O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirlig farg`ona davlat universiteti ijtimoiy – iqtisodiy fakulteti



Download 0,53 Mb.
bet10/14
Sana26.02.2022
Hajmi0,53 Mb.
#471597
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14
Bog'liq
Ahliddin to‘liq
falsafa oraliq, 9-10-11-olimp 2020 test, O’zbekistonda qo’roqxonalar, 7-O'zbek TEST 1-7-mavzular, Dilmuhammad Komiljonov, Система образования в России, yalpi talab uning tarkibi va uning miqdoriga ta sir etuvchi omillar-1, yalpi talab uning tarkibi va uning miqdoriga ta sir etuvchi omillar-1, yalpi talab uning tarkibi va uning miqdoriga ta sir etuvchi omillar-1, 2 mustaqil ish TT 13 18 Ibodullayev D, 1- kitob, Muzeyshunoslik yakuniy compressed, 22222222222222, 55555, Документ
Ijtimoiy zaruriy ish vaqti – bu tovarlar aksariyat qismini yaratishga sarflangan vaqt bo’lib: o’rtacha texnika darajasi; o’rtacha mehnat malakasi va mahorati; o’rtacha mehnat shiddati (intensivligi) sharoitidagi sarfni bildiradi.

Qiymat miqdori mehnat sarfining ko’payishi yoki kamayishiga bog’liq. Bu esa o’z navbatida mehnat unumdorligiga teskari munosibdir. Unumdorlik oshsa, qiymat kamayadi va aksincha. Chunki unumdorlik oshsa, vaqt birligida yaratilgan tovarlar ko’payadi, binobarin, har bir tovar kamroq sarflangan holda ishlab chiqariladi.


Mehnat unumdorligidan farqliroq mehnat shiddati (intensivligi)ning ortishi qiymatni ham oshiradi, ya’ni unga nisbatan to’g’ri munosiblikda o’zgaradi. 

Agar mehnat unumdorligi vaqt birligida yaratilgan mahsulot miqdorini bildirsa, mehnat intensivligi vaqt birligida qancha mehnat sarf bo’lganini bildiradi. Shu sababdan mehnat sarfi ham kamayadi.


Qiymat qonuni – tovar ishlab chiqarish sharoitida tovar ishlab chiqaruvchilar o’rtasida aloqalarni, ijtimoiy mehnatni taqsimlash va rag’batlantirishni tartibga soluvchi ob’ektiv iqtisodiy qonundir. Unga binoan ishlab chiqarish va ayirboshlash, ularning qiymati asosida amalga oshiriladi. Bu qiymat ijtimoiy zaruriy mehnat sarflari bilan o’lchanadi. Qiymat qonuni bozor iqtisodiyotiga xos bo’lgan asosiy iqtisodiy qonunlardan biridir. 

Bozor iqtisodiyotining eng asosiy talabi, korxona ishlab chiqargandagina, ya’ni kishilarning talab va ehtiyojlarini to’laroq qondirgandagina, foyda ko’rib ishlashi mumkin, aks holda u sinadi. Qiymat qonuni uchta muhim vazifani bajaradi: 1) ijtimoiy mehnatni hisobga olish va tartibga solish; 2) vaqtni tejashni rag’batlantirish; 3) tovar ishlab chiqaruvchilarni tabaqalashtirish.


Bozor iqtisodiyoti sharoitida qiymat qonuni ikki xil ko’rinishida namoyon bo’ladi:

a) tovarlarning qiymati ijtimoiy zaruriy ish vaqti bilan vujudga keladi;

b) tovarlarning qiymati ularning nafliligiga qarab belgilanadi.

Tovarlarning qiymatini pasaytirishdan ishlab chiqaruvchi manfaatdor bo’lsa mahsulotning nafliligidan iste’molchi, xaridor manfaatdor.


Bunday olib qaralsa, qiymat va naflilik nazariyasi bir-biri bilan qarama-qarshi tuyuladi.
Lekin ularning ikkisi ham tovar ishlab chiqarishni rag’batlantiradi, baholarni shakllantiradi, harajatlarni kamaytirishga, ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Chunonchi qiymat qonuni taklif tomonidan o’ziga xos talabni aks ettirib, talab qonuni sifatida maydonga chiqadi.


Download 0,53 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
O’zbekiston respublikasi
guruh talabasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
таълим вазирлиги
махсус таълим
haqida tushuncha
O'zbekiston respublikasi
tashkil etish
toshkent davlat
vazirligi muhammad
saqlash vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
sertifikat ministry
covid vaccination
Ishdan maqsad
fanidan tayyorlagan
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanidan mustaqil
moliya instituti
fanining predmeti
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
ta’limi vazirligi