchi katta ish tajribasiga ega bo’lib, qanday qilinganda ishni muddatida va sifatli bajarish mumkinligini biladi. Bundan tashqari uylar ma’lum bir narxga quriladi (ya’ni quruvchilar o’z xizmatini ma’lum bir bahoga oldindan sotishga rozilik berishadi). Agar chetga chiqish harajatlar bo’yicha juda ko’payib ketsa, jiddiy serharajatlarga olib kelib, quruvchilar zarar ko’rishadi. Shunday qilib, quruvchilar loyihadan chetga chiqishni past darajada tutishga qiziqishadi.
Tadqiqot loyihasida maqbul chetga chiqishlar ancha ko’p, masalan, 20 % chamasini tashkil etishi mumkin. Tadqiqotlar o’zida ma’lum ulush noaniqlikka ega bo’lgani tufayli, izlanishlar rejasi so’zsiz taxminiy bo’ladi. Bizlar o’z tadqiqotlarimiz natijasi to’g’risida eng taxminiy tasavvurga ega bo’lgan xolda, ish yakuni dastlabki takliflarimizdan katta chetga chiqishlar bo’lishiga ko’nikishimiz zarur.
Nazorat jarayoni asosida loyihaning surilishi xaqida ma’lumot to’plash va ko’rib chiqish yotadi. Bunday axborot mavjud bo’lgan xolda loyiha raxbarlarida navbatdagi xarakatlar va quriladigan choralarni tanlash imkoniyati bo’ladi. Masalan, grafikdagi rejadan orqada qolish maqbul chegaradan oshib ketsa, ular ma’lum sonli juda zarur topshiriqlarni bajarilishini tezlashtirishga qaror qilib, zarur qo’shimcha hajmdagi mablag’ ajratishi mumkin. Agar ma’lum guruh topshiriqlarda ularning xodimlari rejadagidan 40 % kam mablag’ sarflashganini aniqlashsa, raxbarlar so’zsiz bu chetga chiqishni taftish qilinishiga qaror qilishadi, zero mablag’ tejalishi ko’pincha ma’lum ishlar umuman bajarilayotganidan yoki ishda «burchaklar kesilayotgan» idan dalolat beradi.
Nazoratni boshqaruv faoliyati sifatida hisob va statistik nazorat bilan aralashtirish to’g’ri emas, shu bilan birga hisobot va statistika organlari amaliyot uchun muhim masalalarni xal qiladi.
Hisob kuzatish, o’lchash, qayd etish, saqlash, ma’lumotlarga ishlov berish bilan cheklanadi. Hisoblash vazifasiga u yoki bu kriteriylar bo’yicha chetga chiqishga baho berish kirmaydi.
Nazoratning mavzusi dalillar va voqealar, muayyan qarorlarning bajarilishini tekshirish, chetga chiqish sabablarini oydinlashtirish, axvolni baholash, oqibatlarni bashorat qilish.

Download 3,3 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   173




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish