Sana 9-Sinf Algebra Mavzu : 7-8 sinfda o’tilgan mavzularni takrorlash



Download 0.55 Mb.
bet1/3
Sana07.09.2017
Hajmi0.55 Mb.
  1   2   3
Sana ____________ 9-Sinf Algebra

Mavzu : 7-8 sinfda o’tilgan mavzularni takrorlash

II. Darsning maqsadi: a) Ta’limiy: O’quvchilarga 7-8 sinfda o’tilgan mavzularni takrorlash bilan B.K.M larini mustahkamlash.

b) Tarbiyaviy:O’quvchilarni vatanga muhabbat ruhida tarbiyalash, mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni mehnatsevarlikka o’rgatish.

d) Rivojlantiruvchi: mavzuga oid masala va mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni bilim , ko’nikma va malakasini oshirish.

III. Darsning uslubi: no’ananaviy

IV. Darsning turi: aqliy hujum, bahs munozara

V. Darsning jihozi: ko’rgazmali qurollar, tarqatmalar.

VI. Darsning borishi: a) Tashkiliy qism: o’quvchilar bilan salomlashish, davomat aniqlash, o’quvchilarni darsga tayyorlash, uy vazifalarni nazorat qilish.

b) Asosiy qism: yangi mavzu bayoni:

  Aziz o'quvchi! Siz 7-8- sinflarda algebraik ifodalar, birhad va ko'phadlar, ko'phadni ko'paytuvchilarga ajratish, algebraik kasrlar, tengsizliklar, chiziqli funksiya va uning grafigi, ikki noma'lumli ikkita chiziqli tenglamalar sistemasi, taqribiy hisoblashlar, kvadrat ildizlar, kvadrat tenglamalarga doir misol va masalalarni yechgansiz. 7-8- sinf­larda matematikadan olgan bilimlaringizni yodga solish maqsadida Sizga bir qator mashqlar taklif etamiz.

1Soddalashtiring:

    1);     3) ;

    2) ;       4) .

2. Tenglamani yeching:

     1) 4x -6 = 12 - x;         3) 

     2)                4) 

3. Ko'paytuvchilarga ajrating:

     1) 4a(x + y) - 5b(x + y);  3) x(a - 2) + y(2 - a) + 5(2 - a);

     2) 3a(x - y) - 4(y - x);       4) c(p - q) + a(p - q) + d(q - p).

4. Ifodani soddalashtiring:

1) (2a + b)2 - (3a - b)2;     3) 5(2 - a)2 + 4(a - 5)2;

2) (a + b)2 - (a - b)2;         4) (3a - y)2 + (a - 3y)2.

5. Tenglamalar sistemasini yeching: 

6. Tengsizlikni yeching:

1)   2) 3(2x - 1) + 3(x - 1) > 5(x + 2) + 2(2x - 3). 



7. Tengsizliklar sistemasini yeching:    

        1)         2)  

        3)      4)  

8. Tengsizlikni yeching: 

       1) ;  2) ;  3)   4) .



9. Tenglamani yeching: 

      1) ;       3) 

      2) ;       4) .

10. Hisoblang:     

       1) ;        3) ;


      2) ;    4) .

11. Tenglamani yeching: 

       1) 3x2 - 5x + 4 = 0;        3) ;

       2) x2 -3x -4 = 0;              4) .

12. Tenglamalar sistemasini yeching:

      1)             3) 


      2)               4) 

      13. Ikki sonning o'rta arifmetigi 20 ga, ularning o'rta geometrigi esa 12 ga teng. Shu sonlarni toping.


VII. Darsni mustahkamlash: O’tilgan mavzu asosida mashqlar va misollar ishlash.

 VIII. Uyga vazifa: mashq.

Sana ____________ 9-Sinf Algebra

Mavzu : Kvadrat funksiya tarifi

II. Darsning maqsadi: a) Ta’limiy: O’quvchilarga kvadrat funksiya haqida tushuncha berish.

b) Tarbiyaviy:O’quvchilarni vatanga muhabbat ruhida tarbiyalash, mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni mehnatsevarlikka o’rgatish.

d) Rivojlantiruvchi: mavzuga oid masala va mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni bilim , ko’nikma va malakasini oshirish.

III. Darsning uslubi: no’ananaviy

IV. Darsning turi: aqliy hujum, bahs munozara

V. Darsning jihozi: ko’rgazmali qurollar, tarqatmalar.

VI. Darsning borishi: a) Tashkiliy qism: o’quvchilar bilan salomlashish, davomat aniqlash, o’quvchilarni darsga tayyorlash, uy vazifalarni nazorat qilish.

b) Asosiy qism: yangi mavzu bayoni:

Siz VIII sinfda у = kx + b chiziqli funksiya va uning grafigi bilan tanishgansiz. Fan va texnikaning turli sohalarida kvadrat funksiyalar deb ataladigan funksiyalar uchraydi. Misollar keltiramiz:

1) Tomoni x bo'lgan kvadratning yuzi у = x2 formula bo'yicha hisoblanadi.

2) Agar jism yuqoriga v tezlik bilan otilgan bo'lsa, u holda t vaqtda  undan Yer sirtigacha masofa    formula bilan aniqlanadi, bunda  - vaqtning t = 0 boshlang'ich paytidagi jismdan Yer sirtigacha bo'lgan masofa.

Bu misollarda  ko'rinishdagi funksiyalar qaraldi. Birinchi misolda o'zgaruvchilar a =1, b=с=0, o'zgaruvchilar esa x va у lar bo'ladi.

Ikkinchi misolda  , b = v, c =s=0, o'zgaruvchilar esa t va s harflari bilan belgilangan.

Ta'rif

 y = ax2 + bx + с   funksiya kvadrat funksiya

deyiladi, bunda a, b va с - berilgan haqiqiy sonlar, ,  x - haqiqiy o'zgaruvchi.

Masalan, quyidagi funksiyalar kvadrat funksiyalardir:


        y=x2, у=-2х2, y=x2-x

  y=x2-5x+6,  y=-3x2+8



1-masala. x=-2, x=0, x=3 bo'lganda,

y(x)=x2-5x+6

funksiyaning qiymatini toping.    



  

   2-masala. x ning qanday qiymatlarida у=x2+4x-5 kvadrat funksiya: 1) 7 ga; 2) -9 ga; 3) -8 ga; 4) 0 ga teng qiymatni qabul qiladi?

1) Shartga ko'ra, x2+4x-5=7. Bu tenglamani yechib, quyidagini hosil qilamiz:

x2+4x-12=0,

 , x1=2, x2=-6.

Demak, y(2) =7 va y(-6) = 7.

2) Shartga ko'ra, x2+4x-5=-9, bundan

x2 + 4x + 4 = 0,  (x+2)2=0, x=-2.

3) Shartga ko'ra, x2+4x-5=-8,  bundan x2+4x+3=0.
Bu tenglamani yechib, x1=-3, x2=-1 ekanini topamiz.

4)  Shartga ko'ra, x2+4x-5=0, bundan x1=1,  x2=-5. Oxirgi holda x ning y=x2+4x-5 funksiya 0 ga teng, ya'ni

y(1)=0 va y(-5)=0 bo'lgan qiymatlari topildi. x ning bunday qiymatlari kvadrat funksiyaning nollari deyiladi.

3-masala.   y=x2-3x funksiyaning nollarini toping.

 x2- 3x = 0 tenglamani yechib, x1= 0, x2 = 3 ekanini topamiz.

VII. Darsni mustahkamlash: O’tilgan mavzu asosida mashqlar va misollar ishlash.

1. (Og'zaki.) Quyida ko'rsatilgan funksiyalardan qaysilari  kvadrat funksiya bo'ladi:

     1) у = 2x2+ x + 3;      2) у = 3x2 - 1;    3) у = 5x + 1;

     4) у = x3 + 7x - 1;     5) у = - 4x2;       6) у = -3x2 + 2x?

2. x ning shunday haqiqiy qiymatlarini topingki, y=x2-x-3     kvadrat funksiya:

1) -1 ga;  2) -3 ga;  3) - ga;  4) -5 ga teng qiymat qabul qilsin. 



3. ning qanday haqiqiy qiymatlarida y = -4x2 + 3x - 1 kvadrat  funksiya:

   1) -2;   2) -8  3) -0,5;   4) -1 ga teng qiymat qabul qiladi?



4. -2; 0; 1;  sonlaridan qaysilari quyidagi kvadrat funksiyaning nollari bo'ladi:

    1) y x2 + 2x;        2) y x2 + x;

    3) y x2 - 3;          4) y = 5x2 - 4x - 1?

5. Kvadrat funksiyaning nollarini toping:

   1) y = x2 - x;                     2) y = x2 + 3;

   3) y = 12x2 - 17x +6;        4) y = -6x2 + 7x - 2;

   5) y = 3x2 - 5x + 8;          6) y = 2x2 - 7x + 9;

  7) y = 8x2 + 8x + 2;           8) 

  9) y = 2x2 + x - 1;        10)



6. Agar y x2 +px+q kvadrat funksiyaning x1 va  x2  nollari ma'lum bo'lsa, va  koeffitsiyentlarni toping:    1) x1 = 2, x2 = 3;             2) x1 = -4, x2 = 1;

    3) x1 = -l, x2 = -2;           4) x1 = 5, x2 = -3.



7. x ning  y = x2 + 2x - 3 va y = 2x + 1 funksiyalar teng qiymatlar qabul qiladigan qiymatlarini toping.

 VIII. Uyga vazifa: mashq.

Sana ____________ 9-Sinf Algebra

Mavzu : x2 funksiya

II. Darsning maqsadi: a) Ta’limiy: O’quvchilarga x2 funksiya haqida tushuncha berish va mustahkamlash.

b) Tarbiyaviy:O’quvchilarni vatanga muhabbat ruhida tarbiyalash, mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni mehnatsevarlikka o’rgatish.

d) Rivojlantiruvchi: mavzuga oid masala va mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni bilim , ko’nikma va malakasini oshirish.

III. Darsning uslubi: no’ananaviy

IV. Darsning turi: aqliy hujum, bahs munozara

V. Darsning jihozi: ko’rgazmali qurollar, tarqatmalar.

VI. Darsning borishi: a) Tashkiliy qism: o’quvchilar bilan salomlashish, davomat aniqlash, o’quvchilarni darsga tayyorlash, uy vazifalarni nazorat qilish.

b) Asosiy qism: yangi mavzu bayoni:



x2 funksiyani, ya'ni a=1, b=c= 0 bo'lgandagi y =ax2+bx+c  kvadrat funksiyani qaraymiz. Bu funksiyaning grafigini yasash uchun, uning qiymatlari jadvalini tuzamiz:

X

-4

-3

-2

-1

0

 


1

 


2

 


3

 


4

 


y = x2

16

 


9

 


4

 


1

 


0

 


1

 


4

9

 


16

 


Jadvalda ko'rsatilgan nuqtalarni yasab va ularni silliq egri chiziq bilan tutashtirib, x2 funksiyaning grafigini hosil qilamiz (1- rasm).            

y = x2 funksiyaning grafigi bo'lgan egri chiziq parabola deyiladi.

x2 funksiyaning xossalarini qaraymiz.

1) x2 funksiyaning qiymati  bo'lganda, musbat  va = 0 bo'lganda  nolga teng. Demak, x2 parabola koordinatalar boshidan o'tadi, parabolaning qolgan nuqtalari esa abssissalar o'qidan yuqorida yotadi. x2 parabola abssissalar o'qiga (0; 0)  nuqtada urinadi, deyiladi.

2) y = x2 funksiyaning grafigi ordinatalar o'qiga nisbatan simmetrik, chunki

(-x)2 x2Masalan, y(-3) = y(3) = 9 (1-rasm). Shunday qilib, ordinatalar o'qi   parabolaning simmetriya o`qi  bo'ladi.  Parabolaning o'z simmetriya o'qi  bilan kesishish nuqtasi parabolaning uchi deyiladi.   x2   parabola   uchun   koordinatalar   boshi   uning   uchi bo'ladi.

3)  bo'lganda, ning katta qiymatiga ning katta qiymati  mos keladi. Masalan,  y(3) > y(2).  y = x2  funksiya   oraliqda o'suvchi, deyiladi

(1- rasm).

  bo'lganda, ning katta qiymatiga ning kichik qiymati mos keladi. Masalan, y(-2) < y(-4).   y x2 funksiya   oraliqda kamayuvchi deyiladi

(1- rasm).

       1-rasm.



Masala. x2 parabola bilan y = x + 6 to'g'ri chiziqning kesishish nuqtalari  koordinatalarini toping.    

D Kesishish nuqtalari

                                      

sistemaning yechimlari bo'ladi.

Bu sistemadan x2x+6, ya'ni x2-x-6=0 ni hosil qilamiz, bundan  va  ning qiymatlarini sistemaning tenglamalaridan biriga qo'yib, y19, y24 ni topamiz.



Javob:  (3;  9),  (-2;  4). 

Parabola texnikada keng ko'lamda foydalaniladigan ko'pgina ajoyib xossalarga ega. Masalan, parabolaning simmetriya o'qida  parabolaning fokusi  deb ataladigan  nuqta bor (2- rasm).





2-rasm.

Agar bu nuqtada yorug'lik manbayi joylashgan bo'lsa, u holda paraboladan akslangan barcha yorug'lik nurlari parallel bo'ladi. Bu xossadan projektorlar, lokatorlar va boshqa asboblar tayyorlashda foydalaniladi.



x2 parabolaning fokusi [ 0;  ] nuqta bo'ladi.

VII. Darsni mustahkamlash: O’tilgan mavzu asosida mashqlar va misollar ishlash.



8. y = x2 funksiyaning grafigini millimetrli qog'ozda yasang.
       Grafik bo'yicha:

= 0,8;   = 1,5;   = 1,9;   x= -2,3;   x = -1,5 bo'lganda, ning qiymatini taqriban toping;

Agar y = 2; = 3; = 4,5; y = 6,5 bo'lsa, x ning qiymatini taqriban toping.



9. y = x2 funksiya grafigini yasamasdan: A (2; 6),    (-1; 1), C (12; 144),    

D (-3; -9) nuqtalardan qaysilari parabolaga tegishli bo'lishini aniqlang.

10. (Og'zaki.) A(3; 9), B(-5; 25), C(4;  15), D( ; 3) nuqtalarga ordinatalar o'qiga nisbatan simmetrik bo'lgan nuqtalarni toping.
         Bu nuqtalar y=x2 funksiyaning grafigiga tegishli bo'ladimi?

11. (Og'zaki.) y=x2 funksiyaning qiymatlarini

     1) x = 2,5 va x = -3;           2) x = 0,4 va x = 0,3;

    3) x = -0,2 va x = -0,1;       4) = 4,1 va x = -5,2 

     bo'lganda taqqoslang.



12. y = x2 parabolaning:

     1) = 25;    2) = 5;            3) y = -x;

     4) y = 2x;   5) y = 3 - 2x;      6) y = 2x - 1

    to'g'ri chiziq bilan kesishish nuqtalarining koordinatalarini toping.



13. nuqta y = x2 parabola bilan

      1) = -x - 6, A (-3; 9);       2) y = 5x-6, A (2; 4)

      to'g'ri chiziqning kesishish nuqtasi bo'ladimi?

14. Tasdiq to'g'rimi: y = x2 funksiya:

      1) [1; 4] kesmada;       2) (2; 5) intervalda;

      3) x > 3 intervalda;    4) [-3; 4] kesmada o'sadi?

15. Bitta koordinata tekisligida y = x2 parabola bilan y = 3 to'g'ri chiziqni yasang. ning   qanday qiymatlarida parabolaning nuqtalari to'g'ri chiziqdan yuqorida bo'ladi; pastda bo'ladi?

16. ning qanday qiymatlarida x2 funksiyaning qiymati:

      1) 9 dan katta;   2) 25 dan katta emas;   3) 16 dan kichik emas; 4) 36 dan kichik bo'ladi?

 VIII. Uyga vazifa: mashq.

Sana ____________ 9-Sinf Algebra

Mavzu : = ax2 funksiyaning grafigi

II. Darsning maqsadi: a) Ta’limiy: O’quvchilarga = ax2 funksiyaning grafigi haqida tushuncha berish va xossalarini o’rgatish.

b) Tarbiyaviy:O’quvchilarni vatanga muhabbat ruhida tarbiyalash, mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni mehnatsevarlikka o’rgatish.

d) Rivojlantiruvchi: mavzuga oid masala va mashqlar ishlash bilan o’quvchilarni bilim , ko’nikma va malakasini oshirish.

III. Darsning uslubi: no’ananaviy

IV. Darsning turi: aqliy hujum, bahs munozara

V. Darsning jihozi: ko’rgazmali qurollar, tarqatmalar.

VI. Darsning borishi: a) Tashkiliy qism: o’quvchilar bilan salomlashish, davomat aniqlash, o’quvchilarni darsga tayyorlash, uy vazifalarni nazorat qilish.

b) Asosiy qism: yangi mavzu bayoni:

1-masala. = 2x2 funksiyaning grafigini yasang. 

 D y = 2x2 funksiyaning qiymatlar jadvalini tuzamiz:



X

-3

-2

-1

0

1

2

3

Y=2x2

18

8

2

0

2

8

18

Topilgan nuqtalarni yasaymiz va ular orqali silliq egri chiziq o'tkazamiz 




Download 0.55 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent axborot
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
umumiy o’rta
haqida umumiy
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
davlat sharqshunoslik
jizzax davlat