Pedagogika fakulteti



Download 169 Kb.
bet17/18
Sana13.05.2020
Hajmi169 Kb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18
So'zlashish-suhbat metodidan bolalar lug‘atini faollashtirishda foydalanish maqsadga muvofiqdir. Bu metod orqali bola lug‘atidagi so‘zlardan o‘rinli foydalanishga, gaplarni to‘g‘ri tuzishga o‘rganib boradi. Bunda o’qituvchi kichik guruhda tabiiy obyektlar va ular­ning modellari (o‘yinchoqlar, suratlar)ga tayanish usullaridan, katta guruhlarda esa so‘zli didaktik o‘yinlardan foydalanadi.

Qayta hikoya qilish metodidan besh yoshli bolalar guruhida tashkil etiladigan ishlarda keng foydalaniladi. Uning yordamida bolalar nutqining leksik, grammatik, intonatsion jihatlari shakl-lanadi. Ular bog‘lanishli dialogik va monologik nutqni badiiy asar namunalari yordamida amaliy tomondan egallab oladilar. Badiiy asarlarni qayta hikoya qilishga o‘rgatishda o’qituvchining asosiy vazifasi mazkur yoshdagi bolalarga mos bo‘lgan, mazmuni va tili jihatidan bolalarga tushunarli bo‘lgan asarlarni tanlashdir.

Hikoya o‘ylab topish (to‘qish) metodi bolalarni ijodiy izla-nishga: kuzatganlari bo‘yicha hikoya tuzish; xotiradan hikoya tuzish; xayoliy hikoya tuzishga o‘rgatadi.

Maqsadga muvofiq hisoblangan ish rejalaridan biri — bu mashg‘ulotning oylik (4 haftalik) ish rejasidir. Oylik ish rejada mashg‘ulotlarning izchilligi, unda ona tilining barcha komponentlari (lug‘at ishi, tovush madaniyatini tarbiyalash, bog‘lanishli dialogik va monologik nutq, tilning grammatik qurilishi)ni rivojlantirish o‘z aksini topadi. Bola nutqining hamma tomonlarini bir vaqtning o‘zida parallel tarzda rivojlantirib borish kerak, chunki bola nutqini o‘stirish bo‘yicha ish vazifalari bir-biri bilan chambarchas bog‘liqdir. Shuning uchun bir mashg‘ulotning o‘zida bola nutqini o‘stirishning bir necha vazifalari hal etiladi, ammo ulardan biri asosiy hisoblanib, boshqasi esa mashg‘ulotning bir qismi sifatida rejalashtiriladi. Masalan, gap to‘g‘risidagi tasavvurni shakllantirish, ya'ni so‘zlardan gap tuzish, gapni so‘zlarga ajratish asosiy vazifa qilib rejalashtirilsa, mashg‘ulotning ikkinchi qismi sifatida gapdagi so‘zlar tarkibidagi qiyin talaffuz etiladigan tovushlar talaffuzi ustida mashq qilish rejalashtiriladi.

Har bir mashg‘ulotni rejalashtirishda bolalar bilan ishlash usullari aniqlanadi. Ular mashg‘ulotning murakkablik darajasiga qarab har xil bo‘lishi mumkin: tabiiy materiallar va ularning modellari (o‘yinchoqlar), ko‘rgazmali qurollardan foydalanish (rasmlar, illustratsiyalar, diafilmlar va kinofilmlar), o’qituvchining nutq namunasi, badiiy matnlar; savol-topshiriqlar, ko‘rgazmali qurollar, tushuntirish, magnitofon tasmalari, so‘zli didaktik o‘yinlar, sahnalashtirilgan o‘yinlar va hokazolar. Ish usullari nutqni rivojlantirish bo‘yicha vazifalarning mazmuniga (fonetika, leksika, grammatika) va nutqiy malakalarning rivojlanganlik darajasiga qarab tanlanadi.

Mashg‘ulot rejasida (konspektda) testli (matnli) didaktik materiallar —ertaklar, she'rlar, hikoyalar, topishmoqlar, maqollar, tez aytishuvlar alohida o‘rinni egallaydi. Bu materiallar mavzu jihatidan mashg‘ulotning mazmuni, ta'lim-tarbiyaviy maqsadi, didaktik vazifalari bilan mos kelishi, nutqning ifodaliligini belgilovchi vosita sifatida so‘zlarni morfologik tomondan tahlil qilish, tovushlarni talaffuz etish ustida mashq qilish imkoniyatini ta'minlashi lozim. Bu materiallar obrazli va bolalarga mos bo‘lishi kerak (hajmi, mazmunining murakkabligi, yangi so‘zlarning, tushunchalarning soni, ularning murakkabligi va hokazolar). Rejada yoki mashg‘ulot ishlanmasida quyidagilar o‘z aksini topishi kerak: mashg‘ulotning maqsadi (tarbiyaviy, ta'limiy, ayniqsa, nutqiy vazifa); mashg‘ulotni o‘tkazish joyi (guruh xonasi, boshqa xizmatchi va yordamchi xonalar yoki bolalar bog‘chasining yer maydoni, shahar ko‘chasi, maktab binosi, xiyobon, bog‘, dala, va hokazolar); ish usullari (kuzatish, suhbat, o’qituvchining hikoyasi, didaktik o‘yinlar va hokazo); didaktik materiallar (tabiiy obyekt, o‘yinchoqlar, rasmlar, badiiy asar matni).

Mashg‘ulot rejasi o’qituvchiga butun bir mashg‘ulotni hamda uning har bir qismi tuzilishini aniq belgilashga, bir ish turidan ikkinchisiga o‘tish vaqtini aniq belgilashga, bolalarning emotsional reaksiyalariga, nutqiy holatlariga e'tibor berishga, mash­g‘ulot vaqtida yuzaga kelgan holatlarni va vaziyatlarni hal qilishga yordam beradi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:




  1. Karimov I.A. «Barkamol avlod - O’zbekiston taraqqiyotining poydevori», T., 1998-yil.

  2. Karimov I.A. O’zbekiston XXI asr busag’asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari. Toshkent. O’zbekiston.1997-yil.

  3. Ta’lim taraqqiyoti. Boshlang’ich ta’lim, «Sharq» 1999-yil, 7-maxsus son.

  4. Qosimova K. Boshlang’ich sinflarda ona tili o’qitish metodikasi. – Toshkent: O’qituvchi. 1985-yil.

  5. Yangi tahrirdagi DTS - 2005-yil. Boshlang’ich ta’lim jo’rnali, 5-son.

  6. Sh.Rahmatullayev, A.Xojiyev. O'zbek tilining imlo lug'ati, 1995-yil

  7. Y.Abdullayev. Hamrohim Toshkent. 1996-yil.

  8. Abdullaeva K va boshqalar. Savod o'rgatish darslari.T.,«O'qituvchi».1996 -yil.

  9. Abdullaeva Q. Raxmonbekova S. 2-sinfda. O'qish darslari. (O'qituvchi kitobi.) Toshkent. O'qituvchi, 2004-yil.

  10. Abdullaeva Q. va boshqalar. O'qish kitobi. 2-sinf Toshkent. O'zbekiston, 2003-yil.

  11. G'afforova T., Shodmonov E., Eshturdieva G. «Alifbe»-(«Savod»); «Ona tili», T., «O'qituvchi», 1999- yil.

  12. G'afforova T. G'ulomova X. 1-sinfda o'qish dasrlari (O'qituvchi kitobi.) Toshkent. Sharq. 2003 -yil.

  13. Shojalilov A. va boshqalar.«O'qish kitobi»,«O'qituvchi», 2004-yil.

  14. Umarova M. «O'qish kitobi» 3- sinf uchun. T., «O'qituvchi» 2003- yil.

  15. Umarova M. 3-sinfda O'qish darslari (O'qituvchi kitobi.) Toshkent «Ijod dunyosi» 2003-yil.

  16. Shojalilov A. va boshqalar. «O'qish kitobi», «O'qituvchi», 2004-yil.

  17. Qosimova K., Fuzailov S. «Ona tili», 2-sinf uchun, T., «O'qituvchi», 2003- yil.

  18. Fuzalov S., Xudoyberganova M. «Ona tili» 3-sinf uchun. T., «O'qituvchi» 2003 -yil.

  19. Ikromova R. Grammatika, imlo va nutq o'stirishdan tarqatma materiallar. T., «O'qituvchi», 2003- yil.

  20. 2-sinfda o'qitish. Tuzuvchi Mavlonova R.A.T., «O'qituvchi», 1977- yil.

  21. Ikromova R. Grammatika, imlo va nutq o'stirishdan tarqatma materiallar. T., «O'qituvchi», 1993 -yil.

  22. Ma'qulova B. va boshqalar. Boshlang'ich sinfdan tashqari o'qish mashg'ulotlari. T., «O'qituvchi», 1996- yil.

  23. Mirzaev I. Dars tahlili. T., «O'qituvchi», 1985- yil.

  24. Oripov K., Obidova M. Ifodali o'qish. T., «O'qituvchi», 1982- yil.

  25. To'rt yillik boshlang'ich sinflar dasturi. T., «O'qituvchi», 1999- yil.

  26. Umarova M, Xudoyberganov M. Bayonlar to'plami.T."O'qituvchi",1992-yil.

  27. Qosimova K. Boshlang'ich sinflarda ona tili o'qitish metodiicasi. T., O'qituvchi, 1985- yil.

  28. Qosimova K., Ubaydullaeva.2-sinfda ona tili darslari.T. "O'qituvchi", 1987- yil.

  29. G'ulomov M. Husnixat metodikasi. T., "O'qituvchi", 1976 -yil.

30. Elektron ta’lim resurslari

1. www.ziyonet.uz

2. www.pedagog.uz

3. www.tdpu.uz




Download 169 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent axborot
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
umumiy o’rta
haqida umumiy
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
davlat sharqshunoslik
jizzax davlat