O’zbеkistоn rеspublikаsi



Download 110,64 Mb.
bet445/655
Sana31.12.2021
Hajmi110,64 Mb.
#276347
1   ...   441   442   443   444   445   446   447   448   ...   655
Bog'liq
ФАЛСАФА МАЖМУА-2019 янги охирги

Sog’liqni saqlash. Aholi soni va uning yashash sharoiti, shuningdek atrof muhit holati hozirgi davrning yana bir global muammosi bilan uzviy bog’liq. Aksariyat kasalliklar va atrof muhitdagi antropogen o’zgarishlar o’rtasida bevosita va bilvosita aloqa mavjud. Hozirgi odamlar avlodiga atrof muhit ifloslanishining hali o’rganilmagan yoki kam o’rganilgan ko’p sonli fizik (avvalo elektromagnit), kimyoviy va biologik omillari ta’sir ko’rsatmoqda. Avvalo, iqtisodiy rivojlangan mamlakatlar aholisi kasalliklarining tarkibi va xususiyatida yuz bergan o’zgarishlar ayni shu hol bilan izohlanadi.

Bu yerda yuqumli kasalliklar bartaraf etilgan bo’lib, odamlar o’limining asosiy sabablari hisoblanmaydi. Lekin yurak-qon tomir kasalliklari, ruhiy kasalliklar sezilarli darajada ko’paydi, «sivilizasiya kasalliklari» deb nomlangan butunlay yangi kasalliklar: rak, OITS va boshqalar paydo bo’ldi. Bunday kasalliklar, xususan yurak-qon tomir kasalliklari o’sishining asosiy sabablari kam harakatchan turmush tarzi, semirish, chekish, ruhiy zo’riqish, stress holatlari ekanligi aniqlangan. Bu hodisalar insonga tabiatning qudratli kuchlarini jilovlash va o’zini jismoniy mehnatdan asosan xalos etish, mazkur ishni mashinalar, texnika vositalariga yuklab, o’ziga asosan aqliy mehnat, tartibga solish va nazorat qilish funksiyalarini qoldirish imkonini bergan XX asr sivilizasiyasining rivojlanish mahsulidir.

Rivojlanayotgan mamlakatlarda boshqacha vaziyatni kuzatish mumkin: bu yerda kasalliklardan azob chekayotganlar soni rivojlangan mamlakatlardagidan ko’proq, kasallikning oldini olish yoki davolanish imkoniyati esa sezilarli darajada kamroqdir. Tibbiyot sifatining pastligi, qashshoqlik va antisanitariya tufayli rivojlanayotgan mamlakatlarda bolalar o’limi, bezgak, sil, traxoma, qoqshol bilan kasallanish darajasi, epidemik yuqumli kasalliklarning paydo bo’lish ehtimoli rivojlangan mamlakatlardagi holat bilan taqqoslab bo’lmaydigan darajada yuqoridir.

So’nggi ma’lumotlarga ko’ra, dunyo bo’yicha yurak qon—tomir kasalliklari kun sayin ortib bormoqda. Bunday kasalliklar aksariyat hollarda o’lim bilan tugaganligi sababli jamiyat uchun katta tahdid sanaladi. Butunjahon sog’liqni saqlash tashkiloti (WHO) hisobotiga ko’ra, 2005 yilda yurak qon-tomir kasalliklaridan 17,5 million inson vafot etgan. Ushbu ko’rsatgich barcha o’lim holatlarining 30 foizini tashkil qiladi. Shu jumladan, 7,6 million kishi yurak ishemik kasalligidan 5, 7 million kishi insult oqibatida hayotdan ko’z yumganI. Hozirgi vaqtda o’rnatilgan internasional aloqalar natijasida davlatlar o’rtasidagi ulkan yuk oqimlari, odamlarning faol migrasiyasi va kengaygan iqtisodiy munosabatlar olamshumul xususiyat kasb etdi va ko’pgina yuqumli kasalliklarning tarqalish tezligini oshirdi. Notipik zotiljam, qush grippi, cho’chqa grippi kabi ilgari hyech qachon mavjud bo’lmagan, yangi kasalliklarning paydo bo’lishi sabablarini ham ayni shu yerdan izlash lozim.

Ayni paytda shuni ham alohida ta’kidlash lozimki, XX-XXI asrda yangi kasalliklar soni ko’payib borsada, kasalliklarga qarshi kurash vositalari ham takomillashib bormoqda. Jumladan XXI asr fanining eng katta yutug’i sifatida 2008 yilda nemis olimi G.Xareld tomonidan bachadan saratoni kasalligini keltirib chiqaruvchi sabab aniqlandi va unga qarshi emlash vositasi yaratildi. Hozirgi kunda rivojlangan mamlakatlarda 12-14 yoshdagi qizlarda bachadon saratoni kasalligiga qarshi faoliyat keng ammalga oshirilmoqda. Bu bilan dunyo bo’yicha har yili 17 mingta ayolning ushbu xastalikdan halok bo’lishi kamayadi.


Download 110,64 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   441   442   443   444   445   446   447   448   ...   655




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish